

D4053

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷ་རྨྨ་སརྦ་དུཙྪ་ཡ་བྷཱ་ཥུཾ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་ པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམས་ཤེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དུ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་མཁས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་སོ།།འདི་ལྟར་མཁས་པ་འདིས་ནི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་འཕེལ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་གནས་འདི་དག་ལ མཁས་པར་བྱས་པས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས།ཇི་ལྟར་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བར་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་ འཕེལ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོར་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཤེས་རབ་ཁྱད་ཞུགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར།ལྷག་མཐོང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་ འབེབས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་གནས་འདི་དག་ལ་མཁས་པས་འདྲི་བ་ཐམས་ཅད་ལུང་སྟོན་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་བལྟའོ།།བདག་གི་གཞི་རྣམ་པ་ལྔ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ ནི་བདག་གི་གཞི་ཡིན་པས་བདག་གི་གཞིའོ།།ལྔ་པ་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། གཞི་ཡིན་པས་བདག་གི་གཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ ཕུང་པོ་བསྡུས་སོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འཆད་དོ། །དེ་དག་གི་གནས་ནི་བདག་གི་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ལུས་ཡོངས་སུ་ གཟུང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་གནས་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དེ།གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་གིར་ འཛིན་ཏོ།།ལུས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་གིས་སོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་འཛིན་པ་ནི་གནས་དང་དམིགས་པའི་དང་པོས་ འཛིན་ཏོ།།དབང་པོ་དང་ཡུལ་བཅུ་གཉིས་ནི་དེ་ལྟར་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་ཁམས་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་ཙམ་སྨོས་པས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་མ་གཞག་གོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་འདོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །འདུན་པས་ནི་མ་འོངས་པའི་ལུས་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་ལེན་ཏེ། དེས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འགྲུབ་པོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ལུས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་ལེན་ཏེ། དེས་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ངོ་། །དེ་བས་ན་འདི་གཉི་ག་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ བར་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཡུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་བའི་ཕྱོགས་ལའོ། །འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ།།འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །བཀྲ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པའོ། །ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བའོ། །ལས་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་ བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའོ།

梵文：Abhidharma-sarva-ducchaya-bhasum
藏文题：《对法藏论广释》第一品
顶礼文殊童子。
若问为何撰写此论？为了通达蕴等诸法，以及'几'与'为何'等思维处而撰写。
如是通达者获得两种利益：作意的利益和确立相关言论的利益。
其中作意的利益应知是随顺止和增长观。随顺止是由于通达这些处而无疑虑，如是能以专注方式安住于自己的所缘，故随顺止。随顺增长观是由于以多种方式遍察所知而智慧增长，故随顺观。
确立相关言论的利益是由于通达这些处而能回答一切问题，具有开示的能力，应知获得无畏。
为说五种我事，此中四种是我事的所依，故为我事。第五唯是我的特征，因是所依故应知为我事。
说'具有执取身'是摄集内外色蕴。受等即是受用等，其特征将在其特征宣说处解释。
彼等之处即我事识，具有执取身等彼等之处即我的特征，'事'是词义。如是世间多执识蕴为我，余者执为我所。
所谓'以执取身'即是通过眼等六根和色等六境。过去与现在的六种受用即是六识，其执取是由第一处和所缘执取。
十二处（六根六境）如是为彼执取故为界。诸识以执取受用相故应知即是界。
由唯是生门故，说根境而建立十二处，不建立六识受用相。
取即是欲和贪，其中欲是希求，贪是耽著。以欲从希求门中取未来身，由此成就未来诸蕴。以贪从耽著门中取现在身，由此不舍现在诸蕴。因此这二者称为取。
其中'如蕴所说'是具有执取，因此应知是具有执取的诸法。以触有色故应知转变为他。
'于境'是指现前方面。'此与此'是指如骨锁等事物的影像。'如是与如是'是指色与形状的差别。'执为杂染'是如是想。
善业果报是感受快乐。不善业果报是感受痛苦。

།གཉི་གའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ ཏེ།བཏང་སྙོམས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་སོ། །མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་བ་ནི་ གང་མིག་གིས་མྱོང་བའོ།།ཐོས་པ་ནི་གང་རྣ་བས་མྱོང་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ནི་གང་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྟགས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་སོ་སོ་རང་གིས་མྱོང་བའོ། །ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་བརྗོད་ པ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའོ། །མིག་གང་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་གྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་ ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །མིག་དེའི་ས་བོན་བསགས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཁམས་ཏེ། གང་ལས་ཕྱི་མ་ལ་མིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ ཁམས་ཏེ་གང་ལས་གྲུབ་ཟིན་པའོ།།ས་བོན་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །མིག་གི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ལ་དབང་བྱེད་པ་སྟེ། དབང་པོའི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅན་ནོ། །དེ་ ནི་ཁམས་བཞིན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གང་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེའི་ས་བོན་བསགས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལས་ཕྱི་མ་ལ་མིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་། རྟེན་པ་དང་། གནས་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འདི་དག་མེད་ན་དེ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། འདུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་བསལ་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡུལ་གནོད་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་ འབྱུང་བ་གྱུར་ན་དེ་ལ་གནས་པའི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་མཚུངས་པར་འབྱུང་བའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འཕེལ་བའི་ དུས་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་པ་དང་། ཕན་གནོད་དང་། བྱེད་པའི་རྟེན་དང་། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱན་དང་། རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ རྣམ་པ་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཞི་དང་། བཅུ་དང་། བརྒྱད་དང་། གཅིག་དང་། གཅིག་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་སྟེང་ན་ སྔོན་པོར་སྣང་བའོ།།སྒྲ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་གནོད་དང་། རྒྱུས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བཤད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མཚན་ཉིད་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོས་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།

两者的异熟果既不是苦受也不是乐受，如是，善与不善的异熟阿赖耶识恒时与舍相应，此舍即是异熟。乐与苦是从异熟所生，故假名为异熟。
关于见闻分别识知诸境，见即是眼所领受，闻即是耳所领受，分别即是如是如是将成就之自身观察，识知即是各自所领受。言安立名言，即是以诸言说令人了知之意。
于诸种种位中，即是乐苦等。眼根过去曾见诸色，即是以过去识作用执取而显示为界性。见即是以现在识作用执取而显示为界性。眼之种子积集的阿赖耶识亦是界，由此将成就后世眼根。异熟亦是界，即已成就者。
此二种种子皆是眼之因，故称眼界。眼界于色有自在，以根之力成就外境故。具有自所依及所缘之差别。
此应如界配合，即'眼根过去曾见诸色'与'其种子积集的阿赖耶识，由此将成就后世眼根'相配。
关于四大种为因，问：以何为因之色？四大种为因是生起、依止、安住、显示、增长之因故。
对于四大种所造色，依五种因而为生起等因：大种为因性是由于无此则彼不生故；为依止因性是由于若除大种，所造色单独无有损害处所之力故；为随转因性是由于大种变异时，依止其上之所造色亦随之变异故；为任持因性是由于同时生起时，诸大种任持所造色相续不断故；为增长因性是由于增长时，诸大种令所造色圆满增长故。
青等二十五种色，应知由相、处所、利害、作用所依、作用相及庄严六种而安立。依次为四、十、八、一、一。
其中，言有间隙者，即是遮遣其他、离触对之方分。虚空即是上现青色者。
声由相、利害、因之差别、说之差别及名言差别而安立。相即是耳根所取境。

།བསྟན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ།།ལྷག་མ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ངག་གི་སྒྲའོ། །ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །དེ་གཉི་ག་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།ལག་པ་དང་རྫ་རྔ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲག་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྐད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །གྲུབ་པས་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། །འཕགས་པས་ཐ་སྙད་ བཏགས་པ་དང་།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ནི། མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲི་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་གནོད་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རོ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དྲི་ནི། ཙན་དན་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བདུག་སྤོས་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་དྲི་ནི་ཤིང་ཏོག་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ ཀུན་ཏུ་མནབས་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་གཞལ་བ་དང་། རེག་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་བཙིར་བ་དང་། འདུས་པ་དང་། ཁམས་སྙོམས་མ་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆུ་དང་རླུང་འདུས་ན་གྲང་ངོ་། །ཆུ་དང་ས་འདུས་ན་འདྲེད་དོ། །ཁམས་སྙོམས་ན་ངལ་སོས་པ་དང་། ཉམས་ཡོད་པ་ དང་།སྦུངས་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྦུངས་ཆེ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚིམ་པ་ནི་གཉི་གའོ། །བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམ་ནི་ཁམས་མ་སྙོམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་ནི་དེ་ཉིད་དེ། དེ་ལས་ གཞན་པ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སོ། །དབང་འབྱོར་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསམ་གཏན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་ པའོ།།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་སྡོམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྡོམ་པས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཟུགས་མེད་པའི་གནས་སྡོམ་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་སྲིད་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་ནི། སྐད་མ་བསླབས་པས་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་ནི་འབྱུང་ན་གཟུགས་སོ་སྙམ་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སྙོམས་ པར་ཞུགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མི་གསལ་བས་དམིགས་པ་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ།།ཆུང་ངུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སྟེ། ངན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སྟེ་དེ་བས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྟེ། མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ བས་ན་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ན། དེ་བསྟན་པ་ལ་སེམས་པ་ཉི་ཚེ་ སྨོས་པ་ནི་དེ་གཞན་དག་གི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།

教法的详细分类是世间共称等三种。其余应当如理了知。其中，所执受大种为因所生的是如此，即语言的声音。非所执受大种为因所生的是如此，即树木等的声音。两者兼具的是如此，即手和陶鼓等的声音。世间共称是指世间语言所摄。由成就所说是指圣者们所说。遍计所执是外道们所说。圣者安立名言和非圣者安立名言，应知是就见等八种名言而言。
香以自相、利害和情况的方式分类而安立。味也应知如是安立。其中俱生香是旃檀等的香。和合所生是调制香料等的香。变异所生香是水果成熟等的香。触的一分是遍触、遍量、触摸、遍挤压、和合、界调不调的安立。水和风和合则冷。水和地和合则湿。
界调和时则安适、有力、身体强健，应知身体强健即无所畏惧。满足是两者。饥饿等其余诸法应知是界不调。积集所成是极微色。有间隙是彼自身，即离开其他能障碍的触。由正受所生的是无表色。遍计是影像色。自在是禅定者行境中解脱的色。
受蕴以处所、自性、处摄、烦恼、清净而安立。其中由色处摄而安立身受。由无色处摄而安立心受。由烦恼安立有染等。由清净安立无染等。所谓'彼不相应'应知是随顺离不相应。
不善言说是指未学语言时虽生起色的想却不知'这是色'的认知，因此称为无相想。于无相界中入定时，离一切色等相的无相涅槃之想是无相想。入有顶定时的想因不明显而不执著所缘为相，故为无相想。
小是指欲界，因为低劣。广大是指色界，因为较彼殊胜。无量是指空无边处和识无边处，因为无边际。因此，缘彼等的想应知为小等想。
除受想外，一切心所法和心不相应行法都是行蕴的体性，而在此说中单独提到思，是因为它是其他诸法的先导。

།གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་གི་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ།།གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སེམས་པས་བསྐྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལ་བཏགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱིས་ བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཏོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབྱུང་བ་ལ།བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་རེག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དང་དེ་ལ་ལྡན་པར་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ ངེས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ།གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་གིས་འཕྲོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྔོན་མྱོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ལས་ཅན་ནི་དྲན་པས་དམིགས་ པ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའོ། །ཤེས་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོམ་ཉི་ཟློག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་ངེས་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་དད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ནུས་པ་ལ་བདག་གི་རྣམ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དམ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་འདོད་པའི་རྣམ་པའོ། །ངོ་ ཚ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླ་བས་ཡང་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ།།སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཤེས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བརྟན་པ་དང་བཅས་པའི་ ཤེས་རབ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྟུལ་བ་བརྟན་པ་དང་། བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་མདོའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ནི་གོ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤྲོ་ བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་གནས་འགྱུར་བར་བལྟའོ། ། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པའི་སྔོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་འགྲོ་བས། དེ་དག་ལ་བག་ཡོད་པར་གདགས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདིར་ཟག་པ་རྣམས་དང་ཟག་པའི་གནས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་བཤད་དེ།འདི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་བྱིང་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཉམ་པ་མེད་པས་ཐོག་མར་མཉམ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་རྣལ་དུ་འདུག་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་དོགས་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་སོ།།རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

为了说明理由，所以说'为了善而思维'等。其中，善是指下文将出现的信心等。烦恼是指贪欲等烦恼和随烦恼。
分位差别是指由思心所推动的行蕴分位上假立的心不相应行。思等心所应当了知其相和业。
其中，思的相是'思是心的造作，是意业'。'能令心趣入善、不善、无记法的作用'是说明其业用，因为如此造作能令心趣入善等诸法。
应知系心于所缘是令心一再专注于彼。因此，获得作意即称为获得三摩地。
当识生起时，随顺乐等受生起而有根的变化，这种状态应知即是触。'欲与彼彼相应'是为了摄集想看、想听等一切欲作。
'如其所确定而执取'这是说'如是而非他'。因此，珍视它就不会被他人夺走。熟悉事物应知是指先前经历过的。
不散乱的作用是因为念若明记所缘则无有散乱。'心一境性'即是不散乱。
作为智慧所依是因为心等持时能如实了知。遣除疑惑是因为以慧分别诸法而得决定。
信有对实有深信的行相、对具德者信敬的行相、对能力具有'我能获得'或'能成办'的欲求行相。
惭等易懂故未详细分别。生得、闻所成、思所成、修所成应当依次了知为异熟、教证、理证的智慧。
具坚固的智慧即是择法。
'于诸善法有力、精进、勇悍、坚固、不舍勤'等经文，这些应当依次配合于铠甲等的胜解、勇猛事。
圆满即如入正行。成就即是善加修习。遣除一切障即应视为依此转依。
一切善法修习之前都由精进等四法引导，故假立彼等为不放逸。此中有漏法应知即是诸漏及漏处诸境。
'心平等性'等说明舍的初中后位，即具舍的心中无沉掉等不平等故初为平等。其后无功用而安住。其后无烦恼之虑而任运而住。
不害应知是离开无嗔之外无别体性的假有。

།སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རེག་པར་མི་གནས་པ་ནི་ཀུན་ནས་མནར་བའི་སེམས་ཡོད་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གུས་པ་ནི་བླ་མ་རྣམས་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་འགྱིང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལོག་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཐེ་ཚོམ་ནི་སོམ་ཉིའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །དེའི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་རྨོངས་པར་གྱུར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ བདེན་པ་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། ངེས་པ་མ་རྙེད་ན་མ་རྩོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་སྤངས་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ ཞུགས་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་དེས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་སྟེ།།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །ཕ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་ འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་འདེབས་པའི་བྱེད་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་འབྱུང་གི་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ།།བདག་རྟག་གོ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་མཆོག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ ཉིད་ལ་བདག་པོ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།།གཅིག་ནི་ཕལ་ཆེར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་ནི་མཐར་འཛིན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་ བ་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་།།འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟགས་ན་ནི་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ལ་བདག་མེད་དེ། གནས་མེད་ན་གནས་ པར་མི་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་དབང་བྱེད་པ་མེད་པས་རང་དབང་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་ན་ཡང་བདག་མེད་དེ་ལུས་མེད་ན་བདག་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་མི་ དམིགས་པས་ལུས་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ལ་ལ་ཞིག་བདག་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་བདག་མི་འཐད་དེ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་མེད་ན། རང་གི་ངང་གིས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་སྒྲིམ་མི་ དགོས་པར་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་བདག་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ལྔ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ།

所谓'有产生痛苦之业'，是因为由贪爱之力而成就取蕴五蕴。'不安住于触'，是因为具有完全受苦之心而住于痛苦。'不恭敬'是对上师们和具德者们傲慢。'痛苦生起'应知是再次生起轮回。'邪确信'是颠倒了知。'疑惑'是怀疑。'烦恼生起'是贪等烦恼普遍生起。'作为彼之所依'，是因为若成愚痴则一切烦恼生起之故。'对诸谛生疑'，是对道谛和灭谛随应配合。由此不入善分，因为未得定解则不精进之故。所谓'中道'，是舍弃常断而了知缘起。'戒禁'应知是以恶见为先导。'无果之劳'是因为由此不能决定出离之故。'无布施，无供养，无火供，无善行，无恶行'，这是诽谤因，'无善行与恶行诸业之异熟果'是诽谤果。'无此世间，无他世间，无父，无母，无化生有情'，这是诽谤作用，因为诽谤往返他世间的作用、播种的作用和结生的作用。'世间无阿罗汉'等，是破坏实有之事。其余任何颠倒见，应知彼等一切皆是邪分别。断善根是从特殊邪见而生，并非从一切邪见。'以五蕴自性'中，增益为我与我所自性是萨迦耶见。增益我为常或无常等差别是边执见。增益恶见为最胜等是见取见。于彼增益为主宰等是戒禁取见。'一是大多数'是因为邪分别必定诽谤之故。若观察相，则从边执见和邪见二者而生。若观察眷属，则从五见一切而生。色等非我，因为与相不相应故，彼等非我相。彼等中无我，因为无处则不能安住，将成无常过失之故。色非我所，因为于彼等无主权，将成无自在过失之故。离彼等外亦无我，因为无身则不见遍计我，将成无身过失之故。若有人如是遍计我，即使如此，无色等之我不应理，因为若无身等系缚，将自然解脱，成为不需努力而解脱之过失故。执色为我见，受、想、诸行、识为我见，彼等五者是我见。

།བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བའོ།།འབྲེལ་བས་བདག་གིར་གྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་དེ་དང་འབྲེལ་བས་དེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་བདག་གི་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གི་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་དབང་སྒྱུར་བས་བདག་གིར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་ཞིག་སྦྱིན་པའམ་བསྐོ་བ་ལ་གང་གི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་བདག་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཐ་དད་དུ་མི་ འཇུག་པས་བདག་གིར་འགྱུར་བ་སྟེ།བདག་འདི་ནི་འདི་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཤིང་རྣམ་པར་ཞུགས་ནས་བཞག་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ཅན་ཡན་ལག་གི་རྗེས་སུ་སོང་བར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་དཔྱད་པའི་གཞི་ཅན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་དཔྱད་ན་ བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་མ་བརྟགས་པར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཐག་པ་ཡིན་པར་དཔྱད་ན་དེ་ལ་སྦྲུལ་དུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོས་པའི་འོག་ཏུའོ། །མི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་མི་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་ན་འགྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེག་པར་མི་ གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་རྩུབ་མོ་བརླང་ཞིང་དྲག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཞེར་འདེབས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངོར་ལྷངས་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཡོ་བྱད་མ་བསྙུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣས་ཡོ་བྱད་མི་མཁོ་བ་རྣམས་ཀྱང་བ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ངེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱོང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་ནས་གཞན་དུ་སྒྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་རྙེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་སྟོན་ན་གདམས་ངག་གི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་རིང་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་དེ་ ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མི་འཆི་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སྲོག་ལ་རྒྱགས་པ་སྐྱེའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དང་། སྟོབས་དང་། གཟུགས་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བློ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཕྱུག་པ་ ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གོ། །སྡུག་པའི་མཚན་མ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །སྔོན་དགོད་དགོད་པ་དང་། རྩེ་རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ལེ་ལོའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དད་ན་སྦྱོར་བ་ལ་འདུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྣམས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ནང་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་ པའི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་སེམས་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ནང་གི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་དེ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །མཚན་མའི་གཡེང་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བདག་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་མཚན་མ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཁད་ཀྱིས་དེ་ལས་ཉམས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

从'我具有色'到'我具有识'之间的其余十五种是我所见。由于关联而成为我所，即如是由于与彼相关联而成为具有彼。从'色是我所'到'识是我所'是由于主宰而成为我所，因为某者通过布施或指定而成为某者所主宰的，那即称为彼之我所。从'我住于色'到'我住于识'是由于不分离而成为我所，此我随入并遍入而安住于这些之中，因为遍计执有分者随顺于支分。
无观察基础是指若详细观察色等之相，则无我见之处，譬如有人未经观察而执绳为蛇，若观察是绳则不会执为蛇。应知嗔等是假立的存在，因为离开嗔恚等外别无他物。'其后'即是发怒之后。'不忍'即是对造害者不能无动于衷。这是法性。有过失则会生悔，因此称为'不安住'。
'粗暴凶恶语'是以诽谤他人的方式直言。'资具不知足'是指由于吝啬而连不需要的资具也积聚。'执持决定'应知是从一处转向他处。'能障得真实教诫'是指若不如实显示自己的行为，则不堪为教诫之器。
执取长寿相而作意，即先作意不死分别而生起命傲。'任何有漏圆满'是指应知种姓、力量、形貌、正直、智慧、受用、富裕等。'欢喜与悦意'是染污喜的差别。'随顺可爱相'是随顺贪欲。应知忆念往昔嬉笑游戏等而心不寂静。
'能作懈怠所依之业'是指若无信心则于修行无欲乐故。'不正知而趣入身语意行'是指应知未善观察而行走往返等。如是，此由于不知应作不应作而堕落。
'自性散乱'是指五识聚，因为自性不能内心等持故。'外散乱'是指当趣入闻等善法时，应知心趣向外五欲功德。'内散乱'是指正入等持时，令从彼退失的昏沉、掉举和耽著。'相散乱'是指为令他人信受自己具德而作相，彼相即是为此。应知渐次从善法退失。

།གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ དབང་གིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ང་ཞེས་ངའི་ཞེའམ་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཛིན་པ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའོ། །འདྲེས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འདྲེས་པར་གྱུར་བའོ། ། མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་བཀྲ་བར་འཛིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཐེག་པ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་སྔ་མ་ལས་ལངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།གཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ངལ་བ་དང་ལུས་ལྕི་བ་དང་མུན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡལ་བར་ འདོར་བ་དང་།དེའི་དུས་ན་ཡང་དང་ཡང་གོམས་པ་དང་། གཞན་དག་སྔགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉིད་བྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་མཉེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོའི་ཚིག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་གྱི་གུང་ཐུན་ནོ། །དུས་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །རིགས་པ་ནི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་གནང་བ་དང་། དུས་ཡིན་ན་ཡང་ན་བ་དང་། ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ རིགས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའོ།།བྱ་བ་ཤོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་བྱེད་པ་ལས་མངོན་པར་དགའ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བའོ། །མ་ བསམས་པའི་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གིས་ནན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ་བྱེད་པའམ།ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའོ། །དུས་ནི་ཇི་སྲིད་མི་སྤོང་གི་བར་དུའོ། ། དུས་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུའོ། །རིགས་པ་ནི་གནས་པའོ། །མི་རིགས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིད་ཀྱིས མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་རྟོག་པའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ནི་སྤྱོད་པའོ། །སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི། གནས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཏགས་པས་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་ བསྟན་པའོ།།འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཕེལ་བ་ཡོད་ན་དད་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲིབ་པ་ཡོད་ན་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དགེ་རྒྱས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །སྟེང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །འབྱུང་ བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའོ།།བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་སྟེ། དུས་གཞན་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ།།འདིས་འགོག་པར་འགྱུར་བས་ན་འགོག་པའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སྟེང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'不善所缘的散乱'，是指由我执等不善所缘的力量，对所生起的乐受等诸感受执著为'我'、'我的'或'是我'，因此应当了知善法方面不能完全清净。
'执著'是指最初如此执著。'混杂'是指此后与心续相混杂。
'执取相'应当了知是指对那些感受反复执取显现。
所谓'作意的散乱'，应当了知是指从前一个定中出定而入于其他等持，或依止其他乘。
所谓'能障离贪的作用'，是就随烦恼的本性而言。
所谓'睡眠的因'，即是：身体虚弱、疲惫、身体沉重、作意黑暗相、放弃一切事业、当时反复串习、他人以咒力令生睡意，以及按摩身体等。
所谓'属于愚痴'，是为了从等持中特别区分。
善等事物的词语必定不是愚痴的本性。
'时'是指夜晚中分。'非时'是指除此之外的时间。
'如理'是指在适当时间如法开许，即使是适当时间也要考虑是否有病，为了使身心调适。'不如理'是指除此之外的情况。
'成为失事的所依'应当了知是就随烦恼的本性而言。
所谓'有意'是指对善行与恶行的造作先有欢喜心。
'无意的行为'是指被他人强迫而做，或被烦恼所压制，应当如理了知。
所谓'属于愚痴'是指为随烦恼所摄。
'时'是指直至未断除为止。'非时'是指此后。'如理'是指应住。'不如理'是指不应住。
所谓'依止思或慧'是指分别对应未证悟和证悟的阶段。
'遍求相的意言'是分别。'简择相'是行相。
诸心不相应行，应当了知是以处所、自性和假立而说明。
其中'善、不善及无记法'是说明处所。
'增长与减退'是说明自性，如是有增长则称为'具大信'，有减退则称为'具小信'。
'假立为得、获及具'是说明假立。
如是其他诸法也应当如理配合。
所谓'离遍净天贪'是指离第三禅贪。'未离上贪'是指未离第四禅贪。
'先起出离想'是指先起解脱想。
'诸不坚固'是指为转识所摄诸法。
'灭'是指由等至心所作，即在其他时候与不坚固的心心所普遍生起不相顺的特殊状态。因为由此而灭，故称为'灭'。
对于灭尽定，不说'未离上贪'，因为其中也有离有顶贪的阿罗汉。

།བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ནི་ས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གནས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བཏགས་པས་བསྟེན་ཏོ། །འདུ་ ཤེས་མེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པར་གནས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་ལྷག་མ་གསུམ་པོ་དག་གིས་བཤད་དོ།།རིས་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་གཅིག་གི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ནོ། །གནས་པའི་དུས་ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པར་འདིས་ལོ་བརྒྱའམ། ལོ་སྟོང་ངམ། དུས་ ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བ་སྟེ།ལས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སུའོ། །ལུས་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པས་རིས་མཐུན་པ་ ཙམ་སྨོས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་མཚན་ཉིད་གདགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ནི་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །རྒྱུན་འཇིག་པ་ནི་འཆི་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་འདི་དག་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།རྒྱུན་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་ལྷ་དང་མི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ། །སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་གཉི་གའི་གནས་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་གནས་ཡི་གེ་ཨ་ཨི་ཨུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ནི་འདི་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་ པར་དང་།དེ་གཉི་གར་ཐ་སྙད་གདགས་པའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་དག་གིས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་འདི་དག་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མིག་ནི་ མིག་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལ་གཞན་པ་འདྲེན་བྱེད་དང་།གསལ་བྱེད་དང་ཁྲིད་བྱེད་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་གཞན་དག་ཏུའང་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཨཱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་འདི་ནི་ཨ་ཨཱི་ཞེས་བྱ་བའི་ རྣམ་གྲངས་འདི་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། །འགྱུར་བ་ནི་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ་འཇུག་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཅིག་གམ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་དེ་ཉེ་བར་ འདོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའོ། །མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྣམས་ནི་སོ་སོར་རྒྱུ་གཞན་དང་གཞན་ལས་འབྱུང་བའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་མཐུན་པ་ནི་གཞན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།གང་གི་འབྲས་བུ་གང་འོས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རེ་རེ་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་ཏུ་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱུང་ཟིན་པ་དང་འགགས་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཞེས་གདགས་སོ།།གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་གདགས་སོ། །གང་བྱུང་བ་ལ་མ་འགགས་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་ ལ་ཡུལ་ཉེ་བར་གདགས་སྟེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་འདིར་གཟུགས་སུ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ལ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ལ་གཉིས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ གྲངས་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'其中一些坚固'是指由烦恼意所摄的。这两种等至以地、作意、处所、自性和假立而依止。无想则除作意外，以其余三种处所等来说明。
所谓'同分'是指一生蕴的相续。所谓'住时决定'是指此同分住一百年或一千年或某一时期，是业力差别所致。所谓'于彼彼有情类中'是指在天、人等有情的诸生中。所谓'身相似'是指形态一致。
外色也具生性，仅说同分是为了显示安立有情相续的特征。外色是以坏灭和形成来区分。内行则以生、老等来区分。相续灭应知为死。这些生等不应理解为刹那刹那，而是相续的阶段性。
所谓'自性名言'是指眼、耳、天、人等。所谓'差别名言'是指'一切行无常'、'一切有情皆当死'等。
所谓'彼二者之处即诸字'是指自性和差别名言之处即a、i、u等字母。一切仅此而已，即自性、差别及二者的假名安立。一切由此等安立名言，因此建立这些名、句、字聚。
所谓'为令不成为所属其他异名'是指例如'眼'这一异名，除此之外还可成为'引导者'、'明显者'、'引领者'、'见者'等其他异名，因为通过这些也能了知它。同样，这a、ā等字母除了称为a、ā这一异名外，无法用其他异名来表示，因此诸字母不转为其他异名。
'转变'应知为'流转'。安立于相续不断而趣入，因为不能于单一刹那或间断处安立彼。
所谓'因果差别'，即善行是可意果之因，恶行是不可意果之因等，诸果各从不同因生起。因果相应是指虽然是其他，但某因相应某果，如布施的果报是受用圆满等。
所谓'各别生起'应知为非同时生起。于彼因果相续生起中，已生已灭的因果安立为过去时，未生起者安立为未来时，已生未灭者安立为现在时。
因果遍于方所而安立处所，无色法无力遍于方所，因此此处因果应知摄于色法。所谓'于各别差异立数'是因为于无差别一体性上不应安立二、三等数。

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་ནི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་དང་། ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་བ་དང་། དེ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་གནས་སྐབས་དག་ལ་གདགས་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བ་དང་། སྒྲིབ་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཅིག་གོ། ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གསུམ་མོ། །གནས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཅིག་གོ། །འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཅིག་གོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་བཞིའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གསུམ་མོ། །མ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི གཅིག་གོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་འབྱུང་བས་རྒྱུའོ། །གཞན་ལས་དེ་འབྱུང་བས་འབྲས་བུའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་ནི་ བག་ཆགས་ཞེས་བྱའོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་འབྱུང་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ཆོས་རྣམས་ས་བོན་དུ་འདུ་བའམ། བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ལས་ངེས་པར་བྱུང་ བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཡང་དང་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་ས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ ལྟར་དེ་མེད་ན།ལེན་དང་བཟོད་དང་གསལ་བ་དང་། །ས་བོན་དང་ནི་ལས་རྣམས་དང་། །ལུས་ཀྱིས་མྱོང་དང་སེམས་མེད་པའི། །སྙོམས་འཇུག་དེ་བཞིན་འཆི་མི་རུང་། །སྡོམ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བསྡུ་བའི་ནང་དུ་བྱས་སོ། །རྣམ་པ་ བརྒྱད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་བྱུང་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། །གསལ་བར་བྱུང་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། ས་བོན་མི་སྲིད་པ་དང་། ལས་མི་ སྲིད་པ་དང་།ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཆི་འཕོ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མི་རུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ལྔས་སྟེ་དྷི། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་ པོའོ།།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་དམིགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཏན་ ཚིགས་གསུམ་པའོ།།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་འབྱུང་བ་ནི་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་སྟེ། གནས་གང་དང་གང་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དང་གང་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེ་ནི་དེས་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི་ལྷག་མ་ནི་མ་ཟིན་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། །ཟིན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་བཞི་པའོ། །ཡང་དང་ཡང་ལུས་འཛིན་པའི་ཉེས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་། རེས་འགའ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྔ་པའོ།

因果缘聚合是这样的，所谓识的因果缘是感官未受损害、境界显现、生起作意近住，如是其他也应当了知。如是，这些非心所有的有为法，因为是依据各种情况而假立，应当了知一切都是假有。其中，善等增长和障碍的情况是一种。心和心所不生起的情况是三种。住的情况是一种。相似的情况是一种。特征的情况是四种。言说的情况是三种。未得的情况是一种。因果的情况是其余诸种。
因果应当了知遍及一切有为法，由此生彼故为因，由彼生此故为果。蕴等生起时，其种子圆满即称为习气。所谓一切种子，是因为蕴等本身具有生起的种子。由于诸法聚集为种子，或由我执聚集为有情，故为阿赖耶识。由于从前业决定生起，故为异熟识。由于一再结生相续，故为取识。
此亦称为地，因为积集诸法习气。如何知道有阿赖耶识？如是，若无此识，'取与忍及明显，种子以及诸业，身受及无心，等至以及死亡皆不应理'。此偈颂的分别解释是这样的，已在决定摄中说明。
应当以八种方式了知阿赖耶识确实存在，如是若无阿赖耶识，则不可能有身体执取，不可能有本初生起，不可能有明显生起，不可能有种子，不可能有业，不可能有身体感受，不可能有无心等至，不可能有识的死亡转移。
为何身体执取不应理？答：由五种方式。如是阿赖耶识是从前行的因所生。眼等转识是从现在缘的因所生，如所说：'依靠根、境、作意的力量，诸识得以生起'等广说，这是第一因。又，六识聚是缘善不善，这是第二因。又，于六识聚中不见有无记异熟所摄的相，这是第三因。
又，六识聚生起是各处所决定，从某处生起某识，即为彼所执持，其余则不执持而不应理。执持也不应理，因为无识的缘故。这是第四因。又会有反复执持身体的过失，如是眼识有时生起，有时不生起。其余诸识也是如此，这是第五因。

།འདི་ལྟར་སྔོན་ གྱི་ལས་དང་ད་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པ་དང་། གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟོད་མའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞ་ན། གལ་ཏེ་ལ་ ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ།ཅི་སྟེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཁྱོད་ཉེས་པར་འདུ་ཤེས་པར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ བ་ཉིད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཅིག་ཅར་མཐོང་བར་འདོད་པ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་འདོད་པ་ལ། ཐོག་མར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཡང་ཡོད་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་འདས་པའི་ཡུལ་མྱོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་བ་ནི་གསལ་ བ་མ་ཡིན་ལ།ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་ནི་དེ་ལྟར་མི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གསལ་བར་ཡང་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་ས་བོན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ དགེ་བའི་འོག་ཏུ་མི་དགེ་བ་འབྱུང་ལ།མི་དགེ་བའི་འོག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་འོག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཁམས་ངན་པའི་འོག་ཏུ་ཁམས་བར་མ་དང་། ཁམས་བར་མའི་འོག་ཏུ་ཁམས་བཟང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་བཟང་པོའི་འོག་ཏུ་ཁམས་ངན་པ་དང་། ཟག་ པ་དང་བཅས་པའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ས་བོན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་ ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་ཡུན་རིང་ཞིག་ན་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་མི་སྲིད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ན་ལས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ རྣམ་པར་རིག་པ་དང་།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་དམིགས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ལས་འདི་ལྟ་བུ་འདི་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མྱོང་བ་མི་རུང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཚུལ་བཞིན་ནམ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སམ། རྗེས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་གམ། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་གམ། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་ཀྱང་རུང་བ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་གང་དག་འབྱུང་བ་ རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བ་དང་དམིགས་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལུས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་མ་འདས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如是从前世业和现在的造作因而生起，是善与不善，其行相不可得，住处各别决定，又由于一再取身也不应理。
为何不会生起最初的趣入呢？假如有人这样说：'如果有阿赖耶识，则将同时生起两种识'，对此应当如是回答：你只是将无过视为有过而已，如是实有二识同时生起。
为什么呢？如是有人主张同时见乃至识，最初任何识都不应生起，如是彼处作意、根、境也无差别故。
若无二识同时生起，为何眼等识与俱生随行的意识不明显呢？如是当忆念过去境界经验时，意识的运行并不明显，而缘现在境的意则不是如此不明显，因此也应理同时生起及意识不明显。
为何六识聚不是互为种子呢？如是善后生不善，不善后生善，二者之后生无记，下品界后生中品界，中品界后生上品界，如是上品界后生下品界，有漏后生无漏，无漏后生有漏，世间后生出世间，出世间后生世间，如是彼等不应为种子。
相续间断经久远者后来也会生起，因此也不应理。
若无二识同时生起，为何业不成立呢？如是略说有四种业：器识别、处识别、我想识别及境识别。此等识别于一刹那同时生起可得，一识于一刹那中如是异体之业不应理。
若无阿赖耶识，为何身受不应理呢？如是某人或如理或不如理之心，或随念，或心等持，或心不等持皆可，凡是身所生起的种种多样诸受，其生起与所缘皆不应理，因此有阿赖耶识。
若无阿赖耶识，为何无心等至不成立？如是入无想定者之识应离身而实未离，因此应成死时，如世尊亦说：'其识未离身'。

།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ འཆི་འཕོ་བ་ཡང་མི་རུང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འཆི་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ཀྱི་སྟོད་དམ་སྨད་དུ་དྲོད་ཡལ་བར་བྱེད་ཅིང་འདོར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་འཛིན་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དྲོད་ཡལ་བ་དང་། ལུས་ཚོར་བ་ མེད་པར་ཡང་དམིགས་ཀྱི།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཡིད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་དམིགས་པ་དང་མཚུང་པར་ལྡན་པ་དང་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་དང་། ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པས་ནི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཆེས་ཞི་བའི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན པར་རིག་པར་བྱའོ།།འགགས་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིད་དུ་འདོད་པས་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོགས་ཤིག་ དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དེ།ཕུང་པོ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བཏོན་ཏེ། །ཁམས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཁམས་རྣམས་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བཏོན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གང་མ་བསྡུས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཐ་དད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་སྟོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་ལ་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའོ། །མཚན་མ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པ་ནི་གང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། དེའི་མཐའ་ནི་ མུར་ཐུག་པ་སྟེ།བདག་མེད་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་བཙལ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའོ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཡུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་སེལ་ཏོ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་ སོགས་པ་ནི་གཏན་མེད་པ་སྟེ།དེ་དག་ལས་བཟློག་པར་ནི་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་གཏན་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་འདི་ལས་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ གཟུགས་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གསལ་ཏེ། དེ་དག་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་འགོག་ལ་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ ཉལ་མ་བཅོམ་པའོ།།བཟློག་པ་ནི་བྲལ་བའོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཚོར་བའོ།

如果没有阿赖耶识，为什么死亡转移也不合理呢？如此，死亡时的意识使身体上部或下部的温暖消失而舍弃，意识却从不会不生起。因此，又因为阿赖耶识与执持身体分离的缘故，身体温暖消失，以及可以观察到身体无感受，但并非是与意识分离的缘故。因此也不合理。
应当了知意是通过决定语词、所缘、相应和生起时间来显示的。当业现前时，它的不存在是因为与胜义智慧、我见的生起极不相应的缘故。有学位还未断除，所以其后也从阿赖耶识中生起。
应当了知无想定比灭尽定更为寂静的缘故，与其生起不相应。刚灭的也被认为是意，所以称为刚灭的意，这是词义。应当了知识是由处所、所缘和自性而安立的。
诸界和处的相不能单独安立，因为在蕴的教说中已经表示了眼等，所以从诸蕴中特别提出而安立诸界。从诸界中特别提出而安立诸处。
诸蕴所不摄的无为法，安立为八种。三种真如应当了知是由处的差别而有差异，而不是由自性有差异。所谓不变异性，应当视为诸法恒常的无我性。
所谓烦恼不行的缘故，是因为缘于它的烦恼事物被烦恼空性化的缘故。当说是有烦恼时，也应当了知那是暂时的随烦恼，诸法的法性本来清净光明。
诸相是从色、受乃至菩提的诸戏论，因为它们寂灭的缘故是无相。真实是指不颠倒的。其边际是究竟，因为在无我之外不能寻求真实的缘故。
所谓虚空是无色，是指从色性中返转的无色相法，是意识的对境，那就是虚空。应当了知意识的对境是法界的范畴。
所谓色性是因为形相的缘故，排除了与受等共同的真如、非择灭、择灭和无常性。兔角等是完全不存在的，不能从它们返转。如是，因为它们完全不存在的缘故。
兔角等不是从这个有色返转的，因为与受等是共同的缘故。因此称为从色性返转。应当说是非色，以无的相词显示非色的受等，它们不是无的相。
所谓对于灭不是离的，是指未破除随眠。返转即是离。所断有二：诸烦恼和作为其所依的受。

ཚོར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། འགྱུར་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བས་མི་གཡོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་ ན་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་བའོ།།ཚོར་བ་སྤོང་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྟེ། འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཚོར་བ་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་ཁམས་གཟུགས་ཅན་བཅུ་བསྡུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་བསྡུས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གསུམ་དུ འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཞར་ལས་འབྱུང་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱའོ། །མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་རྣམས་སོ་སོ་ལ་ཡང་གཉིས་གཉིས་ཡོད་ན་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་དག་གཉིས གཉིས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།གཉི་ག་ཡང་མིག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་དང་། གཉི་གའི་བྱ་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གཅིག་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མཐུན་པས་ཁམས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གནས་ མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ངོས་གཉིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ན་གནས་མཛེས་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་མིག་རེ་རེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་ངམ་འོན་ཏེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་བརྟེན། སྨྲས་པ་གསལ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། གཉི་ག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ ན་མིག་གཉི་ག་ཕྱེ་ན་གཟུགས་འཛིན་པ་ལ་གསལ་བར་འགྱུར་གྱི།གཅིག་གིས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཁང་པ་གཅིག་ཏུ་མར་མེ་གཉིས་བུས་ན། མར་མེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འོད་རྒྱས་པ་ཅིག་གིས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེའི་ ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངམ།།འོན་ཏེ་གཅིག་གིས་ཅིག་ཅར་འཛིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་ཅིག་ཅར་འཛིན་ཏེ། རྣམ་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལྕེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཟས་ རེག་ན་ལྕ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་ཏུ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།སྒྲ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་ཀྱི་འདི་ལྟ་སྟེ་རང་གི་ཡུལ་ན་འདུག་ཅིང་ཐང་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། མར་མེའི་འོད་རྒྱས་པ་ བཞིན་དུ་སྒྲ་རྒྱས་པ་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བལྟའོ།།ཉེ་ཡང་བར་དུ་བཅད་པའི་སྒྲ་གསལ་བར་མི་ཐོས་པའི་སྒྲ་དེ་ཐོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྩིག་པའི་གསེབ་ནས་ཆུང་ངུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ན་དུ་ཞིག། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དུ་ ཞིག་ཅེ་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མངོན་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ནི་དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་མྱོང་བ་ན་གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། གང་སྔོན་མྱོང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མངོན་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་དང་།ད་ལྟར་གྱི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།

感受也有两种：变化的和不变化的，依次是乐受、苦受和不苦不乐受。其中，由断除烦恼而建立择灭。由断除两种感受而依次建立不动和灭受想定。其中，由断除烦恼，因远离其随眠等恶习而转依。断除感受是因远离其对治所成的等至障碍而转依。因此，在第二禅中不建立苦灭无为，因为尚未完全断除变化的感受。
色蕴摄十种有色界。法界摄彼等。意处摄七识界，如是一切法归为三种。
第二品。当说蕴界处如是建立的附带内容。眼耳鼻各有两个，为何不成二十一界？虽然它们各有两个，但因为两者都是眼的体性，性质相同，两者的作用都是产生眼识，作用相同，所以不是别的界。耳鼻也同样如此。之所以成双，是为了庄严位置。如此两边分明时位置庄严，否则就不然。
是否依靠单个眼根恒时生起眼识，还是依靠两者？答：为了明确取境，依靠两者而生，譬如两眼都睁开时，取色明显，一只眼则不然。譬如一间屋子点两盏灯，依靠两盏灯的光明会更加明亮。在此也应如是观察。
当其境多样近住时，是否通过各别根门次第生起诸识？还是由一识同时取境？由唯一识同时取境，应知行相是多样的。当舌触食物时，应知舌识和身识恒时同时生起。
声音因间断，故无从一处至另一处相续流转，而是住于自境刹那生起，如灯光遍照，声音遍满也应如是观察。近处隔墙声音不清晰，因有障碍，应知从墙缝中微小传出。
六识中几个有分别，几个无分别？由三种分别，唯意识有分别。三种分别是：自性分别、随念分别和计度分别。其中，自性分别是经历如是生起的诸行时，对自相行相的分别。随念分别是对曾经经历的诸行的分别。计度分别是对过去、未来、现在隐蔽事物的推度分别。

།ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་ པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་བཀྲ་བར་མ་བཟུང་བར་རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་དང་བཅས་ པ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།ད་ལྟར་དང་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཡིད་ལ་བརྣགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རེས་འགའ་ནི་མངོན་པར་རྟོག་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་ལོ། །རེས་འགའ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན།ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་འཐད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གནས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡོད་ན་དེའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་ཡོད་ན་ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཐ་ན་མུན་པ་ན་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གཟུགས་མ་གྱུར་ཀྱང་དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མིག་གིས་སེར་པོ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །མིག་ ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།།མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ། དེ་ལས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མྱོང་ བས་དབང་པོ་ལ་ཕན་གནོད་དུ་འགྱུར་གྱི་ཡུལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མིག་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་མིག་གིས་ གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ལས་མཐོང་བར་གདགས་སོ། ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་ མཐོང་ངོ་ཞེས་གཙོ་བོར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མིག་ལས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་རྟེན་མིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མིག་ནི་རྟག་ཏུ་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་དབང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཛེས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེས་གནས་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་གི་ཕྱིར་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་རྣམ་པ་མང་པོར་འབྱུང་བས་གཡོ་བར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཁམས་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་བཞག་ཅེ་ན། ཕུང་པོའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

复次有七种分别：缘境自然趣入分别、有相分别、无相分别、遍寻分别、观察分别、有烦恼分别及无烦恼分别。
其中第一分别即六识聚，因为不执取境相而如实自然趣入自境故。有相分别即自性及随念分别，因为执取现在及过去境相故。无相分别即是缘未来境意念分别。
其余诸分别应知是现行分别之体性，如是有时遍寻分别，有时观察分别，有时成为有烦恼分别，有时成为无烦恼分别。
当色等别别了知之识，为何称为眼等识，而不称为色等识耶？因为五种语词组合合理，而色等语词不合理故。云何？眼之识即眼识，因为依所依处而生识故。有彼则彼亦有故，如是有眼则非盲者生眼识，乃至于暗中亦见故。虽有色亦非必定生，因为盲者不见故。
眼之识即眼识，因为虽色未变而由彼根令识变异故。譬如眼患黄病，于青等色亦以眼见为黄色。从眼而识即眼识，眼与眼识种子相应，因为从彼成就故。为眼而识即眼识，因为于彼有益故。如是与识相应之受于根成损益，而于境则不然。与眼相等之识即眼识，因为二者皆属有情数故。色则不定属有情数。
是眼见色耶？抑或识见？应知诸法无作者故，非一见亦非他见，应知由和合而假立见。复次由六相应知主要是眼见色，而非识。何为六相？由生起因故，从眼生彼故。由彼所依故，见之所依是眼故。由不动而转故，眼恒时是一类故。由自在而转故，刹那刹那生起不待缘聚故。由庄严而转故，由彼住处庄严故。由教故，说眼见诸色故。上说一切于识皆不可得故。此应知是由多相生起而动转。
如是于界处立无为，何故于蕴不如是安立？因为无蕴义故。

།གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་བསྡུས་ཏེ།སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་བསྟན་ལ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་རྣམས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་འདི་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་ཅེ་ན།གདུལ་བྱ་རྣམས་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལ་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དག་མདོར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་། རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་ནས་རྒྱས་པར་ བསྟན་ཏེ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སུ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་མཚན་ཉིད་ཙམ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཁམས་བསྟན་ཏོ།།འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ཙམ་རྣམ་པར་གཞག་པས་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞར་ལས་བྱུང་བ་རྫོགས་སྷོ།། །།འདི་མན་ཆད་དུ་ནི་རྩ་བའི་གཞུང་ཉིད་ཀྱི་དོན་བཤད་པར་བལྟའོ། །དགྲ་བཅོམ་ པ་ཐ་མའི་མིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ཐ་མ་སྟེ།དེ་ནི་མིག་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མིག་གི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་མིག་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ལས་འདི་ལྟར་ཡང་མིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ལ་ལུས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒོ་ངའི་ནང་ན་ འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཞིག་པ་ནི་མི་འཚོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིད་ལ་ཡིད་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་མ་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲུབ་པ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རང་གི་ས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་རང་གི་ས་པ་རྣམས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་འདི་པ་ནི་ལ་ལ་སྔོན་ཐོས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་ས་གོང་མ་ལ་ཡང་དམིགས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་གཉིས་ ལས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་དང་དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་འགྲོ་བ་གཞན་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལའོ། །མྱོང་བ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་ ཚུལ་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་སོ།

色等是以过去等行相所摄，积聚的含义是为了显示蕴的含义，由于它不是恒常存在的，所以诸蕴中不安立无为。
为什么要从蕴、界、处的角度分别解说这些法呢？为了让所化众生生起善巧于略说和广说的智慧。比如在蕴的教法中，简略宣说的色和识，在界和处中分别开为十一种和七种广说，按照相应的方式配合。
其中广说的受等，在界和处中则摄入法界和法处来宣说。又以仅仅安立相的方式宣说蕴，以能取、所取和能执的安立来宣说界，应当了知以作为能取生起之门的所取和能取的安立来宣说处。
旁述部分结束。从此以下应当解说根本论文的意义。
'最后阿罗汉的眼'是指完全涅槃的最后时刻，由于它是其他眼的因，所以不是界。'无色界所生凡夫眼的因'是指从那里死后，转生到色界时，在阿赖耶识中存在的眼根种子，由此而成就眼根，由于不会再返，所以不是圣者的。
关于'是身界而非身'，也要说'无色界所生凡夫的因'，因为在蛋中等情况是有身的缘故。已坏的身因为不活所以不是。
关于'意界中有是意也有非意'，这里没有提到无想定，是因为有染污意的缘故。'已生已起'是就成就和增长而言，依次配合。
无色界意能了知无色界自地的诸法和无漏法，这是就声闻圣者而言，外道凡夫只能了知自地诸法，此处某些是由于先前听闻后修习的力量，也缘上地而生起的缘故。
'如色般领受'是因为从乐等受的根和境二者生起乐等感受的缘故。'如何领受即如何想'是因为如何体验即如何取相的缘故。
'如何想即如何思'是因为随着想而造作的缘故。'如何思即如何识知，往趣彼彼'是因为随着造作而了知诸境，趣向其他轮回的缘故。
'染污和清净'是指具有根的身。'以何领受'是依次指有所得和无所得等。'以何取相和造作'是指非如理和如理行。

།གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་བལྟས་པའི་སྲེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་དང་། བདག་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། རིང་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བ་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། སྲེད་པ་འདི་དག་གི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་དང་། ནང་དུ་བལྟས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱུང་བ་ནི་འདས པ་དང་ད་ལྟར་རོ།།མ་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་ནང་གིའོ། །གཟུང་བ་ནི་ཕྱིའོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའིའོ། །ནང་དུ་བལྟས་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའིའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཕྲག་པས་ཁུར་ཁྱེར་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་གིས་ཁུར་ཁྱེར་བ་དེ་ལ་ཕྲག་པ་ཞེས་འདོགས་པ་མཐོང་སྟེ་དེ་དང་མཚུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ པའི་དོན་ཏོ།།འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་ཁམས་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་སའི་ཁམས་ལ་ སོགས་པ་དང་།ཁམས་གཞན་དག་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བོན་གྱི་དོན་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་བ་རྡོས་ པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ།མེད་པ་དང་། གསོབ་དང་། གསོག་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་བདག་དང་གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་དུ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་འདྲི་བ་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་དེ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་ངོ་། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་བ་དག་ལ་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལའང་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བརྗོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་འདི་ལྟ སྟེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་བཀྲ་བར་མི་འཛིན་པར་དོན་གང་ཡིན་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'一切杂染和清净'，是因为心具有随眠和无随眠而生起。应当了知十一种有的阶段中的色等过去等诸相的安立。
其中有：观察的贪爱、欢喜的贪爱、贪著的贪爱、对我的贪爱、对境的贪爱、对欲的贪爱、对禅定的贪爱、对恶行苦的贪爱、对善行乐的贪爱、对远的贪爱、对近的贪爱。应当依照这些贪爱的所缘，按次第配合过去等诸相。
另外，从其他分类来说，应当了知已生和未生的差别、能取和所取的差别、外向和内向的差别、有烦恼和无烦恼的差别、远和近的差别，以及过去等相应的配合。
其中，已生是指过去和现在。未生是指未来。能取是指内在的。所取是指外在的。外向是指非等持地。内向是指等持地。其余易懂故未说明。
'苦即是极为广大的相'，是因为依色等而生起等苦广大的缘故。'担负杂染重担'，是因为烦恼等杂染依于色等，如同世间以肩担负重担，故称其身体担负重担的部分为肩，与此相同。
'一切法的种子义'，是就阿赖耶识的因的作用和自相执持的意义而言。'执持果和因的事物'，是指在十八界中，六识界以及根境诸界按次第配合。
'摄持一切法相'，是指其他经中所说的地界等及其他界，都应当了知按其相应归摄于这十八界中。种子义和摄持一切法相的意义也应了知为处的意义。
色等如同水泡等，应了知显现为无实、虚伪、积聚、无实质。这些经文的意义是对治我、净、乐、常四种颠倒，应当按次第配合'因为无我'等文句。
安立'如何'、'是什么'、'为什么'三种问题，是为了断除对相、事物的愚痴和增益。其中'如何是实有'是通过显示实有的相而断除对此的愚痴。
'一切皆是实有'是为了断除对事物愚痴者的实有执著。'为了断除增益实有'是断除增益。其他也应当如是配合。
不依赖根境言说，即如色、受等名言的显现，不执著名相而执取其义。

།དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་དེའི་བློ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བུམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་བློ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ དམིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དག་ལ་བཏགས་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ།དེ་ནི་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་པ་དང་།དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་པ་ སྟེ།དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མོས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འོག་མ་ཤེས་པ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་གོང་མ་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་མི་ལྡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་དོན་ཆེན་པོ་ལ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཤེས་པ་ནས་དོན་ཆེན་པོའི ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དོན་ཆེན་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གིས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །འཇུག་ པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།རྒྱུ་མཚན་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།ཕྲ་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཕྲ་བ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ནི་གཅིག་དང་སྣ་ཚོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

不依赖于其他的是这样的：不依赖其他义而生起的认知，不像依赖色等而对瓶等生起瓶等的认知那样。
所说'烦恼所缘是世俗有'是因为增长烦恼的缘故。为了断除'我是烦恼因'的执著。
清净所缘是胜义有，因为是殊胜智慧的境界。所说'一切也是胜义有'是因为一切法不离真如。
所说'由此烦恼和清净'是指心所贪等和信等。
'其状态'是指色、心、心所状态中假立的心不相应行。
'清净'是指无为，这是随应配合。
十三种智的对境即是所知，它们是：闻所生智、思所生智、世间修所生智、胜义智、他心智、法智、类智、苦智、集智、灭智、道智、尽智、无生智和大乘智。这些应当依次了知为胜解智等。
其中，他心智是知他自性，因为以他自性的心为境。法智是知下，因为是最初生起于诸谛。类智是知上，因为生起于法智之后。
为了厌离、为了不再生起，乃至无生智为究竟，大义智，这些应当配合为从厌离智乃至大义智。大义是为了自他利益。
'以无分别'是指五识聚。'以分别'是指意识。'以因'是指阿赖耶识。'转起'是指其他识。
'因相'是诸根和境。'从因相所生'是诸识。
'违品和对治'是指有贪和离贪、有嗔和离嗔等。
'以细分'是指以七种难知了别的差别，七种难知了别是这样的：无明了别是细微器世间了别，因为一切时中相续不断。
种种相了别是一相即一与多，因为难以安立故此即是细微。
俱生了别是同时生起的诸识如何各别了知自境难以安立故。'细微'应当了知遍一切处配合。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་གཉེན་པོ་མྱུར་དུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཏེ། ཡུད་ཙམ་ ཉིད་ལ་ཐང་ཅིག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལས་བག་ཆགས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ལ་དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པའང་ རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་རྙེད་པའོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ལུས་རྣམ་པ་དུ་མར་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་ན་ཤིན་ཏུ་མི་གསལ་བའི་ཚེ་འཕྲལ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སད་ཅིང་ རྒྱས་ནས་འགྲོ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ།།གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་མཆོག་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ འདིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།མཐོང་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མཐོང་བ་པོ་དང་། ཉན་པ་པོ་དང་། སྨོན་པ་པོ་དང་། མྱོང་བ་པོ་དང་། རེག་པ་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པར་ བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡུལ་ལོ།།འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ན་རྗེས་སུ་ཐོས་པའོ། ། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བར་འགྲོ་བ་ཤེས་པའི ཕྱིར་རོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་ཐར་བ་དང་། ཐབས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐ་མ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་གྱི་གཟུགས་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་བ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་ བའི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་།འབྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ནང་ཕན་ཚུན་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཉིད་གང་གི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དགའ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་ བའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་ལུས་ཀྱིས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་བསྟན་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་བསྟན་ པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ན་འདུག་པར་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འཛིན་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཉིས་མཚུངས་པར་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བདག་གིས་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྒྱུད་པས་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།

从对治品中迅速生起对治的识，就像具有一切贪等系缚的心，在刹那间顿时离开贪等。
习气识就像由诸业生起而在心中熏习习气，它既不异于习气也不仅是习气，而是逐渐生起果报。
结生相续识就像由成就多种身体的业所熏习的识存在，同样在临终时极不明显时，任何业习气顿时觉醒增长而结生于任何趣。
解脱识是阿罗汉的心获得最极无戏论法性，超越轮回中所熟悉的一切有漏行相，由于以此相难以安立，应知此为极其微细。
说见者等是摄集见者、闻者、思者、受者、触者、识者等。
所通达是六神通境。
因趣差别而分别，故神足通，其境因遍行故为所通达。
天耳通遍知诸趣种种声故为随闻。
'趣入行故'是为了知具贪等心故。
'来故'是指从过去一世至一世相续而来故。
'去故'是为知未来生中趣往故。
'出离故'是为知三界决定解脱及方便故。
'一切亦是所通达'是说一切亦是后三通境故。
色是彼法的自性和本质，因此它是色法，而非由具有其他色故，乃至说为色的本质。
所说'大种为依'是由具有其他色故而显示为色法，因所造色具有大种色，诸大种色也互相具有故。
'喜之生起'是指喜本身的生起是色法，而非如受等的生起是前喜及现在触等。
'具方分'是因具有部分故。
'遍于境故'是因身体遍布诸方故。
'境可示故'是因能指示在某方故。
'境成所行故'是因观察住于某方故。
'二所行境执持相等故'是因两个有情同等所缘故。
非色法则不如是，因不能如自己所感受般为他人所知故。
'相属故'是说眼识等也由相续而成色法，因与色根相属故。

།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ལག་པ་ལ་སོགས་ པས་ཀུན་ཏུ་རེག་པ་དང་།མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གནོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པས་དོན་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ ལས་གོང་མའི་གཟུགས་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་དེ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་སེམས་ལ་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུ་རྣམ་པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པའི་གཟུགས་ འཁོར་བའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་གཟུགས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཙམ་ཞིག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ནི་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ ཅད་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ གཟུགས་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་དང་ བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འགྲོ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་དེ་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་འོད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། དེ་ནི་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྒྲིབ་ པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་དེའི་རིགས་ཏེ། འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གོང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་མ་བསྒྱུར་བའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་བསྒྱུར་བའི་ གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སེམས་མཉམ་པའི་ལྷ་བཞིན་ནོ། །རབ་ཏུ་འཁྲུག་པའི་གཞིའི་གནས་ནི་གནས་སམ་དམིགས་པ་གང་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་སྟེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་འདིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་སོ།།ཟག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། ཟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ ཟག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཟག་པས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ས་པ་གཞན་གྱི་ ཟག་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'相关联故'是指无色界所生的凡夫们与色界的种子相关联的缘故。
'遍知故'是指诸遍知对所缘进行遍知的缘故。
'可损害故'是指五蕴可被手等触碰，以及被忧愁等相应地损害，故称为可损害，此为语义。
'令了知故'是指通过教示而了知义理的缘故。
'积聚安立故'是指从微尘建立上位带有部分的色法的缘故。
'向外观故'是指欲界的色法是由对欲界功德的贪爱而生的缘故。
'向内观故'是指色界的色法是由对禅定心的贪爱而生的缘故，因此应知此为意生。
'长时故'是指凡夫的色法无前际后际边际的缘故。
'断绝故'是指有学的色法到达轮回边际的缘故。
'彼时故'是指无学的色法仅存现世有的缘故。
'决定显示故'是指诸佛等的色法仅是显示而已，无实体的缘故。
'一切皆有色'是指具有可损害的色性的缘故。
其余应随理了知。
向外观等六种有色的分类应知与受等共同。
'余分类如有色'是指因为是色的自性，故一切种。
'一切皆可示'是指由于与可示相关等，故无色法也是可示的缘故。
关于'能障与所障'，由于障碍行走故称为能障，仅此显示，以所障之词安立光等色法为有碍，彼为所障性，非能障。
此是彼类，此为自性之语义。
'微尘以上'是指单一微尘无碍的缘故。
'非由三昧力所转之色'是指由三昧力所转之色无碍的缘故，如等持天。
扰乱事处是指生起嗔恨的处所或所缘，以此有碍义，一切皆有碍。
或者'随理配'是指其余诸法。
'漏之自性故'是指诸漏即是有漏性，因具有漏的自性故。
'与漏相应故'是指与彼俱生的心心所，以及眼等有漏，是处故，如其次第。
'为漏所缚故'是指由彼力故，有漏善法也能成就后有的缘故。
'随漏相续故'是指其他地的诸法也具有其他地的漏随眠的缘故。

།ཟག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་བཅོ་ལྔ་ནི་ཐ་མ་གསུམ་མ་གཏོགས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་ཐ་མ་གཉིས་མ་གཏོགས་པའོ། །ཁམས གསུམ་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པའོ།།མཚོན་ཆ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཐབ་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འཐབ་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་སྙེད་པ་འཐབ་པ་དང་བཅས་པའང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་སྲིད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཞེ་སྡང་བས་སྲིད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཞེན་པའོ། །ཞེ་སྡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་དེ་ ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཤེ་ན།མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བས་སོ། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་མི་སྲིད་དེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་གཉིས་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཉིས་ ལས་གུད་ན་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རྗེས་ལས་ ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པའོ།།དེ་དག་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་དག་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།།སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའི་གནས་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དང་པོ་བྱུང་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ནའོ། །རྒྱུན་བྱུང་བ་ནི་ དེའི་ཕྱིན་ཆད་དོ།།རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཉལ་བ་དང་། ཟས་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྒྱས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྟེན་བྱུང་བ་ནི་ནང་གི་དབང་པོའོ། །འགྱུར་བ་བྱུང་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་བྱུང་བ་ན་དེ་དང་མཐུན་པར་དབང་པོ་འགྱུར་བའོ། ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱུང་བ་ནི་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཉམས་པར་བྱུང་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བའོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །འོད་གསལ་བར་བྱུང་བ་ནི་རྩེ་བས་རབ་ཏུ་སླུ་བ་རྣམས་དང་། ཡིད་རབ་ཏུ་སུན་འབྱིན་པ་རྣམས་དང་། འཕྲུལ་དགའ་བ རྣམས་དང་།།གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་མང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་གནས་ལ་རང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱོར་རོ།

所谓'随顺于有漏'是指，虽然诸随顺决择分具有烦恼的随眠，但仍安立为无漏，因为背离一切有，且趋向于其对治。
所谓'从有漏因所生'是指，诸阿罗汉的诸蕴是从前世烦恼所生。
十五界即除最后三界。十处即除最后二处。三界和二处分，即除圣道及其眷属和无为。
执持武器等是斗争，贪等是因故为斗争。'有漏多少，具斗争亦尔'等，应知是随之相关。
是增上贪著于有之因，因为嗔恚清净法故而增上贪著于有。因为是贪著五欲功德之因故为执著。
若问以何种嗔恚而贪著于彼？因为嗔恚出离故。
如欲而趣向与背离于无为是不可能的，因为是常故。非有为亦非无为者，因为除此二者外别无他故。
所说'有为与无为'如何唯二？因为如欲而趣向与背离故称为有为。因为非业和烦恼所造作故称为无为，除此二者别无他。
所谓'如是显现'是属于三界的行相。显现为真如等，因为是完全不杂故为出世间。
所谓'诸蕴一分'，即除正道所摄及后得出世间显现。
除彼等及无为。除彼等及无为，应视为三界和二处分。
所谓'三界对治'即圣道。其中声闻和独觉之道，因为是常等四颠倒的对治故为出世间。因为不颠倒分别故为无分别。
诸菩萨则因为是色等一切戏论法的对治故为出世间。因为无戏论分别故为无分别。无为因为非一切分别的所依处故为无分别。
'最初生'是结生时。'相续生'是其后。'增长所生'是从卧、食、梵行、等至四种增长因所生。'所依生'是内根。'变异生'是生起乐等受时根随之变异。
'成熟所生'是老年阶段。'衰退所生'是从善趣死堕恶趣。'殊胜所生'是与此相反。'光明所生'是指嬉戏极娱者、意极娱者、化乐天、他化自在天、色界天和无色界天，因为他们具有众多喜乐、受用和住处自在，应随其所应配属。

།འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་ བྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བའི་དུས་ནའོ།།ས་བོན་དང་བཅས་པར་བྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པའོ། །ས་བོན་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་བརྙན་དང་དབང་འབྱོར་བ་དང་། ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་ པར་ཐར་པ་ལས་གྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཚེ་རབས་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་བྱུང་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་སོ་སོའིའོ། །ཕྲད་པ་དང་བྲལ་ནས་བྱུང་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་ བའི་དུས་དང་།སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་ནའོ། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བྱུང་བ་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་དང་། ནད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུའོ། །འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བར་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། ། འཇིག་པ་དང་ཆགས་པར་བྱུང་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །འཆི་བའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའོ། །བར་དུ་བྱུང་བ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ། །གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཟ་བ་པོ་ནི་བདག་སྟེ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་དམིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་ ཕྲད་པར་འཛིན་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་ཡིད་དོ།།ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོའོ། །ད་ལྟར་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་བ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་འཛིན་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལས་བྱུང་བའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ལས་བྱུང་ བའོ།།རྐྱེན་ཚོགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཏགས་ནས་འཛིན་པའི་ཉེ་བར་འདོགས་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་ཆོས་རྣམས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུང་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཅེས་བསྣན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བལྟས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དབང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བལྟའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བརྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁམས་བཞི་ནི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བསྡུས་པའོ། །ཁམས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང་། གཟུགས དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་། འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་ ཡང་དག་པ་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་གཞན་ནས་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

非光明所生者是除此之外的。遍行所生是在行走之时。具种子所生是除阿罗汉最后蕴之外。非种子所生是最后诸蕴。影像、自在、决定显示所生是与所知事物相应、从解脱所转、如来之身，依次序而言。从一至一所生是生世相续。从一刹那所生是诸行相之各别刹那性。会合与离别所生是与可意、不可意会合离别之时，以及心具贪欲、离贪欲之时。
在其他阶段所生是在凝酪等诸阶段以及疾病等诸阶段。死亡与出生所生是有情世间。坏灭与形成所生是器世间。前世所生是前世之有。死时所生是死有。中有所生是中有。结生之时所生是生有。色蕴与行蕴一分是指根之性相与相应之性相，依次序而言。
法界与处一分是指相应之自性。食者是我，应知缘取可意与不可意诸境。不接触而取是眼、耳与意。接触而取是其余诸根。取现在各别自相决定境是从五根所生。取一切时中一切境之自相与共相是从六根所生。
就缘会合而从识所生而言，假立能取之假名，应知诸法实无作用故。凡是能取者即是所取，是说眼等亦为意识所取故。增加能取境界性是为了遣除心与心所。闻所生、思所生以及随顺彼之修法所摄是不向外观察，从随顺法之因所生故。
由此当观缘涅槃等。从随顺因所生之法，应知是从佛等所证之因所生之坚固。四界是鼻识界、舌识界、香界与味界。二处是香处与味处。其余一分是欲界所摄。十界是指七识界以及色、声、法界。四处是色、声、意与法处。
因果已受用是指已生与已灭，依次序而言。烦恼与清净极其过去是说如现在生起之贪等以及信等一样，心无烦恼与清净之力故。摄取因已坏是说从他处习气已坏故。

། འབྲས་བུ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་དེས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་མ་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པའོ། །རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་མ་བྱུང་ལ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་མ་སྤྱད་པ་ནི་དེའི་ས་བོན་གྱི་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་དང་།དེའང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་དང་སྤྱད་མ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་དང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རབ་ཏུ་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པར་ བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་དེའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །གང་ཐོབ་ཟིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའོ། །བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ལ་སོགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་ འདིའང་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ཉིད་གཏམ་གྱི་གཞིར་རྣམ་པར་གཞག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་ད་ལྟར་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་པ་ཀུན་ཏུ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ འདོད་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། །དགེ་བ་སྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །མཐོ་རིས་དང་ཕྱུག་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ བྱང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ ལྟ་བ་སྟེ།དེས་ནད་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞིའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྤོང་བའི་ ཐོབ་པ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གོང་མའི་ལམ་སྟེ། དེ་སྔར་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རང་ འཁྲུངས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།རང་འཁྲུངས་ལས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་དགེ་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'果和自相有无'是指现在时有其所生的习气，而无能安立习气的实体。关于忆念分别的相等，应知相仅是所缘而已。
'一切之一分'是指除了未来、现在和无为法之外的部分。
'有因而未生'是为了从无为法中特别区分，因为无为法既未生起也不具有因。
'未得自相'是因为自性不成立。
'因果未经历'是指未作其种子的作用，且彼亦未生的缘故。
'因果已经历和未经历'是指不成立和存在的缘故。
'安立过去未来之因'是依于现在而假立过去未来，即将获得彼时位者为未来，已获得者为过去。
'作用近住'是指眼等存在于识住等处的缘故。
通过解说过去等的场合也显示此义：为何世尊仅安立过去等三者为谈论之基础而不包括涅槃？因为涅槃是各自内证所知及不可言说，意思是无法言说。
已生、将生和现在是见闻分别及识言说诸基础之所非。
'十界'是指识界、色声法界。
'四处'是指色声意法处。
'于彼等'是指信等。
'自然无观察'是指自然而然，意思是不依靠善知识等力量。
'欲遍住'不仅是生得之欲，而是与信等同在。
'修善'应知是闻所生等一切善法。
以生天及富贵种姓二种摄受显示增上生因。以清净随顺摄受显示获得涅槃之因。
'厌患对治'等下文将解释。其为何？其中厌患对治是观察有漏诸行过患，因为以病疮等行相厌患取蕴。
'断对治'是指加行道和无间道，因为以彼等断除烦恼。
'所依对治'是诸解脱道，因为彼等执持断得。
'远分对治'是其上位道，因为远离前所断烦恼。
除此之外的烦恼、随烦恼和发起恶行，是指欲界非生得者，从生得者发起恶行者是不善。除此之外应知是有覆无记。

།འཚེ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་གང་དུ་ལུག་དང་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པ་གསོད་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བསོད་ ནམས་འདོད་པ་དང་།མཆོག་འདོད་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཟས་མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དེར་ལྷ་རྟེན་བྱེད་པའོ། །འཕེན་པའམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །བདེ་འགྲོར་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། གང་གིས་འདིར་སྐྱེས་ ནས་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་རེག་བྱའི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དོ།།སྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་དང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པས་ཕྱི་མ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའོ། །དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཀུན་ནས་སློང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན། དང་བ་ཡང མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་པའི་མིང་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་ན། དེའི་ཕྱིར་ སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ན་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགེ་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི། མི་དགེ་བ་ལས་བྱེ་ བྲག་ཏུ་འབྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོའི་གནས་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་སྨན་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ནད་ཀྱི་གཉེན་པོས་ནད་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པས་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་གིས་རྩེ་བའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ན་ནི་དགེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྟན་པས་ཀྱང་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་ པས་འདུལ་བའི་དོན་གྱི་དབང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའོ།།མི་དགེ་བར་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཅེ་ན། ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པར་སྤྲུལ་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་འཇིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། མགོ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་འབྲེལ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཙམ་དང་ཡང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སུ་གྱུར་བའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོ་དང་། སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།

以暴力为先而在某处杀害羊和水牛等，以邪见为先而为求福德和殊胜而在某处不食等烦恼处所建立神祇。所谓投生或圆满，是就恶趣而言。在善趣中则是圆满，即于此生而有贫穷等苦。
所谓障碍善法之法，即不间断地聚集在众中等。所谓八界，即眼、耳、鼻、舌、身、香、味、触界。所谓八处，即是彼等。
所谓非嗔非喜之心，即显示远离善与不善。所谓为彼等所摄受，即由于以彼等行相意言而趣入故。所谓彼等言说习气，即为使未来显现名身等言说，而在心中熏习习气。
所谓由彼等所摄受之心及心所法所发起，即由非嗔非喜之心所成的名等显现行相所发起。所谓与非烦恼非善心相应，即若是非烦恼亦非善之心，则其威仪等成为无记。否则，则成为善或不善，随应配合。
所谓如是非择，即区别于善。所谓以非烦恼心，即区别于不善。所谓由执取而成无记，即由于熟习工巧处的习气而执取如是身故。所谓非择而服药，即为以对治病而得无病故。
问：何为随顺因而无记？答：与所化心俱生。即以何等心心所而变化游戏，若为利益有情则应知是善。所谓由示现亦成善等，即由诸佛等为调伏义故而普遍示现。
若问如何示现不善？即变化为盗贼等，为令其他有情恐惧而示现砍断手足头颅等。所谓不相应贪，即全不具足离贪分，是说未得定的意思。否则，则无所对碍亦成为具足欲。
由于得定之后即喜乐断除，为断除成为违品的习气，故应知有离贪分。外在色等于此由未离贪业力所成故具足欲。所谓由一切有情共业力所生，即于色无色界中亦有未离贪业种子故。
所谓四界，即香、味、鼻识、舌识界。所谓二处，即香处、味处。

།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །ཁམས་བཞི་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའོ། ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །ཕུང་པོ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས པའི་ཁམས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སློབ་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །མི སློབ་པ་ནི་མཐའ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།རྟོག་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །གནོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ལེགས་པར་གནོན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པའི་དོན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཐབས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཐབས་དམའ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དང་གྲོང་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐར་པ་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་བ་ནི་བསླབ་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་བསགས་པའི་གནས་སྐབས ནས་བཟུང་སྟེ།ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མངོན་པར་འགྲོ་བ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁམས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། ། སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །བསླབས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་བསླབ་པའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོའི སྐྱེ་བོའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐར་པ་ལ་བརྩོན་པ་མ་གཏོགས་པའོ།།དེ་ནི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པས་སློབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་ སྦྱོར་རོ།།མི་སློབ་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཅན་ངའི་བདག་གང་ཡིན་ཞེས་སྐྲག་པ་གང་ལས་བྱུང་བའོ།

所说'除其他蕴界处的一分'是指除去色界、无色界所行和无漏法。'除四界二处'是指前面所说的。
'除其他蕴界处的一分'是指除去欲界、无色界所行和无漏法。'四蕴'是指受等。'三界'是指意界、法界和意识界。'二处'是指意处和法处，其中的一分是指除去欲界、色界所行和无漏法。
'从一分离贪'是就地而言，即至第八地断除烦恼的行相。'从一切离贪'是指断除第九地。又就断除身见的离贪而言，有学是从一分离贪，无学应知是从一切离贪。
'以观察离贪'是以见道。'以损害离贪'是以世间道。'以善压伏离贪'是以出世间道而应知为离贪。
关于'十种离贪'，应知其义是为了离贪，而非必定断除的意思。
'获得极大方便而对低劣方便'是应知如城主等对村长等。'诸凡夫对涅槃'是因为不知其寂静性，且执著于身见。
'获得见道者对三界'是因为完全了知诸行是苦，而厌离一切有漏事物。'为解脱而精进的善业应当学习'是指从积集资粮阶段开始，应知为求解脱而精进。积集资粮阶段应知是趣向解脱分。
'十界'是指七识界以及色、声、法界。'四处'是指色、声、意、法处。'学习究竟'是指增上戒学、增上心学、增上慧学是学处。究竟是阿罗汉的异名。
凡夫的善业等是除了为解脱而精进的。由于学习学处故称为学人。关于'学人的有烦恼和无记'，有烦恼是指不善。无记是指有覆无记，应随应配合。
'无学的无记'应知是指无覆无记。'分别所起的有烦恼见'是指以听闻非正法等为先导的五见。说'分别所起'是为了遮除俱生的身见和边执见。
什么是俱生边执见？即是从已入现观者'我的我将是什么'而生起的恐惧。

།ལྟ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་དེའི་ས་བོན་ནོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པས་ནི། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཟག་ པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའོ། །ཁམས་བཅུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཅི་འདྲ་བའི་གཟུགས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་ སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།མི་སློབ་པའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། བདག་དང་ཆོས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཡོད་པས། འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།དེ་ལ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། །རྐྱེན་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཟད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལ་གཡོ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།མ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། གཡོ་བ་མེད་ཅིང་མི་རྟག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྐྱེན་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་གི་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་ འབྱུང་སྟེ་འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་ནས་སྐྱེ་བ་ལས་རྒ་ཤི་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཡན་ལག་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འཕེན་པའི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ་ བསྟན་པ་ལ་ནི་འདི་དག་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྒྱུའི་དུས་ན་གང་གིས་འཕེན་པ་དང་། གང་འཕེན་པ་དང་། འབྲས་བུའི་དུས་ན་གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། གང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་འཕེན་པའི་ཡན་ལག་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་བདེན་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སེམས་ལ་བསྒོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕངས་པའི་ཡན་ལག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་དེ་དག་གི་ས་བོན་བརྟས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓见处，是指与见相应的诸法及其种子。疑处也应当如是了知。
所谓邪见趣入的烦恼和随烦恼，是指从见的角度趣入的，以及缘于彼处的贪著。
一分者，是指除了修所断和无漏法之外。
相对于见所断，有漏诸法是指除了分别所起的烦恼性见之外的有漏诸法的意思。此处说有漏，也应当了知包括顺决择分，因为有随逐随眠的缘故。
一分者，是指除了无漏的见所断。
诸蕴中非所断的一分是出世间道及其后得。
十界和四处是指彼等及无为。
如何是非所断的色界和声界？是无学身语业的自性。
除了法界和处的一分是指无为的体相。
第三品
为了断除对我和法无因生，以及从自在天等因所生的执著。
世尊所说的缘起相是'此有故彼生，此生故彼生，如是无明缘行'等。
其中'此有故彼生'是指从无动摇的缘所生，因为有缘时果生起而已，缘对于生果毫无动摇的意思。
'此生故彼生'是指从无常的缘所生，因为从未生的因不能生果。
'无明缘行'等是指从有功能的缘所生。虽然无动摇且无常，但不是从任何缘生一切果，而是从有功能的缘生，如是从无明缘生诸行乃至从生缘生老死。
无明等十二支分别，略摄则成为四支，即能引支等。
于显示生起时，应当显示如是诸法，即因位中何者能引、引何法，果位中何者能圆满、圆满何法，应当了知这一切都由这些支分显示。
其中能引支是无明、行和识，因为以不知诸谛为先导的业习气熏习于心故。
所引支是名色、六处、触和受，因为心的习气次第地依靠前前而成就后后，为了令心习气的种子增长故。

།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གི་སྲེད པ་དང་།ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་མ་སྤངས་པའི་དབང་གིས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པར་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ལ་གོམས་པར་དགའ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འཆི་བའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་བག་ཆགས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་སྟེ། རྣམ་པ་དེས་དེ་ལས་གཞན་གྱི་བག་ ཆགས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་རིས་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བར་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་སྨོས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་སྐྱོ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་མེད་པར་ཡང་འཆི་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡན་ལག་སོ་སོར་བྱ་ བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡན་ལག་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྐྱེན་བཞིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཏེ། སྔ་ལོགས་སུ་བྱུང་བའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་རྣམས་ཡང་སྲིད་པར་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། །ཤུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏེ། དེའི་ཚེ་འཕེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ པའི་རྐྱེན་ཏེ།རྨོངས་པའི་དུས་ན་མཆོག་ལ་སོགས་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་བྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་ནི་སྲིད་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྨོངས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་བར་གྱི་མཐའ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ མ་བྱུང་བ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་དག་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ ཅན་རྣམས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ས་བོན་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་འཛིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ ལེན་དུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གྲུབ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་རིས་མཐུན་པར་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡན་ལག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པར་བལྟའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ལུས་རྫོགས་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འགྲུབ་ན་དབང་པོ་གཞན་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

能够成就的支分即爱取有，由于未断除贪欲等有的力量，对欲等善行恶行诸相乐于串习，以希求为先导，具有贪欲执取的识若存在，则于临终时为了引生果报而随顺于希求和贪欲的任何业习气将会显现。
成就支分即生与老死，以彼相若其他习气显现时，如所投生般趣处生处等差别各异的同类中，名色等得以成就。
宣说生与老死是为了通过有为三相的情况令生厌离。
将老与死作为一支，是因为无老亦有死亡的缘故。
在胎生处，无有名色等则不会产生六处等，并非如此，因此应当了知彼等为各别支分。
支分缘的安立是依据四缘而言，其中无明是诸行的缘，因为前际所生的习气是因缘。由彼所熏习的因所生诸业能够造作引生后有，故彼时是集起相。
势力即是等无间缘，因为彼时以投生差别而行的相续连续生起的缘故。
作意即是所缘缘，因为愚痴时以非如理作意缘取胜等的缘故。
俱生即是增上缘，因为由彼力故与彼相应的诸心所于所缘颠倒造作的缘故。
所谓无明令诸有情于有迷惑，是说为彼所障者不能如实遍知前际、后际及中际，如是怀疑：我于过去是曾有耶？抑或未有耶等。
亦是诸行的缘者，是说由彼力故引生后有诸业等的缘故。
所谓诸行令诸有情趣向诸趣，是说由业力故有情趣向种种不同趣处的缘故。
亦是识习气之缘者，是说能滋养后世成就名色等种子的缘故。
所谓识执持诸有情业缚，是说与诸行所生习气俱起的缘故。
亦是名色之缘者，是说识入胎已则名色身得以增长的缘故。
所谓名色令诸有情摄取身，是说彼成就已诸有情依止于他同类的缘故。
名色等为六处等之缘，应观待前支而成就后支。
所谓六处令诸有情圆满摄取身，是说彼成就已无缺其余根的缘故。

།རེག་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ ནི་སྐྱེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་ནི་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཚེ་གཞན་དུ་བརྒྱུད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེན་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་ཡང་སྲིད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགྲོ་བ་གཞན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་མིང་དང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་གཞན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་དེའི་རྒྱུས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་ཤི་ནི་ཡང་དང་ཡང་ན་ཚོད་འགྱུར་ བ་དང་།སྲོག་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དར་ལ་བབ་པ་དང་། ཚེ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ཞེས་བ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ དབང་གིས་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཡོ་བ་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའི་དུས་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་འགག་པ་དུས་མཉམ་དུ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དུ་མ་དང་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ ལས་འབྲས་བུའི་རྣམ་པ་གཅིག་དང་དུ་མ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གཞན་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དོན་འདི་དག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་ལྔས་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུས་ཟབ་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་གཉེན་པོར་དོན་གཉིས་ཀྱིས་ཟབ་བོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་དོན་གཅིག་གིས་སོ། །སྐྱེ་པས་ཟབ་པ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་དེས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །གནས་པས་ཟབ་པ་ནི་གནས་མེད་ཀྱང་གནས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར ཏེ།དོན་གཉིས་ཀྱིས་སོ།

触是引导众生趋入境界受用，是为了受用三种境界，如通过此而感受快乐等。受是引导众生趋入生的受用，是因为依此而近受欲等业的异熟果。也是有的缘，是因为通过欲求与此相遇等而生起渴爱。爱是引导众生趋入生，是因为由其力量使来世相续不断。也是取的缘，是因为通过希求享受而生起对欲等的希求和贪著。取是为了再有而使众生的识具有执取，是因为决定能引生特定地狱等趣的业习气。也是有的缘，是因为由其力量而得生起诸行习气。有是使众生趋向再有，是因为立即引生他趣。也是生的缘，是因为从此生起其他同类。生是通过名色等次第而使众生现前成就，是因为引生后后位的缘故。也是老死的缘，是因为有生则由其因而有变异和灭亡。老死是使众生一再趋入年龄变化和生命变化，即趋入盛年和命终。
识摄属业烦恼，是因为识支由诸行习气所分别。无作者义，是因为离开自在天等作者。从因而生义，是因为从无明因而生。无众生义，是因为自性无我。依他起义，是因为依赖缘。无动义，是因为诸缘无作。无常义，是因为非恒常。刹那义，是因为不住生时之后。因果相续不断义，是因为因刹那灭时果刹那同时生起。因果相应义，是因为非一切生一切。因果种种义，是因为从多因和一因相而生一果相和多果相。因果各别决定义，是因为从异因不生异果。
复次，应知缘起由五种相而甚深：因甚深，是以二义对治不顺因和无因论而甚深。相甚深，是以无我性一义而甚深。生甚深，是以二义而甚深，因为虽从诸缘生果但非由其所作。住甚深，是以二义而甚深，因为虽无住而现为住。

།འབྱུང་བས་ཟབ་པ་ནི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་བཞིས་ཟབ་པའོ། །བྱེད་པ་པོ་མེད་ཀྱང་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡོད་དེ། འདི་ནི་འདིར་ལས་དང་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ནི་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་སྟེ།གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་མ་སྐྱེས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ནི་རྐྱེན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ས་བོན་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གས་མ་བྱས་པ་ནི་དེ་གཉི་ག་ལ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་ པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ས་བོན་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་། རང་གི་ས་བོན་ལས་ཏེ་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ལ་ལྟོས་ཕྱིར་བདག་གིས་བྱས་མ་ཡིན། །གཡོ་བ་མེད་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱིས་མ་བྱས་ལ། །དེ་ནི་ནུས་པས་རྒྱུ་མེད་བྱུང་མ་ཡིན། །བདག་ལས་མ་ཡིན་ གཞན་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས།མུ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་པར་འགྱུར་ན། གང་དུ་མུ་བཞི་ཆར་སྤོང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་ བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱིའི་ལོ་ཏོག་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ ནས་མྱུ་གུ།མྱུ་གུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡོང་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྦུ་གུ་དང་འདབ་མ་དང་། །མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཟས་ཀྱིས་བརྟེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་དང་མི་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ པར་དག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བ་ནས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་བར་དང་།གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་གང་ ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་བར་དུའོ།།མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་དག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྒྱ་ཆེར་རྟོགས་ པར་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ། །རྒ་ཤི་དང་རྒ་ཤི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྒ་ཤི་འགོག་པ་ དང་།རྒ་ཤི་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་སྟོན་ཏོ།

由于从因中生果难以了知，所以深奥，以四义深奥。虽无作者，但有业和作用以及受用其果，此处应知业果不失。诸法非由自作，因为能作者未生故无。也非他作，因为诸缘非作者故。也非二者所作，因为非由彼二因所作故。非自作、非他作、非无因而生，是说诸缘能生果故。
另一方面，非自作是因为依缘故。非他作是因为虽有缘，无种子则不生故。非二者所作是因为彼二者无动故。非无因而生是因为种子和诸缘有功能故。
复次：从自种子生非从他，因依彼故非自作，无动故非二者作，有功能故非无因生。以'非自生非他生'遮除二边尚成深奥缘起，何况遮除四边？因此应知此为最极深奥。
所谓识生分别，即依眼色生眼识等。所谓死生分别，是就有情世间而言，即无明缘行等。所谓外庄稼生长分别，即依种子生芽，依芽生茎，如是茎、叶、花、果亦应了知。
所谓坏灭与形成分别，即依一切有情共业力而生大地等。所谓食依分别，即依四食而三界有情安住。所谓善恶趣分别，即依善行恶行而往善趣恶趣。
所谓清净分别，即依顺解脱分而生顺决择分，乃至以见道修道次第得阿罗汉果，又依他音而内如理作意，正见乃至诸漏尽。所谓威力分别，即依证得而生殊胜功德如神通等。
应以如是诸分别广知诸行缘起。所谓随顺杂染与不随顺，是就生起次第而言，无明缘行等是说随顺。
老死、老死集、老死灭、趣老死灭道，是就建立谛理而言，应知说不随顺。如是无明灭则行灭等，是说随顺清净。

།གང་ མེད་ན་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་བ་དང་།གང་འགགས་ན་རྒ་ཤི་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་སྟོན་ཏོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་བག་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱན་ཏོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། ཚེ་དེའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་བག་ཆགས་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་བག་ཆགས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དག་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ ཕྱིར་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ནང་དུ་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གྲོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བྱེད་པའི་རྒྱུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལ་སོགས་གང་བསྟན་པ་དེ་ནི་དཔེ་ཙམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕྱོགས་འདིས་ནི་དེ་ ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་ལས་འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ལྟུང་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བའི་ བྱེད་རྒྱུ་ནི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་རྒྱུད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་འབྲེལ་བ་གཉིས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེའི་ཆ་ཤས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེས་ ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་མར་འཛིན་པས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟོས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གཞན་དུ་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བས་འཕེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ངེས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པས་འབྲས་བུ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་རང་གི་འབྲས བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་མཐུན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么不存在则老死不生起，什么灭尽则老死灭尽，这是说明逆序。什么是因缘呢？阿赖耶识和善的习气，这是有漏和无漏的诸行的次第。
阿赖耶识有两种：异熟和等流。其中异熟是生得诸法的因缘。等流是修得诸法的因缘，后者应视为其他阿赖耶识的因缘。
应知等流阿赖耶识是与当世转识同时生起的熏习习气。善的习气应视为解脱分的习气，由于它们是从出世间法获得的同类法因所生，所以其习气应知是出世间法的因。
又'自性'等说明六因是因缘。其中自性和差别安立为能作因。其余诸词依次安立为俱生因、相应因、同类因、遍行因和异熟因。
由于依据因的自性而安立能作因，应知一切因都包含在能作因中。伴侣等是为了显示差别而分别安立。在能作因的差别中，所说识蕴等仅应视为例子。以此方面也应推知其他具有如是自性者。
其中生起的能作因是为了从中生起未生起的果。住持的能作因是为了使已生起的相续不断。依止的能作因是为了防止堕落。明显的能作因是为了遣除遮蔽。
转变的能作因是为了使相续转变为他相续。分离的能作因是为了切断二者的联系。转移的能作因是为了使其部分转移到其他处所。信解的能作因是为了由此推度隐蔽。
令信解的能作因是为了由此决定。获得的能作因是为了获得的缘故。言说的能作因是为了随名执相而起执著后安立言说。
观待的能作因是为了成为他欲生起的因。引发的能作因是为了从其因所生次第引生于其他位。成办的能作因是为了生起无间生起。
摄持的能作因是为了增长从自种子所生。成熟的能作因是为了由随顺成就。决定的能作因是为了由自性差别生起不同果。
助伴的能作因是为了成办自果时观待其他因。违害的能作因是为了障碍。

།མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ གྱི་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གྲོགས་སུ་ངེས་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འབྱུང་བ་དག་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ གཞག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་གཞན་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གང་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་དམིགས་པ་མཐུན་པར་རྟོགས་ཀྱི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ ན་མ་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །སྔོན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་བསྒོམས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཏེ། སྔོན་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་ མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོས་པ་རྣམས་ཏེ།དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འབྱུང་བར་བལྟའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འདི་ནི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་ བའི་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དམ་དུ་འཆིང་བར་བྱེད་པས་ན་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་འདྲ་བ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པས་ འཕེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐད་ཅིག་གི་བར་ཆད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་གཞན་གྱི་བར་ཆད་མེད་པ་ཡང་འདིར་བར་ཆད་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ནི་སེམས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཕྱི་མའི་སེམས་དང་།སྔ་མའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །སེམས་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱའོ།།མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་མཐུན་པ་དགེ་བ་རྣམས་དང་། མི་མཐུན་པ་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཏུ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ།

非不相顺的能作因应当了知与此相反。所谓'大种及所造'是指随其相应而配，一切聚合及色等所造中，不一定必然具有地水火风四大种。因此，某处有某法，彼即与彼同时而生，若任一不存在则不生。如是由伴侣决定而安立为俱生因。
所说'大种及所造'，应知仅是举例而已。因为心与心所任一不存在则必定不生。若如是，则相应因不应另外安立，因为心与心所已包含在俱生因中。虽然如此，由其他意义成为相应因，即诸法由俱生而缘相同境，若任一不具足则不成，如心与心所。
所谓'先前修习善、不善、无记法'，即先前串习者，意为先前所行。后后展转增长、最极增长者，即彼等种子圆满长养，应知彼等因所生者于未来时成为殊胜。如是同类因安立为相似者增长之因。
遍行因不仅是令相似增长，而且由贪等任何烦恼串习，能令嗔等相续增长，因此由坚固系缚而障碍解脱，应知安立为遍行因。异熟因于后世唯生不相似、无覆无记身所摄，由能引异熟义故安立。
说有漏善是因无漏法不相顺于生故非能引。所谓'相续无间断'，不一定是刹那无间断，此中应视心的无间断亦为无间断。否则，入定心从无心定出定之心不应成为等无间缘，然而却成为等无间缘，因此于一相续中后心与前心之间无他心间隔即是等无间缘。
如心，心所亦应如是了知。由顺及不顺生起心与心所的等无间中，善心心所是顺善及不顺不善、无记等无间生起者的等无间缘。如是不善及无记亦应配合自他诸相。
如是欲界所摄者是欲界所摄及色界、无色界所摄、无漏等无间生起者的等无间缘。

།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སོ་སོར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ ངམ།འོན་ཏེ་ངེས་པ་ཡོད་ཅེ་ན། ངེས་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ་སེམས་འདིའི་འོག་ཏུ་སེམས་འདི་དང་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་བརྗོད་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྤྱིར་སེམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདི་ལྟར་སྟོབས་བཅུས་སེམས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདྲིས་ པའི་སྟོབས་དང་།འདུན་པའི་སྟོབས་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྟོབས་དང་། འཕེན་པའི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་དང་། ཡུལ་གྱི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ ཀྱིས་སོ།།འདྲིས་པའི་སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་རྒྱུ་རྣམས་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཆུང་ངོ་། །མངོན་པར་ལེགས་པར་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་འབྲིང་ངོ་། །ལེགས་པར་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་ འདྲིས་པ་ཆུང་ངུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འབྲིང་གིས་ནི་གཅིག་གིས་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཆེན་པོས་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོད་རྒལ་དུ་ཞུགས་ ནས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདུན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ལ། གལ་ཏེ་འདོད་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། ། གཞན་དུ་འདོད་ན་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བའམ་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལའང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འབྱུང་ངོ་། །མི ལྕོགས་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དངོས་གཞིའོ།།དངོས་གཞིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ རེས་འགའ་ནི་དག་པ་པ་གཉིས་སྐྱེའོ།།རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །འཕེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ནས་རྒྱུ་བ་ན་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་དང་། མཉམ་ པར་མ་བཞག་པའི་སྐད་ཅིག་འདྲེན་མར་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ།།དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་བཞིས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གལ་ཏེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་སྔོན་བསགས་པར་ གྱུར་པའོ།།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ། སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་སྟོབས་ཤས་ཆེ་བའི་ཡུལ་སྣང་བར་འགྱུར་བའོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གལ་ཏེ་དྲན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དག་གིས་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་འཕོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གལ་ཏེ་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྡུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། འཆི་བའི་སེམས་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ་ལུས་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁམས་གསུམ་དུ་སོ་སོར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ གོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

同样地，对于色界所摄等，也应分别与色界所摄等以及欲界所摄等相续生起者的等无间缘相配。是否一切有情的一切心都能无间生起，还是有确定？有确定，若说此心之后生起此心与彼心，则说法将过于繁多。因此，仅总的建立心生起的特征。应知心由十种力而生起，即：串习力、欲力、加行力、等持力、引发力、因力、境力、念力、作意力、结生力。
串习力有三种：小、中、大。由于等至、安住、出定的因不明显故为小。由于尚未善巧串习故为中。由于已善巧串习故为大。其中，由小串习力，应知渐次入禅定与无色定。由中等力，以间隔一个的方式跳跃入定。由大力，应知随欲或跳跃入一切定后，顺逆入定。
由欲力，得第二禅者入初禅，若欲则现前第二禅地出定心。若欲其他，则现前欲界善或无覆无记。同样应广泛配合其他。由加行力，欲界善心之后首先生起色界心。不动地善心之后是根本定。根本定之后，应知从第二禅近分乃至有顶。由等持力，入清净定心，有时生二种清净，有时是染污。
由引发力，从定中起而行时，乃至未被与彼相违的烦恼生起所损坏之间，等持地心与不等持刹那交替相续。应知与彼相违的烦恼相应心由因等四力而生起。其中，由因力，是必定退失的先前所积障碍。由境力，是若现起顺生贪等的妙相等增上力的境。由念力，是若以忆念分别而转向过去境。
由作意力，是以行作意而作意任何妙相。由结生力，死心有九种，即与三界各别欲、色、无色界所摄的身贪相应。其中，从欲界死没后于欲界结生，与欲界所摄身贪相应者，应知为死亡心。

།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆི་བའི་སེམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལུས་ལ་སྲེད་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པའོ།།ལུས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདི་ནི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་འཆི་བའི་དུས་ན་ཇི་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་མི་གསལ་བའི་ གནས་སྐབས་སུ་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྲེད་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ནས་གཉེན་པོས་ཚར་གཅོད་དོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་མ་སྤོངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཆེ་བས་དེ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་དབང་གིས་ནི་དེ་དག་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་རོ།།བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ནི་རྟག་ཏུ་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་མ་གཏོགས་སོ། ། བར་མདོའི་སྲིད་པའི་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་རྟག་ཏུ་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ནི ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་དགེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་དམིགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ལ་མ་བྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། མིང དང་ཡི་གེར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་ དག་གི་དམིགས་པའོ།།དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ། བདག་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་དང་། སའི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ རྣམས་དང་།མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་གཞི་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་དམིགས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ། རང་གི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ ལོག་གི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་ རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།ཐོགས་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བཞག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པས་ཀྱང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པར་རིག་པར་བྱའོ།

应当了知，在色界和无色界中结生相续的心是色界和无色界中的死亡心。同样，从色界和无色界死亡后，在彼处或他处投生的心也应当配合六种情况。对身体的贪爱是俱生的、不缘于对境的、有覆无记的。
应当了知此与身俱生的贪爱并不完全断除所缘，由于它的力量，凡夫们立即在中有中结生相续。未离欲的圣者在临终时，只要未进入意识不清晰的状态，这种贪爱就会生起。他们完全了知后以对治力断除。已离欲的圣者虽未断除，但由于对治力强大而不会生起。由于它的随眠力，他们得以结生相续。
中有结生相续的刹那永远是无覆无记的，因为是异熟果。此后则随顺配合善、不善或无记，但不包括死亡心。中有的死亡心永远是染污性的，如同死有一样。应当了知投生结生相续永远是无覆无记性。菩萨由愿力而投生者的死亡心等一切都应当了知是纯善的。等无间缘品终。
所谓'限定境相缘'是指五识群的所缘，因为五识群的对境各自确定。所谓'不限定境相缘'是指意识的所缘，因为一切法都是意识的对境。所谓'于境不明了缘'是指对名言不熟练者的意识所缘，因为不能作为名字和文字。所谓'于境明了缘'应当了知与此相反。
所谓'有事境相缘'是指除了见、慢及与之相应的诸法之外，其他诸法的所缘。所谓'无事境相缘'是指所除诸法的所缘，因为是我执的根本。所谓'事缘'是指除了缘无漏法、不同界地遍行法、未来所缘尚未确定之外，其他诸法的所缘。所谓'分别缘'是指所除诸法的所缘，因为仅缘自己的分别。
所谓'颠倒缘'是指以常等行相生起的所缘。所谓'不颠倒缘'是指以无常等行相生起的所缘。所谓'有碍缘'是指未断所知障者的所缘。所谓'无碍缘'是指已断所知障者的所缘。应当了知所缘缘的决定是通过相、分类、建立、遍知和断除而建立所缘的。

།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དོན་གང་དེར་སྣང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། དེ་དག་བྱུང་ནས་ཀྱང་དོན་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ དོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པའོ། །ཡོད་པའི་དམིགས་པ་ནི་དེ་ ལས་གཞན་པ་དག་གི་དམིགས་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་བའོ།།ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་གྱི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ནི་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །འདྲ་བའི་དམིགས་པ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རང་གིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གིས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།ས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་གཞན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་ དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།གཅིག་པུའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །འབྲལ་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།འབྲལ་བ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་དུ་ན་འབྲལ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །བསྡུས་པ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་ འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པ་ནི་དེས་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེའི་ཚིག་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཙུག་ལག་རྣམས་ཀྱི་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ ཚོགས་རྣམས་སོ།དོན་གྱི་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །རྒྱ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །མཚན་མའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་ པ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་གི་དམིགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་སོ། །གནས་པར་བྱ་བའི་ དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དབང་བསྒྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།

如果问什么是所缘的性相，就是任何对境显现时，能作为心和心所法生起的因，并且在生起后对该对境产生执著、安立名言以及各自能了知，这就是所缘的性相。
如果问什么是所缘的分类，无所缘是指：颠倒的心和心所的所缘，以及过去、未来、梦境、影像、幻化等的所缘。有所缘是指除此之外的所缘。
无所缘的所缘是指色法、心不相应行法和无为法。有所缘的所缘是指心和心所法。
正确的所缘是指善法。错误的所缘是指烦恼性的法。非正确也非错误的所缘是指无覆无记法。
如理的所缘是指善心和善心所的所缘。非如理的所缘是指烦恼性诸法的所缘。非如理也非不如理的所缘是指除此之外诸法的所缘。
相同的所缘是指：善法等对善法等，自地对自地，有漏对有漏，无漏对无漏。不相同的所缘是指：善法等对不善法等，异地对异地，有漏和无漏对无漏和有漏。
杂多所缘是指有寻有伺的心和心所的所缘。单一所缘是指无寻无伺的心和心所的所缘。
离系所缘是指无想等心心所以及虚空无边处、识无边处的所缘。离系是指将成为无有，否则就是指大离系。
微细摄略所缘是指无所有处诸法的所缘。究竟微细所缘是指非想非非想处诸法的所缘。
烦恼所缘是因为以此为所缘而称为所缘。经典中的文字所缘是指论典中的名聚、句聚和字聚。义理所缘是指依此所诠说的义理。
小乘所缘是指声闻乘。广大所缘是指大乘。
有相所缘是指止、举、舍的相。无相所缘是指涅槃和有顶。
真实所缘是指真如和十六行相的谛所缘。
应住所缘是指修习灭尽定的心和心所的所缘。
自在所缘是指解脱等乃至一切种智为究竟的功德的所缘。

། སྐད་ཅིག་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དེ་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །གཞན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ པས་སོ།།རྣམ་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་དབང་གི་ཤེས་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། །ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་རིགས་སུ། ། དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །དོན་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །འདས་སོགས་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཡང་། །མེད་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་དམིགས་པར་རུང་མ་ཡིན། དོན་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་མེད་པར འགྱུར།།ཤེས་པ་རྟོག་པ་མེད་མི་འགྱུར། །དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཐོབ་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་། །མོས་པའི་དབང་གིས་ས་ལ་སོགས། །དངོས་པོ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་ རྣམ་པར་འབྱེད་གྲུབ་དང་།།བློ་ལྡན་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཡི། །ཆོས་ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །དེ་ལྟར་དོན་ནི་སྣང་བའི་ཕྱིར། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་ལ། །དོན་ཀུན་སྣང་བ་མེད་ཕྱིར་ཡང་། །དོན་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །དེ་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་མེད། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གཞག་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་གནས་གྱུར་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་གནས་གྱུར་པས་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ དམིགས་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཐར་གྱི།དེ་དག་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་གནས་གྱུར་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྟེན་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ སོགས་པ་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟེན་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ།།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཕེན་པ་ལ་ དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཕེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ།།སྔོན་གྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ནི་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱིའོ། །རེག་པ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བདག་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ ཡུལ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ།དེའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ པར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་སྟེ།དེའི་དབང་གིས་རིས་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

刹那所缘是这样的：无学者们的此生。随行者们的所缘是这样的：诸佛菩萨的所缘。其他的如何呢？如是安立故，所缘不成就。
应知以四相不成就所缘：识不相顺因、无所缘识所缘、无障碍亦无颠倒、随顺三种智故。因此，能取亦不成就。三种智即根识、胜观智、无分别智。
其中四相的譬喻是：饿鬼、旁生、人类、诸天，如其类别，同一事物，由于心识差别，故许为义不成就。过去等如是梦境，及二种影像，由无故、由无所缘故，彼不应为所缘。
若义成就为义，则无分别智慧不存在。智慧将不成无分别。由彼不存在故，不应理获得佛果。得自在菩萨及瑜伽师如是，由胜解力故，地等诸事物如是成为所缘。
于此，由分别成就及具慧获得寂静，于一切法作意中，如是义显现故。于无分别智慧运行中，由一切义无显现故，应了知无义。由彼无故无了别。
何为遍知？由如实通达相、分类、安立故。何为断除？声闻乘和大乘的转依，以声闻乘转依，从蕴界处所缘中解脱，而非获得于彼自在。大乘转依是第二种。所缘缘如文决定圆满。
所谓依处自在，风轮等于水轮等，由依处自在故为增上缘。器世间是有情世间的。诸大种是所造色的。诸根是诸识的等等。
所谓引发自在，一切有情共业于器世间引发自在故为增上缘。前世有漏诸业是异熟的等等。所谓俱生自在，心于诸心所俱生自在故为增上缘。作意是心的。触是受的等等。
此下应知依二十二根而安立增上。其中所谓境自在，即眼、耳、鼻、舌、身、意根，由其力故成就色等故。所谓生自在，即男女根，由其力故入胎故。所谓住自在，即命根，由其力故住于同类故。

།འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ དབང་གིས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་ པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་ བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་དེ་དང་འདྲ་བའི་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲི་བའི་དབང་པོ་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་ བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དེ་ནི་བརྟེན་པ་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་དང་འདྲ་བ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དབང་པོ་བདག་ཉིད་དང་འདྲ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་ མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གང་ལ་བརྟེན་ ནས་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དེ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་བཅས་པའི་དབང་པོས་བསྡུས་པའོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དབང་པོ་ལས་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པའོ། །ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་སྟེ།དེ་ལས་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་། ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁམས་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལྔའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ།།དེ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དབང་པོ་དང་། དོན་རྣམས་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟའོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། དེ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འགྱུར་ བས་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་འགྱུར་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་སེམས་འགྱུར་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེན་ནས་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

所谓能掌控享用果报，是指乐受、苦受、喜受、忧受、舍受诸根，因为由其力量而各自体验可意、不可意的异熟果报。
所谓能掌控世间清净，是指信根、精进根、念根、定根、慧根诸根，因为它们能够降伏烦恼。
所谓能掌控出世间清净，应知是建立在未知当知根、已知根、具知根之上，因为它们能够善巧断除随眠。
所谓未离识且与识相似之根相续生起于境，应知是依止相同，因为具有识且与识相似之根相续生起于诸境且与识生起相似，故此根称为依止相同。
所谓离识且与自身相似相续生起，是与彼等相同，因为不具识之根与自身相似相续生起且与根之相状相似，故应知与彼相同。
所谓色蕴一分，是指眼等五根之相。所谓有色之五界及处，即是眼等。所谓受生之处的色，是指依止何色而生受，称为有执受。
所谓色蕴一分，是指具处所根所摄。所谓五有色界及处，即是眼等。所谓四之一分，是指色、香、味、触非根所摄。
所谓能掌控执取境，是指眼等六根，因为由其力量而生起心心所缘取色等境。所谓能掌控种姓相续，是指男女根，因为从彼生起子孙等种姓。
其余应如所说增上缘般理解。所谓色蕴一分，是指眼、耳、鼻、舌、身、意、男女根之相。
所谓行蕴一分，是指命根、信根、精进根、念根、定根、慧根之相。所谓十二界，是指根识诸界。所谓六处，是指内处。
所谓法界及处一分，是指命根以及乐等和信等五根。
苦受本身即是苦，仅以自相而言即是苦苦性。作为其生起之因的诸根、境及与彼相应诸法，因为能感受苦故，应视为苦苦性。
乐受及能感受彼之诸法因变坏而生起忧苦，故其变坏即是坏苦性。对此贪著而心生变异，应知即是坏苦性，如经中所说'由执著而转之心'。

།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ ཚོར་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།དེ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དེ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བས་རེས་འགའ་ནི་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟེན། རེས་ འགའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟེན་ཏེ།རྟག་ཏུ་ཁོར་མོར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མི་རྟག་པ་རྗེས་སུ་བཅིངས་པས་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ རྣམས་དང་ཁམས་གསུམ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གོ། །མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེས་ན་དེ་གཉིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་འཐོབ་སྟེ།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཁམས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་སོ།།ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་མ་རྟོགས་པའོ། །འཇུ་བས་ཀྱང་འཇུ་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་འཇུ་བའི་དུས་ན་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱིས་ཀྱང་ཡུལ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རེག་པའི་ཟས་ཏེ།ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཀྱིས་རེག་པས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་བས་ཀྱང་རེ་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ཏེ། འདོད་པའི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་རེ་བའི་དབང་གིས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པས་ཀྱང་ ལེན་པ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་གིས་ལུས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དང་བྲལ་ན་ལུས་རུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ཡང་ཟས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་བསྡུས་ནས་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདི་ ལྟ་སྟེ།མ་དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། མཐའ་དག་ནི་འཆིང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པའི་གནས་སོ། །དག་པ་དང་མ་དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ རྣམས་ཀྱི་སྟེ།འཆིང་བའི་ལྷག་མ་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ཟས་ཀྱི་དབང་གིས་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཀྱང་གོང་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྡུས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པར་ཡང་བདག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པའོ།

与非苦非乐受相应的阿赖耶识，以及能感受它的诸行，以及具有苦和变苦性的随眠，由于未从这两种苦中解脱，有时依止于乐的状态，有时依止于苦的状态，但并非永远处于非苦非乐的状态。因此，应当了知由无常所系缚而成就，以及因为不是快乐，所以是行苦性。
诸蕴和三界是意、法和意识界。二处是意处和法处。除去一分是无漏的特征。'一切'是指除此之外的其他。
不善和有漏善业的异熟阿赖耶识及其相应法存在于后者，因此由于那个异熟，称这两者为'有异熟'。除阿赖耶识之外的眼等感官，以及乐苦等称为从那个异熟所生，因为是从它产生的。
'诸蕴和十界'是指七识、色、声和法界。'四处'是指色、声、意和法处。'一分'是指无记和未证得无漏。
'以消化而成就消化'是指在消化段食时，能增长诸根大种的缘故。'以境而成就境'是指触食，因为通过可意境处的触而有益于身体。'以希求而成就希求'是指意思食，因为通过与所欲事物相关的希求而有益于身体。'以执取而成就执取'是指识食，因为由阿赖耶识的执取力使身体得以安住，如是离开它身体就会腐坏。
复次，四种食摄略后可分为四种安立：即维持不清净身是欲界凡夫的，因为一切都与系缚相应故是不清净住。维持清净与不清净身是有学人们和色界、无色界凡夫的，因为还有余下的系缚。维持清净身是阿罗汉们的，因为已从一切系缚中解脱。示现安住是诸佛和已得大力菩萨们的，因为仅仅示现依食而住。
'以无为的一分而有上'是指除涅槃外，因为它的特征是清净真如，是一切法中最殊胜的缘故。
摄略分别有三种，应知是依人无我的方式就三自性而言。其中遍计所执自性是依蕴等而对实无的我等执为自性的遍计。

།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གང་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་འབྱུང་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སོ་སོའི་ལུས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ལུས་གཅིག་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་ཏུ་བལྟས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕལ་ཆེར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་རྟོགས་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུས་པ་ནས། རྒྱ ཆེར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བསྡུས་པའི་བར་དུའོ།།ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ ཀྱིས་སྤུངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་ཡང་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འཛིན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ དོན་དང་ལྡན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་རིགས་གཅིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ངེས་པར་བྱས་ནས་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བར་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །གྲོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྡུད་པ་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཚོར་བ་ ལ་སོགས་པ་གྲོགས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུད་པ་ན་སོ་སོར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་སོ་ སོར་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་ སོ།།འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་དང་ ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བས་བསྡུས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་སོ། ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པའོ།

他性自性是指蕴等诸法中，于任何处生起非真实的我等分别。圆成实性是指不具有有和无的特征，因为蕴等中无我等，以及无我等存在性的特征故。
以特征分类是依诸法自性而言，即色、受等。以行相分类是依差别而言，即实有、假有等。
以身分类是指各别身，即依蕴等差别而言。以相续分类是指即使在一身中，也依蕴等各个刹那的他性而言。
何为向外观察分类？所谓'多数行于欲界'是为了显示从同类法因所生的闻思所生的未证悟。
第四品。以特征摄者，即色蕴摄色蕴，乃至法处摄法处。
何为以界摄？一切蕴、界、处皆为阿赖耶识所摄，因为其中具有一切种子故。
以类摄者，即诸蕴具有积聚等义的色等。虽然自相各异，但由于类同故皆摄。如是诸界及诸处也应知摄持作用义及生门义的眼等。
以位摄者，诸蕴虽同一类，但确定乐等位时，乐位唯为乐位所摄，非苦位所摄。如是苦位也唯为彼位所摄。如诸蕴，诸界、诸处亦然。
所谓以伴摄者，摄色蕴时，与依于彼的受等诸伴俱为五蕴所摄。如是摄受等及眷属时，各别为五蕴所摄。如是诸界及诸处与眷属，应知各别为一切界处所摄。
所谓以一分摄者，戒蕴为色蕴一分所摄。定蕴和慧蕴为行蕴一分所摄。欲界、恚界、害界为法界一分所摄。空无边处等为意处和法处一分所摄。如是，其他经中为蕴界处所摄的诸法，应知为任一所摄即是一分摄。
所谓以全分摄者，五苦蕴为五取蕴所摄。欲界为十八界所摄。无想有情处为除香味处外的十处所摄。

།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ དེ་དག་ནི་མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སོ་སོར་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང་། སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རྒྱ་ཆེར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡང་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བསྡུས་པ་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གཞིའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན་མི་འཛམ་བུའི་གླིང་གིས་བསྡུས་སོ། །རི་དགས་ རྣམས་ནི་དགོན་པས་བསྡུས་སོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཆིང་བས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སོགས་པས་ཤིང་ཁུར་བ་ལ་སོགས་པ་བཅིངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱིས་མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་བཅིངས་སོ།།དོན་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པའི་མི་ཡིད་གཅུགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འབྱུང་བ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་སོ། ཉེ་བར་འཛིན་པས་བསྡུས་པ་ནི། དཔེར་ན་ཇོ་བོས་བྲན་ལ་སོགས་པ་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་ལུས་བཟུང་ངོ་། །རྣམ་པར་མི་འཕྲོ་བས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པས་ཆུ་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་བཟུང་ངོ་། ། མངོན་པར་སྡུད་པས་བསྡུས་པ་ནི། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོས་འབབ་ཆུ་རྣམས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་མིག་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། །འདིར་མངོན་པར་སྡུད་པས་བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཅན ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱོགས་མཐུན་པས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གོང་མ་ཕྱོགས་ཅན་རྣམས་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་གྱི་ནང་ན་ཆུ་དང་སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་འདྲེས་པ་ལྟ་ བུའོ།།ཕྱོགས་ཅན་འདུས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྩིག་པ་ལ་འཇིམ་གོང་དང་འཇིམ་གོང་གཞན་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ལུས་གཅིག་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་སོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ དགོས་པ་ཅིག་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུའོ།།མཐུན་པར་རྟོགས་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་ཡིན་གྱི་རང་གི་དངོས་པོ་དང་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཚོར་བ་ཡང་ཚོར་བ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ།།མི་མཐུན་པ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ནི་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་དང་། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གཉིས་སོ། །མི་ མཐུན་པའི་ཁམས་དང་ས་པ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་ས་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པའོ། །མཐུན་པར་གཏོགས་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པ་འདི་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འདི་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲིས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟར མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ།

如是作已，应当了知在其他经典中，由蕴、界、处所摄之一切法，皆为彼等所总摄。
关于互相摄持，诸蕴各自为界和处所摄，随其相应而配合。
如是诸界亦为蕴和处所摄，诸处亦为蕴和界所摄，应当广泛了知。
复次，摄持之相，应当随顺世间共许而观察六种，其为何者？
处所摄持者，譬如世间所说：人为瞻部洲所摄，诸野兽为旷野所摄。如是于此亦应了知眼等摄持眼识等。
系缚摄持者，譬如绳索等系缚木材等重担，如是身体系缚眼等诸根。
义利相应摄持者，譬如一切目的相同之亲密之人互相依靠，如是缘于一境而生之诸相应法亦互相摄持。
执取摄持者，譬如主人执取奴仆等为己所有，如是阿赖耶识亦执取身体。
不散乱摄持者，譬如瓶子盛水，如是三昧摄持其他心及心所。
摄集摄持者，譬如大海摄集诸河流，如是色蕴摄集眼等。
于此依据摄集摄持，应当了知有十一种摄持。
极微方分一切者，谓属于一极微之色等，应知由方分相同而无差别。
极微以上诸方分和合，譬如浑浊水中水和地之极微互相和合。
方分聚集互相接触，譬如墙壁上泥块与其他泥块相接。
俱生相应者，谓一身中诸刹那蕴等。
事业成就相应者，谓互相投入同一目的者。
同分了知相应者，谓与他法相应而非与自性相应，如是心不与其他心相应，受亦不与其他受相应等。
非相违二者，譬如贪欲与嗔恚二者，善与不善二者等。
非异时二者，譬如现在与未来二者，过去与现在二者。
非相违界地二者，譬如欲界与色界二者，初禅与二禅地二者等。
同分所属相应之受等六者是遍行，以于一切时若缺其中任一即无故。
熟习者，谓有学无学中之某些，即是一向世间善法、不善法、无记法，随其相应而配合。

།དང་པོ་དེ་དང་དེའི་འོག་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་མ་འདྲིས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་ པ་གང་ཞེ་ན།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལ་འཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་གདགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བོན་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་དེའམ། གོང་མར་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ས་གོང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ས་དེ་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མི་ལྡན་ པ་དང་།ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོས་གནོད་པར་བྱས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྐྱེས་པའི་ས་པ་དེའི་ས་པ་རྣམས་ཉིད་དང་ལྡན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའོ།།རྣམ་པ་གང་དང་གང་གི་གཉེན་པོ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དང་དེའི་ས་བོན་དང་མི་ལྡན་པས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་དང་ ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་གོམས་པར་མ་བྱས་པས་ཚེ་དེའི་ས་བོན་བརྟས་པ་མེད་པས་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་བཟོའི་གཟས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པའོ།།ཐར་པའི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གཏན་དུ་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐར་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་ པའི་གནས་ངན་ལེན་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་གང་གཉེན་པོའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྐྱེན་རྙེད་ན་ལེགས་པར་འཇོམས་ནུས་པ་དེ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཞེས་བྱའོ། །བཟློག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ འཇིག་རྟེན་གང་སྐྱེ་བ་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་གཉི་ག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེད་པ་དང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་ རིམས་བཞིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པའི་དོན་རྣམ་པར་ དབྱེ་བར་བརྩམས་ཏེ།སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་མངལ་ན་ཞུ་བ་དང་མ་ཞུ་བ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་འདུག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། མངལ་ན་མི་གཙང་བའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟིར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་ཏུ་བཙིར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཙས་ནས་ཀྱང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞར་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བརྒྱད་ཡིན་ཡང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'第一个和其后的诸法'是指出世间第一刹那所生的诸法，以及第二刹那等所生的诸法，为了显示它们不同于先前的自性而是陌生的。
什么是相应？'其性质如前所述'是指：对于善法等诸法的增长和减少，安立为获得、得到和相应。
什么是与种子相应？生于欲界者与三界的烦恼和随烦恼相应，应知这是就凡夫未离贪欲者而言。已离贪欲者，无论是生于欲界还是上界，由上地离贪故，与彼地诸法或不相应或相应，这是因为对治所损害，以及随眠未被彻底摧毁的缘故。
'生得善法'是指与所生上地的诸法相应。
'获得三界对治'是指获得出世间道。
'任何种类的对治生起'是指修所断的大烦恼等。
'不与彼彼种子相应故非相应'是指因为随眠已被彻底摧毁。
什么是与自在相应？'世间善法是由加行所生'是指虽有闻所生等种子，但因未修习，此生的种子未增强，故不能现前。
'其中有些无记法'是指工巧处的变化心等。
因不具解脱因故，'彼等永远不具因'，这是指不具出世间法和获得解脱之因的意思。
什么是获得解脱之因？是指真如中烦恼随眠的存在，若遇对治随顺缘能善加摧毁者，即说具有解脱机缘。相反则知为不具因。
'这是由有情的生和生处'是指有情世间的出生和器世间的出生处，二者都显示为苦谛。
有情世间和器世间是由业和烦恼所生，以及由业和烦恼力所起，这是按次第说明，二者显示苦的原因。
'又生是苦'等，先前已略说苦谛的性质，现在开始从苦谛出发，开始分别解说经中所说的义理。
生苦是逼迫性苦，也是其他诸苦的所依，这是指在母胎中未成熟和已成熟之间所生的苦，以及在胎中被各种不净物质逼恼，全身被挤压等苦。出生后也随之产生衰老等苦，这是按次第而言。
'虽为八种却成为六种'是因为将三种转为苦苦的缘故。'由生等显示苦苦性'是因为是将要感受苦的法的自相。

།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་ཕྲད་པ་ དང་མ་ཕྲད་པས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་འགྱུར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་ཞིང་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་ཏེ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་རྣམ་པ་གང་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་སྤྱད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་བདག་གི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་བདེན་པ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པའི་ དོན་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའོ།།འབྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་གྱི་དབང་ཉམས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གཞན་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ནི་གང་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།སྐད་ཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བདག་ཉིད་རྙེད་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཉིད་དོ། །རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ནས་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་འབྱུང་བའོ། །ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་ བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཁམས་མ་སྙོམས་པ་དང་།སྤྱི་ཅེར་དུ་གྱུར་པ་དང་། གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཟད་པའོ། །སེམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་གནས་ལ་གནས་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་པ་རྒུད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ པའི་འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འདུག་པ་མ་ཡིན་པས་མཐར་ཉེས་པ་ཉིད་དོ།།སྣོད་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མེ་ལ་སོགས་པས་ཡང་དང་ཡང་འཇིག་པ་དང་འབྱུང་བ་སྟེ། མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་འཚིག་པར་བྱེད་པ་དང་རུལ་བར་བྱེད་པ་དང་སྐམ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ ཀྱི་འཇིག་པ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་།གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་གནས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འཇིག་གོ། །དེའི་གོང་མ་ལྷག་མ་ལུས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་གནས་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གིས་ བསྡུས་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་རྣམས་གང་གིས་འཇིག་ཅིང་ཆགས་ཤེ་ན། ཕྱི་རོལ་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི་གཞལ་མེད་ཁང་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲུབ་ཅིང་འཆི་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགག་སྟེ། དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་འཇིག་ པ་དང་ཆགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གིས་བསྐལ་བ་ཚར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆགས་པའི་དུས་ན་མར་འབྲི་བ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་དང་། ཡར་འཕེལ་བ་དང་མར་འབྲི་བ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་བཅུ་དགུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐ་ མར་ཡང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གོ།

以离开喜爱之物等变化的痛苦本质完全显示，此句是说由于会合和不会合而感受快乐的法是变化的自相之故。
五取蕴是苦，此句完全显示了行苦本质，此二句是说由于未解脱且无常性相随而成就，且非安乐之故。
生是苦等，是世俗谛中的痛苦，因为是世间智慧的对境之故。
五取蕴是苦，是从住于真如门中胜义谛的痛苦，因为是出世间智慧的对境之故。
苦的共相是瑜伽师以何种方式修习苦谛，即是以无常性、苦性、空性、无我性。
其中以十二种相了知无常苦谛，其中无有相是这样的：我与我所本性的苦谛恒时无有的义理，即是无常苦谛。'无'是遮遣义故，'常'字是一切时的义故。
坏灭相是诸行生起后成为无有。变化相是因不同性而生起。离散相是在那些事物的状态中自性力衰退，有些则应知被他人占为己有。近相是在其时经历无常性。法相是必定会经历的。刹那相是获得自性后立即必定坏灭。相续相是从无始轮回以来来去而生起。
病、老、死相是界不调和、衰老和住世时间的推动力耗尽。种种心的变化相是住于违品和对治品。受用圆满衰退相是一切世间圆满非恒常而最终成为过患。
器世间坏灭和形成相是大地等被火等反复毁坏和生起，即火、水、风具有焚烧、腐蚀、干枯性的毁坏，依次到达初禅、二禅、三禅处所而世间住处毁坏。其上余下的二禅、三禅、四禅其他处所，应知为它们所摄。
四禅天的宫殿以何毁坏和形成呢？不是由外在任何因素，而是那些宫殿与那些有情同生而成就，同死而灭，应知即是它们的毁坏和形成。
以此圆满劫，即是圆满完成的意思。形成时减劫一个，增减十八，共十九。其后最后又一生。

།ཚེ་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་སྟེ། ཚེའི་འཕེན་པ་ཇི་ཙམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དུས་སུ་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །བསོད་ནམས་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཚེ་འཕེན་པར་ བྱེད་པའི་ལས་བསྒོས་པ་ལས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཀྱང་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་ནས་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། གནས་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རམ། མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་ རིག་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།འཇིག་པའི་ཆར་གཏོགས་པ་ན་བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་བདེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་ པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་འདི་ནི་འདིར་ སྡུག་བསྔལ་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་དགོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དེར་ཡང་དགོངས་པ་བརྗོད་མི་དགོས་སོ། །འདུ་ བྱེད་མི་རྟག་པ་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་དགོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་ལམ་ཡང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་རོ། །སྟོང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་དོན་ གཞན་དུ་གྱུར་བ་སྟེ།དེ་དག་ལ་མེད་པའོ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉི་ག་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བ་སྟེ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གང་དང་གང་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དེ་དང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ནི་གྲགས་ལ། སྐད་ཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ དུ་ནི་མ་གྲགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེས་མ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྐད་ཅིག་པས་ལུས་ཟིན་པའོ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཀྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་དང་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ རིག་པར་བྱའོ།

'寿命尽'是指死亡，是由于寿命的推动力完全耗尽而导致的适时死亡。
'福德尽'是指非时死亡，由于享受禅定的滋味而在当时推动业力受到损害的缘故。
'业也尽'是指相续断绝而死亡，是由于已经受尽了生于彼处后应当感受的业和其他时候应当感受的业，或者由于没有业力的缘故而不再转生于彼处，应当了知。
'八种痛苦'是指生苦等。
属于生的无常性是从无到有，这是属于痛苦方面的诸行的损害自性。依靠这个无常性而了知苦苦。
属于灭的部分是从有到无，这是属于快乐方面的诸行所不欲求的。依靠这个而了知坏苦。
具有随眠的诸行相续生起和灭亡也是不欲求的，依靠这两者所属的无常性而了知行苦。
我依据诸行无常性和诸行变异性而说'无论感受什么，这里都说是苦'，这里应当了知不苦不乐受和乐受都是以苦的言词来表达的意趣。
苦受是世间共许的苦，所以不需要解释其意趣。
诸行无常，凡是显现为生等的那些，由于无常性的缘故应当了知是以苦为意趣。
否则，道也因为无常而成为苦了。
空性的特征是常等特征的我与诸行异体，即诸行中没有这些。
这些诸行恒时离开彼性的自性特征即无我的本性，这两者都称为空性。
自性空性是指遍计所执自性，因为以自相而言根本不存在。
同样，非有空性是指依他起自性，因为它没有任何所遍计的相。
自性空性是指圆成实自性，因为它是空性的自性。
无我的特征即是这些诸行不是执我论者所遍计的我的特征。
一切诸行是无常性的灭等特征是众所周知的，但刹那性的特征却不为人知，因此需要证成。
其中，心和心所是世间共许为刹那性的，因此要用它来证成未成立的色法的刹那性。
如何证成呢？'心所执持'是指被刹那性的心所执持的身体。
为什么呢？因为成就和安乐是一体的，如此，具有识的身体才能真实成就，离开识则会腐烂。
因此，由于与心的成就和安乐是一体的，应当了知这个也是刹那性的。

།སེམས་གྱུར་ན་དེ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་འགྱུར་བས་ལུས་འགྱུར་བར་སྣང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འགྱུར་བའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྱུར་བས་ལུས་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་ གྲུབ་བོ།།སེམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་སུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་གི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པ་དེ་བདག་འཇིག་པ་མེད་པར་དེའི་གནས་སུ་འགྱུར་བར་མི་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་དང་ས་བོན་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སེམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་གྲུབ་བོ། །སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་དང་ཕྱིའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྒྱུ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།འབྲས་བུ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་རྟག་པར་ག་ལས་འགྱུར་ཞེས་མདོ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་གི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།སེམས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་གཟུགས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མོས་ན་རྣམ་པ་གཞན་འབྱུང་བས་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །ཡང་ མཐར་འགྱུར་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་འགྱུར་བ་མེད་པར་གློ་བུར་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཐ་མར་འགྱུར་བའི་མི་རིགས་ན་ཞེས་དཔེ་གཞན་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མཐའ་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། དེ་ཡང་དམིགས་པ་དེ་བས་ན་མཐའ་ མའི་གཟུགས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་འགྱུར་བ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྐད་ཅིག་པར་གྲུབ་བོ།།སྐྱེས་ནས་ཀྱང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་ འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་སྟེ། དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཚུལ་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་པར་ འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ།།ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་དངོས་པོའི་དོན་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རང་དབང་དུ་འབྱུང་བའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་གཅིག་ལས་གྱུར་བའི་འདུས་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ས་རྡོག་སྐམ་པོ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་གཉིས་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་གཤེར་བའོ། །འབྱུང་བ་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་ཉིད་དྲོ་བའོ། །འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ས་རྡོག་དེ་ཉིད་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དང་འདྲིལ་ཞིང་འགྲོ་ བའི་ཚེའོ།།འདུས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འོད་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་བཅས་པའི་རླུང་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདིར་ཡང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དྲི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ནོར་བུའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཆུ་ལ་གཟུགས་དང་ རོ་དང་རེག་བྱ་ཡོད་པའོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བུ་རམ་གྱི་ལིང་ལྟ་བུའོ།

'所谓心若变化则彼变化者，即在乐、苦、贪、嗔等状态下，心变化则身体显现变化，因此刹那刹那随心变化，故身体成为刹那性。'
'所谓是心之处所故者，具根之身已成为心之处所，若某物为某物之生处，则不见其不坏而为彼之处所，如火与芽等之木与种子等。'
'因此刹那刹那成为心之处所，故唯于刹那刹那成立坏灭。'
'所谓由心力而生故者，内外一切色法皆由心力而生，因此由于因是刹那性，果亦应知是刹那性。如经中所说：色法之因与缘皆是无常，依无常因缘所生之色法岂能成为常住？'
'所谓由心所控制故者，即殊胜威力之心控制色法，随其所欲而转变故。因此刹那刹那若欲成为异相则生异相，故成立刹那性。'
'又所谓终将变坏可得故者，如他例所说：若刹那刹那无自性变化，则不应突然于色法之终变坏。若不应变坏终际，然彼亦可得，故终际色法之变化从自相续刹那刹那变化增长之因而生，故成立色法刹那性。'
'所谓生已不待缘而自然坏灭故者，一切已生者不待缘而自然坏灭。因此不待他缘必定坏灭，生已即坏与后坏之间毫无差别。是故一切坏灭性者生已即坏，故成立刹那性。'
'所谓依一分之事物义即所造义者，不待大种分而成为大种者，别处无有自在生起之力故。'
'有唯一大种所成之和合，如干土块。有二大种所成，即彼湿润。有三大种所成，即彼温暖。有一切大种所成，即彼土块湿润温暖而滚动时。'
'有唯一所造色，如光明。有具二所造色，如有声香之风。有具三所造色，如烟，以色香触差别而分，此中触差别应知即轻性。又有具三所造色，如无香之宝器中水具色味触。有具四所造色，如糖块。'

།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྒྲ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལྟར་གཞན་ལ་ཡང་འབྱུང་བའམ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་ བ་གང་ན་གང་དམིགས་པ་དེ་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གཞན་དུ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལུས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཤིག་ན་མུ་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློས་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བློས་ཇི་ཙམ་དུ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་པའི་མཐར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་ནུས་པ་དེ་ཙམ་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལུས་མེད་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་ཅེ་ན། རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ ལ་བློས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་ན་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་གཅིག་གོ་ཞེས་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ལ་རྫས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བློས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ན་གཟུགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ནས་གཟུགས་ལ་རྫས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་འཇུག་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །བློའི་དབྱེ་བ་དང་རྫས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཚིག་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་མ་བསྲབས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པས་ན། ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་མ་བསྲབས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྲབས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསྲབས་པའང་མ་ཡིན་ལ་མ་བསྲབས་པའང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་ཤིན་ཏུ་འདའ་བར་ངེས་པར་བྱས་པ་དང་།གཏན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བར་མ་བསྲབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསྲབས་པ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ཅན་དུ་མའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཡོད་པ་ལ་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྔ་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་ ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ།སེམས་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དྲི་དང་མཐུན་པར་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཞག་བདུན་གནས་ཏེ། དེ་ཚུན་ཆད་ཀྱིས་འཆི་འཕོའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་རྙེད་ནའོ།།ཅི་སྟེ་མ་རྙེད་ན་ཞག་བདུན་གྱི་འོག་ཏུ་ཤི་འཕོས་ནས་ཡང་བར་དོའི་སྲིད་པ་ཉིད་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ལན་བདུན་གྱི་བར་དུ་བྱས་ནས་ཅི་སྟེ་ན་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གནས་སྐབས་དེ་ན་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སྟེ། བསམ་ གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པའོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ས་དེ་པའི་བར་མདོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ན་ཐར་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྙེད་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་བར་མདོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ།

也有具备五种所造色的，即是：彼即有声。如是于其他处所，凡是有大种或所造色之处，即应知彼处有所缘，其他处则无。所谓无体极微，即是无自性，仅是假立而已的意思。因为分析则无有边际。所谓由慧究竟分析而安立极微，即是以慧尽其所能分析其部分之边际而安立极微。
若问：为何虽无体仍安立极微？为破除整体想，即以慧分析色法之部分，则远离'此一切是一色'的整体想，如是随顺趣入补特伽罗无我。为令趣入色法无实体性故，即如是以慧分析则了知色法毫无所有，而趣入色法无实体性，如是由趣入唯识而随顺趣入法无我。
应知极微是由慧分与事分二种分别安立，如其二语次第。极重广大未减轻的苦，是未积集欲界善根者的，因为欲界具足一切苦性，由趣处分别，以及未积集善根，故能无碍趣入一切趣处，应知依次即是极重广大未减轻。已减轻者是彼等生起随顺解脱分者，因为必定趣向般涅槃。
非减轻亦非未减轻者，是欲界苦已生起善根为世间离贪者，因为已决定超越苦苦等，但非永久，如其次第。中等未减轻等亦当如是随应配合。所谓以大减轻而近住，是因为近住于除遣诸多有情相续中的苦故。
所谓有善等心而死，应知是就我执相应的死心之前位而言。所谓意生，即是化生，因从唯心之因所生故。所谓香食，是因趣向香故，意即趣向与香相顺的境处之义。
如是若有障碍则住七日，其间死去，是说若得生缘则尔。若未得则七日后死去，复成中有。如是至七次，若尔则转，是说若于彼时显现其他具力的生缘，如得第四禅比丘阿罗汉增上慢者，现起彼地中有时，得诽谤解脱的邪见，而现起地狱中有。

།དེ་ན་གནས་པ་ཡང་ལས་བསོགས་ སོ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྔོན་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་དང་བདག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུག་པར་རྨི་ ལམ་ཙམ་གྱི་ཚོད་དུ་ཤེས་སོ།།གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་སྔོན་ལོགས་ཀྱི་སྲིད་པའི་བྱད་གཟུགས་གྲུབ་བོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དབང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། །ཇི་ སྐད་དུ།ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ནུར་ནུར་འགྱུར། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་འགྱུར། །མེར་མེར་པོ་ལས་ནར་ནར་འགྱུར། །ནར་ནར་པོ་ལས་གོར་གོར་འགྱུར། །གོར་གོར་པོ་ལས་རྐང་ལག་འགྱུས། །སྐྲ་སྤུ་སེན་མོ་ལ་སོགས་འབྱུང་། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། །མཚན་རྣམས་ མཐར་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ནི་གང་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ལས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲེད་པ་ཉིད་བསྟན་ཅེ་ན།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བས་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་ཐོབ་ པ་ནི་སྲེད་པའོ།།མ་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་འབྱུང་བའོ། །ཐོབ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའོ། །མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ལ་ནི་འབྲལ་བར་སྲིད་དོ། །མ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་མི་ཕྲད་པར་སྲིད་དོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་འབྲལ་བའི་སྲིད་པ་ དང་ཕྲད་པའི་སྲེད་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྲེད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཏེ།དེ་ལ་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དུས་གསུམ་པོ་དག་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་ནི་བལྟས་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འགྲོའོ། །མ་འོངས་ པ་ལ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འགྲོའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོའོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་སྲེད་པ་དག་གིས་ཁམས་གསུམ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ བ་ནི་དེས་འདོད་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལོག་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པའི་ཚོལ་བས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཚོལ་བས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།ལོག་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བར་དེར་འཁོར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་སྲེད་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།

所说'住于彼处亦积集业'，是由于往昔牵引力的缘故，善等心不断生起。
'同见同业众生'是指与往昔共同行善或不善之人，在梦境中知晓与彼等共处。
于将生之处，先形成中有之身相。
其后诸根渐次形成，如缘起所说，即是以名色等次第。
如说：'最初成浊团，浊团成皰团，皰团成凝结，凝结成坚团，坚团生手足，生发毛爪等，有色诸根及，诸相渐次生。'
集谛即是苦之生起，其为何？即烦恼及由烦恼所生之业，此即有漏之义。
若非如此，为何世尊于说集时唯说爱？因为遍行一切故为主要。如爱遍行一切事物，是因遍及已得未得境及境事一切故。
其中已得身即是爱，未得即是再生。已得境即具喜贪，未得境应知即是于彼彼生喜。
遍行一切位者，即诸行具足苦等三位故。
其中于得苦苦位即有别离爱，于未得则有不遇爱。于坏苦位中，以得未得差别而有不离爱及相遇爱。
于行苦位中即是痴爱，因为烦恼习气所分别，及以非苦非乐受所分别故。
别说则阿赖耶识是行苦位，应知于彼由我痴门而生有爱。
遍行一切时者，即随行三时故。于过去时以顾念相随行，于未来以欢喜相随行，于现在以贪著相随行。
遍行一切界者，以欲、色、无色爱遍及三界故。
遍行一切受者，由彼寻求欲、有及邪梵行故。以欲寻求则于欲界未解脱中即成就苦。如是以有寻求则于色无色界成就苦。以邪梵行寻求则于未解脱轮回中流转。
遍行一切相者，以生灭爱具足常断相故。
五见差别即是：萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见。

།རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ ལྟར་གཡེང་བས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། རྒོད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། རྨུགས་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། བག་མེད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། འཛེམ་པ་མེད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ལེགས་པར་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དེ་ལ་སྡུག་ པའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའོ། །མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ས་གོང་མ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་རང་གི་ས་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་དམིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ས་གོང་མ་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་ཏེ། གཞན་གྱི་ས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་།།ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་སོ་སོ་ རང་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དམིགས་པ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་དམིགས་པ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གུད་ན་མེད་དོ། །འདོད་ ཆགས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེ་ཚོམ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ན་བློ་གནས་པ་མེད་པས་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཁོང་ཁྲོ་བ་ཡང་ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་ཞེ་འགྲས་པར་གྱུར་པ་དེས་དེ་ཁེངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེར་ཡང་རྟོག་པར་མི་ནུས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་པ་དག་དང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་ མེད་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་མི་ལྟ་བ་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྨུགས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པ་གང་གི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་བསྟན་པས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅི་ཞེ་ན། རྗེས་ སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པ་གང་གིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་ཞེ་ན། དེ་དང་ལྡན་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཡིད་མི་འབྱུང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་པས་སོ། །གང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་ཞེ་ན། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ མངོན་པར་འགྲུབ་པར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

应当了知极不寂静的特征是烦恼的共同特征。其中有六种：即散乱的极不寂静、颠倒的极不寂静、掉举的极不寂静、昏沉的极不寂静、放逸的极不寂静、无惭的极不寂静。
所谓未断烦恼随眠，是因为未能善加摧毁其随顺的不善习气。所谓烦恼所依法显现，是指能生贪等。其中又有不如理作意现前，是指对境执取净相等，与贪等生起相顺。
虽然无明、见和疑也缘上地，但应知它们不像缘自地那样直接缘取彼地，因为是通过遍计而入，应知建立为缘彼。其中缘上地的无明是与见相应的。见中除身见外，因为未见对他地诸行起我执著。
上地烦恼不缘下地，是因为已离彼贪。不缘灭道二谛，因为出世间智及其后得智是各自内证。所谓'其所缘是其所了'，即应说'其所缘是其所遍计'，因为除遍计外别无其他了知。
贪不与嗔相应，因为两种极不相顺不应同时生起。也不与疑相应，因为有疑时心不安住故无有贪著。'余与彼'是说慢等无不相顺故应知与之相应。
嗔也不与慢见相应，因为谁对某事生嗔，则不会对彼生起傲慢，也不能对彼起分别。其他也应如是配。
嗔等互不相应，是说不与相违相应，如贪分所摄诸法不与嗔分所摄诸法相应。无相违者，应知如烦恼般相应。
无惭无愧与一切不善相应，因为若无视自他则不会生起。如是昏沉等也应配一切染污，因为无有不堪任性等则染污不成。
由说某法以何行相于何事结缚，应知即说结。何为结？贪结是三界贪的自性，能够结缚。以何行相结缚？与彼相应者于三界不生厌离，造作不善不行善业。结缚何事？结缚后世苦的生起。嗔结也应如是配。

།མི་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་དེའི་ ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལོག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་ཏེ་བདག་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གྲོལ་ལོ། །གྲོལ་ནས་ཀྱང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་སྙམ་ པའོ།།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལོག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་རྟོག་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བོར་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ལྷག་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་འཆིང་བར་བསྟན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་ནི་གཉིས་མི་འཐོབ་སྟེ། འགྲོ་བ་མི་ ཐོབ་པ་དང་།འདུག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་མི་ཐོབ་པའོ། །ནང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་འཚོལ་བ་མ་སྤངས་པའི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ།དེའི་སྒོ་ནས་དེ་གཉིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པར་ཐར་པ་དང་། ཐར་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ནང་དུ་ལྟ་བ་གསུམ་དང་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གང་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་ཤས་ཆེར་སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ འཁྲིལ་བར་བྱེད་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་གོ།།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ནི་ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པ་སྟེ། དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་གཞི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་པས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ ཀྱི་དུས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་བར་ཆད་བྱེད་དེ།ནང་དུ་ཞུམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་ན་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ན་ནི། ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་ན་གཞན་དང་བདག་གི་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དང་ཡང་སེམས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་ན་ནི། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྟུང་བའི་གནས་ཀྱིས་མི་འཛེམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་པ་དང་གནས་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་ནི་གནས་པའོ། །མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ནི་གནས་ཏེ། རྨོངས་པར་གྱུར་ན་ཐར་པ་དང་དེའི་ཐབས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནང་རྩོད་དེ། དེ་ལ་བློ་དུ་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པས་ནི་ནང་མི་རྩོད དེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བློ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་དང་ནི་རྩོད་དེ། བདག་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་བཅོད་པས་མདུད་པ་དག་གོ།

具有无明的普遍行为者，对苦法和集法过分贪著，对有漏诸行的果与因及其过患完全不知。
具有见结的人，以邪见寻求解脱，认为'我将解脱'、'我已解脱'，并且认为'将成为常'或'将成为断'，以及认为'在佛教中无解脱'。
具有见取结的人，以邪见思维解脱方便，舍弃八支圣道，过分相信以萨迦耶见等为先导的戒禁。
宣说贪等系缚导致苦等的系缚，是因为贪等会对乐等受成为随眠。
被外在系缚所束缚的人得不到两种：得不到行走，即使坐着也得不到如愿、如意、如行、如欲而为。内在的贪等系缚也应当知道与此相同。
未断求欲者的欲贪与嗔恚随眠会增长，因为通过这个门径这两者会增长。
'邪思维解脱和解脱方便'是指如前所说的结中的三见和二取，依次对应。
所谓'除了贪等烦恼之外，其他有烦恼的心所行蕴'应当了知为嗔等。
瑜伽行者为了障碍善法，反复极大地缠绕心识的是缠。
善法是止、举、舍的所缘修习，是随时而定。其基础是梵行等清净所摄的戒律。
其中在止时，昏沉睡眠为障碍，因为使内心沉没。在举时，掉举与悔为障碍，因为使外向散乱。在舍时，嫉妒与悭吝为障碍，因为具有这些时，通过不能忍受他人和自己的圆满，以及执著而使心反复动摇。
在清净戒律时，无惭与无愧为障碍，因为具有这两者时，完全不避讳一切堕罪处。
应当了知随顺和不随顺烦恼与清净的缘故，暴流与结依次安立。
关于'以住处和所依处的方式'，见暴流是住处。无明暴流是所依处，因为愚痴时会邪思维解脱及其方便。
外道们因见取和戒禁取两种执取而内部争论，因为对此有多种见解。以我语取则内部不争论，因为一切都同意有我的见解。但与此法（佛法）诸人争论，因为宣说无我。
所谓贪等身系，应当了知不是色身的系缚，而是以障碍等持心自性的身而成为系缚。

།སོ་སོའི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཤེས་བྱ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་བྱ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་དོ། ། གང་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མཐོང་བ་ལ་སོགས། དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བར་སེམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་བར་ཆད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ ཚིག་གོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་དེ། ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས། དེ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་སེམས་ནི་བསྐུལ་བའི་དུས་ན་སྟེ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་ པར་བསྒྲུབ་པའི་བསླབ་པའི་གནས་ལ་བསྐུལ་ནས་གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞུམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ན་སྟེ།གཏན་ལ་ཕེབས་པ་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་ཐོང་གཤོལ་གྱིས་རློག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཐ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཞན་ན་གོམས་པར་བྱས་པས་སྤྱོད་པས་ཐ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆལ་ བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་གཙང་བར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དྲི་མ་རྣམས་སོ།།ཡང་དང་ཡང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པས་སྡིག་པ་རྣམས་སོ། །སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པས་ གནོད་པའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུ་རྣམས་སོ།།ཡོ་བྱད་མང་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ལྕི་ཡང་དང་བཅས་པར་བྱས་ནས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ལྕི་ཡང་རྣམས་སོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་འདྲེས་པས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་ མུག་ཉིད་མི་དགེ་བའི་རྩ་བར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཆགས་པས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ། །གནོད་པར་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ པའི་རྒྱུས་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་མི་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེ་སྡང་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ།།ཆོས་ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་དག་གཏི་མུག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ། །སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བར་ཟག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་རྣམས་སོ། ། ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕོངས་པར་བྱེད་པས་ཕོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དགའ་བའམ་ལྷག་པར ཆགས་པར་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་དེ་རྣམ་པར་གྱུར་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུག་བ་རྣམས་སོ།།མཚོན་ཆ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པས་འཐབ་པར་བྱེད་པས་འཐབ་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཆེན་ པོ་བྱེད་པས་རིམས་ནད་དང་འདྲ་བས་ན་རིམས་ནད་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ནི་གང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། །མི་མཐུན་པས་ཆགས་པ་ནི་མི་རིགས་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་འཚོལ་བའོ། །ཆོས་ལོག་པ་ནི་ཉེས་པར་ བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཤིང་གི་ནགས་ཚལ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པས་ནགས་སྦྱོར་རྣམས་སོ། །ལུས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་གེགས་བྱེད་པས་གེགས་རྣམས་སོ། །ལུས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་གེགས་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།

依据各自的见解执着'唯此为真实，其他皆无意义'，以此对所知之境妄加分别，以非如理作意而对所知产生颠倒分别的缘故，令心散乱。
从何处令心散乱呢？从等持心如实了知见等善法方面，由于障蔽心识而不能通达，故称为诸障，即是障碍趣入善法之意。
其中，贪欲障碍出家的欢喜心，因为想要受用境界，故而对出家不生欢喜。
害心是在劝导时，即被同修们劝导修学学处时，因害心而不如实修学。
昏沉、睡眠和掉举、后悔如前所说，令止观二者低沉和散乱。
疑是在舍位时，因为未能决定故不能保持舍心。
因对治力难以铲除，故应知为中等烦恼，因为是由前世串习而成为中等烦恼。
破戒为不净之因，故为诸垢。
以轮回中生死方式造作损害，故为诸罪。
由贪著三有及资具、三宝，以及以怀疑心趣入而造作损害，故为诸刺。
由执著众多资具而令有轻重，并与毁坏等相应，故为诸轻重。
由杂染杀生等不善行为，故为诸恶行。
贪、嗔、痴安立为不善根，因为有情从彼等门中造作恶行。
其中，为求少许财物受用的有情以贪造作恶行。
思维受害因缘而不能容忍他人过失者以嗔造作恶行。
执著邪法而行祭祀等颠倒见解者以痴造作恶行。
令心流散漏失，故为诸漏。
令身心贫乏，故为诸贫。
令执取非理相及表征，而使身心受苦，故为诸热恼。
令贪著或过分贪著色等事物，当彼等变异时以忧恼等令诸有情烦恼，故为诸扰动。
以持兵器等而斗争，故为诸斗。
非法贪等如同重病般引生大苦，故应知为诸疾。
其中，非法贪即是随贪着诸不善业道。
不相应贪即是以非理非法遍求境界。
邪法应知即是恶说法律。
贪著生死根本诸行之林，故为诸林缚。
由具身见等而障碍修善，故为诸障。
具身见等是就五种心障而言。

།འདོད་ཆགས་ནི་ཡུལ་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ནི་སྡུག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་ སེམས་ཅན་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ཉིད་ནས་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ཉིད་ནས་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ལྟ་ བ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་བའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་ཉེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ལྷག་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་ ལོག་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བློ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་དག་གི་གཞིའི་གནས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་དང་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ ཞེས་བྱའོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཡང་སྐྲག་པ་སྐྱེས་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་གཡེང་བར་འདུ་ཤེས་ནས་སྐྲག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པས་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ལོག་པར་ རྟོག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཀུན་དུ་བརྟགས་ནས་དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་ པ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་གཉིས་དང་མི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ ལྡན་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམན་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ང་རྒྱལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་བདེ་བ་དང་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ ས་པའི་བདེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་གང་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་གནས་གྱུར་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཚིམ་པ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སེམས་རངས་པ་དང་། སེམས་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བ་ སྟེ།ཚོར་བར་གཏོགས་པའོ། །བདེ་བ་གང་ཞེ་ན་གང་གནས་གྱུར་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་ལ་ཕན་པ་དང་། གནས་ཀྱི་ཚིམ་པ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བ་སྟེ། ཚོར་བར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓贪欲是对境和见等的分别，这是按照修所断和见所断的次第，因为贪欲仅缘于可爱。对众生的贪欲应当了知是从境门而起的颠倒分别。
同样，瞋恚是仅缘于不顺因，对众生所生起的应当了知是从境门而起的颠倒分别。
所谓慢是对众生和见的颠倒分别，因为以'我比小的大'等方式生起，应当了知是对众生的颠倒分别。
所谓身见、边执见和邪见是对所知的颠倒分别，是从增益和损减门相应配合。
所谓戒禁取见是对见的颠倒分别，因为以见的过失而执著戒律和禁行为最胜。
所谓疑是对对治的颠倒分别，因为对诸谛生起二种心行。
十种烦恼都是苦和集的因，而彼二者也是它们的所依处。因此称为由彼因和所依处的颠倒分别。
所谓对灭和道也因生起恐惧而颠倒趣入，是由烦恼力而对轮回生起欢喜，对清净认为是散乱，因恐惧和颠倒分别而应当观察是对灭和道的颠倒分别。
外道们则是以其他方式遍计后对此颠倒分别。
欲界所行的贪欲与五识相应者与乐受相应。与意识相应者与喜受相应。一切贪欲在间断时与舍受相应。不与苦受和忧受相应，因为是以喜的行相生起。
与五识相应的瞋恚与苦受相应。第六意地者与忧受相应。一切与舍受相应如前。不与乐受和喜受相应，因为是以卑劣行相生起。
慢在欲界不与乐受相应，因为无与五识相应。在初禅和二禅中如何与乐受相应呢？与意地乐受相应。
那么意地乐受是什么呢？即所说的喜和乐，如说:'何为喜？谓依止已转的转识的心满足、心极喜、心悦、心欢喜、领受乐，属于受。何为乐？谓依止已转的阿赖耶识的安住利益、安住满足、领受乐，属于受。'
这是如此宣说。所谓依止转识即是依止意识，因为其他无等持。

།བདེ་བའི་ཚོར་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་གང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ དགའ་བའི་རྣམ་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་།གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྦྱོངས་པའི་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་ཀའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉི་གར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལེགས་པར་བྱ་བ་དང་ ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དེའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཐོང་ནས་མི་མོས་པ་དང་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མེད་པ་ནི་མོས་པ་མེད་པས་ཡིད་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ན་བདེ་བ་ དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ཡང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚུལ་འདི་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་ཞེ་ན།ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བས་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐ་མལ་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། དེ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། ཡོངས་སུ་འཇལ་བའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ང་རྒྱལ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། གང་ཡང་རུང་བའི་ཡན་ལག་གིས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་གང་དག་དེའི་རྒྱུ་དང་། གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་ལོག་པར་རྟོག་པ་དག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དག་སྟེ། དེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གང་དག་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་དེ་དག་དེ་ལ་ཅི་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་དགུའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའང་དེ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བསྒོམས་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ།མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་བྲན་ཅན་ཁོ་བོས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།ངའོ་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་སོ། །མ་བཀག་གོ། །མཐའ་མེད་པར་མ་བྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།




在第一禅和第二禅中生起乐受时，任何与心和心所相应的聚集都以喜的形式使之满足，以及以阿赖耶识本性极为调柔的安乐使之满足。因此，由于这两者都在发挥作用，应当了知这被安立为喜和乐两种形式。
因此，与之相应的我慢称为与乐和悦相应。
邪见在欲界中与悦和不悦相应，因为见到善行和恶行的果报不存在时，会生起不信解和欢喜的缘故。不与乐和苦相应，因为一切见都是意地。
疑在欲界中不与悦相应，因为心未决定则无信解，故无悦。在色界中，对于疑惑较重的禅修者，喜和乐随顺于定力的生起，因此在彼处也与乐和悦相应。
对于不相杂的无明，也应当如此观察与乐和悦相应与不相应的情况。
若问为何一切烦恼都与舍相应？因为依止平常位而趋向止息的缘故。这是说，由于烦恼相续逐渐减弱而以断绝之势断绝，故最后必定从平常位的门径与舍相应，应当了知。
在色界中与四识蕴相应，因为彼处无鼻识和舌识。我慢等唯与意识蕴相应，因为是从度量门中生起的缘故。我慢唯在一分中转，因为由任何支分都会生起傲慢的缘故。
欲界中见苦所断有十，这是说，在彼处由因和所依处而起邪分别者。如是对集等也随应当知有邪分别，这应当了知为见所断。
若问为何了知某些在某时对某所缘起邪分别？无漏所缘必定不会使有漏事成为随眠。
在色界中因无嗔恚，故见苦等所断有九。无色界中亦复如是。
俱生身见是修所断，因为即便生起见道，圣声闻依之仍会生起我慢。如说：'具寿跋陀罗，我于此五取蕴不见有我或我所，然于此五取蕴中有我慢、我欲、我随眠未断，未遍知，未遮止，未令无边际。'

།དཔེར་ན་མ་མའི་གོས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་བུལ་ཏོག་ལ་ སོགས་པས་ལེགས་པར་བཀྲུས་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་དེ་ཞེན་པར་གོས་པས་དྲི་མ་ནམ་པའི་བག་ཡོད་དེ།དེ་སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོ་བསྒོ་བས་ཡང་བསལ་བར་བྱ་དགོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་ཡང་ སྔོན་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་གོམས་པར་བྱས་པ་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ།དེ་ནི་ལམ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེས་བདག་གི་བདག་གང་ཡིན་ཞེས་ ཡོངས་སུ་མི་ཆད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།།ལྟ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེའི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འབྱུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་གཞན་ལ་ གནོད་པ་དང་།།གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། །མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དབང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྤང་ངོ་།།མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་མོ། །འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ན། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་འཐོབ་བོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་འཐོབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ལམ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕ་རོལ་དུ་ཤེས་པ་གཞན་བཙལ་དུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ལམ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་སླ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་མི་སློབ་པ་མི་འཁྲུགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་ མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམས་པ་དང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། དམིགས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྟེ། གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བྱེད་པའི་ལས་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་སྟེ། རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྩོལ་བའི་ལས་ནི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་སོ། ། བསྒྱུར་བའི་ལས་ནི་གསེར་མགར་ལ་སོགས་པའི་སྟེ། རྒྱན་ལ་སོགས་པའོ། །འཐོབ་པའི་ལས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ།

比如母亲的衣服变得肮脏，用碱等物清洗干净后虽然没有污垢，但由于执著沾染而有污垢的习气，需要用香料熏染来去除。同样，虽然圣者声闻以见道断除了遍计我见的污垢，但由于往昔执著串习，仍随逐着离实物外的我见，这需要以修道来断除。
俱生边执见应当了知为断见所摄，因为它对'我的我是什么'不完全断除，而对涅槃生起退心。除见趣随眠外，贪等烦恼都是修所断。
所谓'遍知事'，即未断烦恼随眠等，如前所述。所谓'遍知自性'，即令心烦恼的烦恼自性称为有情。所谓'遍知过患'，即对自害、害他、害双方，以及生起现法罪过、后世罪过，及由此所生的心所感受痛苦与忧恼。
如是以三种方式遍知后，以不受用烦恼生起的方式而断除。为不生未生而修道。所谓'以缘杂染作意'即缘差别，是说以一切法共相之行相的意思。
若仅以了知一切法无我的无我智便能断除烦恼，为何还要宣说无常等行相呢？那些并非断除烦恼，而是为了圆满无我行相，即依无常行相得苦行相，依苦行相得无我行相。如说'若无常即是苦，彼即无我'。因此无我行相安立为无上性。
关于无上性有三种：智无上性、道无上性、解脱无上性。其中智无上性即无我智，因为超越此外无有其他智可求。道无上性即易得且速疾现证，因为是一切道中最胜。解脱无上性即无学不动解脱，因为超胜一切解脱。
这三种无上性应当了知分别是就见道、修道、究竟道而言。
所缘业即眼等的见色等。作业即地等的所依等。或者说某法相的作用，如'色之作用即为色性'等。加行业即由思所发的身等业。变化业即金匠等的装饰等。得业即圣道等的得涅槃等。

།སྐབས་འདིར་ནི་ཕལ་ཆེར་རྩོལ་བའི་ལས་སུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱང ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་མཐུན་པར་ཇི་ལྟར་གཙོ་བོ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་དང་བཞི་དང་གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། །སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའོ། །བསམ་པ་ ནི་གཞི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའི་བསམ་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་བྱེད་པར་འདོད་པའི་བསམ་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་གམ་གཞན་གྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་རྩོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་འདུས་པ་དང་སོ་སོ་བ་ཇི་ལྟར་མཐུན་ མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དེ་དང་དེའི་དུས་སམ། ཕྱིས་ལས་དེ་དང་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ནོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་ཤིང་བསད་པའི་བསམ་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་བསད་པར་བསམས་པའི་ མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དེས་དེ་མ་ཐག་ཏུའམ་ཕྱིས་ཤི་བའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་དང་ཟིན་པར་བྱས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་བྱིན་ པར་ལེན་པའི་གཞི་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའམ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པའོ།།ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་བདག་གིར་བྱས་པའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་གཞི་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཡང་ ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོད་མ་ཟིན་པ་དང་། རིགས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕོ་དང་མ་ནིང་ཐམས་ཅད་དོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲད་པའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་ལ་གཞན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་འཁོར་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བས་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཕྲ་མའི་གཞི་ནི་སེམས་ ཅན་འདུམ་པ་དང་།མི་འདུམ་པ་དག་གོ། །བསམ་པ་ནི་དབྱེ་བ་དང་སྡུམ་མི་བྱེད་པར་སེམས་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་ཕྱེ་བར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །ངག་རྩུབ་པོའི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་ངག་རྩུབ་པོ་སྨྲས་པའོ། ། ཚིག་ཀྱལ་པའི་གཞི་ནི་དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ནོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་དེ་སྨྲས་པའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་དོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེ་བདག་གིར་བྱ་བར་སེམས་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་བདག་གིར བྱ་བར་ངེས་པའོ།།གནོད་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་བསད་པ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་དོན་ཡོད་པའོ། །བསམ་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའོ། །ཟིན་ པར་བྱས་པ་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པར་ངེས་པའོ།།གཞན་གྱིས་བསྒོ་བ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལ་སྟེ། འགའ་ཞིག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་ནན་གྱིས་བསྒོས་ནས་བསམས་ཏེ། མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ ཞིག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་འདི་ནི་ཕན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་ཅིང་ལེན་དུ་བཅུག་ནས་བསམས་ཏེ་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ།

此处说'大多认为是有功用的业'，是因为也有获得的业存在。
关于身等业称为业道，应知是依据经典而说明其主要内容，因为加行等也包含在身等业中。
三种、四种、三种业道依次应知是身、语、意业的特征。
杀生等的事物，是属于有情数和非有情数的相应对象，即杀生等所依托的基础。
动机是对该事物产生认知的动机，以及想要造作该业道的动机。
加行是为了造作该业而自己或他人以身语意所作的努力。
烦恼是贪欲、嗔恚、愚痴的聚合或个别相应。
究竟是在该加行时或之后圆满完成该业。
其中，杀生的事物是有情。动机是认知其为有情并想要杀害的想法。加行是为杀害而准备的武器等。烦恼是贪等。究竟是由该加行立即或之后导致死亡。
不与取等的事物和究竟将予以说明。其余应随相应配合。
不与取的事物是他人所拥有的有情数或非有情数的物品。究竟是据为己有。
欲邪行的事物是非行境的女人，即使是行境也包括非支分、非处所、非时间、非节制、非种姓，以及一切男子与黄门。究竟是二者和合。
妄语的事物是所见、所闻、所觉、所知，以及未见、未闻、未觉、未知。动机是认知为此而欲说为彼。究竟是使眷属和对方理解。
离间语的事物是和睦或不和睦的有情。动机是想要分离且不愿调解。究竟是使其知道分离。
粗恶语的事物是成为恼害心对象的诸有情。究竟是说出粗恶语。
绮语的事物是无义之义。究竟是说出此语。
贪欲的事物是他人的财物资具。动机是认知其为彼并如是希求。加行是思维据为己有。究竟是决定据为己有。
害心的事物是成为恼害心因缘的诸有情。究竟是决定杀害等。
邪见的事物是实有之义。动机是对实有认知为无并如是希求。究竟是决定诽谤。
由他人劝导而思维所生的是指：有人不情愿时被他人强行劝导后思维而造作不善。
由他人请求而思维所生的是指：有人不情愿时被他人请求后，使其认为'这是有益的'并接受，思维后造作不善。

།མི་ཤེས་པའི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་ཤིང་། །མངོན་པར་ ཞེན་པ་མེད་ལ།འདོད་དགར་བསམས་ནས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ། །རྩ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་ནོན་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དྲག་པོས་བསམས་ཏེ་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་ པའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ཆོས་འདོད་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བསམས་ནས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ལས་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྩོགས་པ་ཉིད་དུ་ མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་ཐ་མ་གཉིས་ནི་གལ་ཏེ་བྱས་པར་གྱུར་ན་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྩོགས་པ་ནི་བག་ཆགས་འཕེལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལས་བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ངེས་པར་བྱས་ནས་འཕངས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་དེ་ལ་འདིས་ལས་འདི་བྱེད་པར་ངེས་པ་དེ་དང་མི་འགལ་བར་ལས་དེ་བྱེད། དེའི་ རྒྱུའི་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་བྱ་བར་བཟློག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཛད་མི་སྤྱོད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་ངེས་པ་ནི། སེམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱི་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དུས་ངེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་དུས་ཀྱང་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདིས་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་ནི་སྐྱེས་ནས་སོ། །འདིས་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལའོ་ཞེས་བྱའོ། །མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ འབྲས་བུ་ནི་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་མིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མི་འབྱོར་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚེ་ཐུང་བ་ དང་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ།།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱོར་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པའི་དབང་གིས་ནི་བྱིན་ཆུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དག་ཀྱང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གསུམ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བར་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ལས་གཅིག་གིས་ལུས་གཅིག་འཕེན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཚེ་གཅིག་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་གིས་དུ་མ་འཕེན་ པ་ནི།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་རབས་དུ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མས་གཅིག་འཕེན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མང་པོས་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་དང་ཡང་གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མས་དུ་མ་འཕེན་པ་ནི་མང་པོ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ས་བོན་ གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བ་ནི་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ ན་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།སའི་ངེས་པས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བཤད་དོ།

由无知的思维所生的是如此：有些人不能明显了知功德与过失，无有明显执著，随意思维而行不善业。
由对根本明显执著的思维所生的是如此：有些人被贪等不善根所压制，心被压制后以强烈执著思维而行不善业。
由颠倒思维所生的是如此：有些人虽然希求法，但观待不相应因，为了后世可意果报而思维行不善业。
其中前三种由思维所生者，虽然已作业，但不成为积集，因此其异熟不一定感受。
后二种由思维所生者，若已作业则成为积集，其异熟必定感受。
积集即是习气增长，应知是在阿赖耶识中圆满异熟种子。
业作决定是由前业决定异熟相续而投生，当其时此由业作决定而不违背彼而作业，如因决定般成为果因故，即使诸佛世尊也不作阻止。
异熟感受决定是由思维所生的业，如前所说。
时间决定是现法受等业的时间也已决定，如此异熟：此于现法中成熟，此于生后，此于后世，如是说道。
十不善业道的异熟果应知是在旁生、饿鬼、地狱众生中。
等流果是从恶趣死后转生为人者，杀生、不与取等各自相应的身体和受用不圆满，如此短寿、贫穷等如其相应配合。
增上果是各自相应的外在事物庄稼等不圆满，如此由杀生力故成为薄福等。
如是有漏十善业道的果报也在天人中各有三种，如其相应配合。
一业引一身是由一刹那业唯一滋养一世异熟种子故。
一引多是由彼滋养多世异熟种子故。
多引一是由多刹那业反复滋养彼一种子故。
多引多是由多业互相观待从一世至一世相续滋养种子故。
为何称色无色相应善业为不动？如欲界所行其他圆满善业能引生他处异熟，色无色界所行非如是，由地决定出生果报故。因此由异熟出生不动及是等持地故说为不动。

།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ནི་གཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཁོ་ ནའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གོ།།དེ་ལ་རྨོངས་ན་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་དབང་གིས་དེ་དག་ཁམས་གསུམ་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སློང་བར་བྱེད་དོ།།བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ཡང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཆགས་པས་སྦྱོར་རོ།།ཤ་གློན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སྦྱོར་རོ། །མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་རོ། །ཞེ་སྡང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཅན་གསོད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་རྩུབ་པོ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་ཞེ་ན། དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་བདག་གིར་བྱེད་པར་ངེས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ ནོར་དང་ཡོ་བྱད་དེ་ཉིད་འདོད་པར་གྱུར་ན།དེ་བདག་གིར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པས་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཅི་སྟེ་འདི་ཡིར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སྦྱོར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་ཀྱང་ཉེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ སྙམ་ན་གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡང་ཐུན་མོང་བའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་ནི་གཉེན་པོའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བལྟ་སྟེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འཕངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་ལས་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། མི་དགེ་བས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བལྟའོ། ། གཉེན་པོའི་མཐུ་ཆུང་བའི་མི་དགེ་བ་ནི་དགེ་བ་བས་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་སྤངས་བ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་མི་དགེ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་མང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་སྔོན་གྱི་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་ཡང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེས་རྒྱུད་ལ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གནས་ལ་གནས་པ་ནི་ནར་སོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་དད་པ་དྲག་པོས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོས་བྱུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞིང་ནི་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ རྣམ་པ་དགུས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཞིང་ནི་གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་གནས་ཞིང་དུ་གྱུར་པའོ། །དངོས་པོ་ནི་གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་ཞིང་མང་པོར་གྱུར་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་པས་བསྒོམ་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

对于'迷惑于果报成熟'是说，不善业生起，这是因为它们完全是烦恼性的，当有无明时，就没有对果报成熟生起确信的正见的机会。
关于'迷惑于真实义'是说，福德和不动业，这里'真实义'指的是四圣谛。对此迷惑时，即使有善心，对于未见真谛者来说也会随着随眠相续。由于这个原因，他们不能如实了知三界是苦的本质，因此会引发导致再生的福德和不动业。见真谛者则不是这样，因为他们不迷惑于真实义。因此说这些是从其因而生。
关于杀生，有些人是因贪求肉食等而造作，有些人是因嗔恨而造作，有些人是因愚痴而造作祭祀等。但最终完成杀生的是嗔恨，因为没有无悲心是不可能杀害众生的。对于粗语等也应当如理类推。
关于贪心等是如何由贪等造作的问题：关于贪心业道，如果说是确定要占有他人财物，那么如果是想要得到他人的财物，为了据为己有而造作，因此说是由贪欲发起。如果想着'愿他不得到'，那就是由嗔恨发起。如果认为'即使被他人占有也没有什么过失'，应当知道是由愚痴发起。
其他也应当如此类推。由互相影响而生的也应当知道是共业，由此众生之间的心与心所会互相影响。
对治品的业应当视为具有对治力，因为即使被违品所引发的果报，也会被对治力改变。由思所生的具有对治力的善业，应当视为比不善业更有力量。对治力弱的不善业比善业更有力量。所有未被圣道断除的必定会成熟的善业与不善业，都称为同样具有力量。
与贪欲相应的不善业本性就具有力量，因为有众多烦恼和随烦恼等眷属。以前串习过的也具有力量，因为已经熏习相续。成年人所造的业具有力量，因为是以强烈的执著和信心造作。对于不般涅槃法者无法修道，这是因为无法生起对治。
田地是指母亲等。心的造作是指发大菩提愿等，应当知道是具力的业。
另外，应当知道由九种情况而成为具力的业，即：田地是指成为具德的应供处；事物是指布施物殊胜且众多；自性是指相比布施，持戒更有力量，相比持戒，修习更有力量等等。

།གཞི་ནི་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །བསམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ། །གྲོགས་ནི་དེ་ལས་གཞན་ པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་གྱུར་པའོ།།ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པའམ། རྗེས་སུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཀྱང་བྱས་པར་གྱུར་ལ་གཞན་དང་། ཀྱང་བྱེད་དུ་བཅུག་པའོ། །སུ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་སྐྱེས་བུ་ གང་ཟག་འདི་ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟར་ལས་བྱེད་ཅིང་སྩོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་གྱུར་ན།དེ་ལྟར་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱང་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་གནས་པར་མི་འགྱུར་ ཞེ་ན།ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པས་སོ་སོར་བརྟགས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་མྱོང་ན་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་ཆུང་ མ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདེ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱོང་ན་ནི་དེ་སྤོང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱང་མི་སྣང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་གནས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་བདེ་བ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར སྨིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་འགྱུར།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པའི་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ནི་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀག་གོ། །ཡོངས་སུ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ འདི་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་མྱང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གནང་ ངོ་།།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྡོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནས་དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པའི་བར་དུའོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་འདྲ་བ་ དེ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤང་བར་ནུས་སོ། །དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདིའི་སྡོམ་པ་ནི་ ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གི།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྡོམ་པ་ན་ཉིན་ཞག་ གཅིག་པ་ལ་བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པར་བརྟགས་ཏེ།རིམ་གྱིས་དེ་གཉི་ག་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

基础是指若想行持福德则应远离贪欲。意乐是指若能具足强烈的净信意乐。发心是指具足涅槃之发心。助伴是指被其他福德事物所摄持。
多次行持是指反复行持或随后观察。'众多有情'是指自己行持并令他人行持。
若有人这样说：'此补特伽罗随其所作业如是感受异熟果报，如此则不能安住于梵行，且不见正确灭苦及究竟出离苦的机会'。对此，为何不能安住于梵行呢？因为具有强烈烦恼而观察时，为了守护具苦的戒律，若其异熟果报也如是具苦且不悦意，则守护此戒将无意义。
若对他人妻子等以具乐且悦意的方式破戒，其异熟果报若如是感受，则舍弃此戒也将无意义。如此则不能安住于梵行。
为何不见正确灭苦及究竟出离苦的机会呢？因为其因即安住梵行的异熟果报是苦的缘故。如此则具乐业的异熟果报即成具乐，具苦的异熟果报即成苦，非苦非乐的即成非苦非乐。此种决定在此被世尊遮止。
若有人说：'此补特伽罗将如何感受'等，是指允许具乐的善业与不善业在后世相应地感受乐、苦、不苦不乐的异熟果报。
出家戒有五种：从比丘戒乃至沙弥尼戒。远离恶行而行持，及远离欲而行持，是依补特伽罗而安立，即如是者能于尽形寿断除杀生等恶行及不净行。
优婆塞与优婆夷戒是就远离恶行而行持而言，非远离欲而行持。因此，此戒安立为尽形寿断除邪淫，而非断除不净行。
近住戒既非远离恶行而行持，亦非远离欲而行持。因此其戒被观察为一日一夜的近住戒，为渐次熟习彼二者故。

།ཇི་ལྟར་ཐ་མ་དང་མ་ནིང་རྣམས་ལ་ནི་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མའི་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བསྙེན་ཉིད་ནི་བཀག་པ་བཞིན་དུ་མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ བཞིན་དུ་སྟེ།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དག་གི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོས་ས་བོན་བཅོམ་པས་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཟད་དེ་འདོད་པ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རིང་དུ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ཤིན་ཏུ་འཇོམས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཤན་པ་ནི་གང་དག་ཕྱུགས་རྣམས་བསད་ནས་དེ་འཚོང་བས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །བྱ་གག་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །གླང་པོ་ཆེ་འཛིན་པ་ནི་གང་དག་ནགས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་བཟུང་ནས་འདུལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ སོ།།སྦྲུལ་གྱིས་འཚོ་བ་ནི་གང་དག་སྦྲུལ་བཟུང་ནས་རྩེ་བས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །ཉན་རྣ་བ་ནི་གང་དག་གཞན་དག་ལ་ཕྲ་མས་གནོད་པར་བྱས་ནས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ལས་སྐྱེས་པས་སམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རིགས་སམ། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་ གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ལས་སྤྱད་པར་ངེས་པར་བྱས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་སྟེ། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ངག་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་ཐལ་ལྕག་ལ་ སོགས་པའི་ལས་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་ཚེ་གང་ལ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའོ། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་གང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་རྣམས་སོ། །གང་གི་མཚམས་མེད་པ་གཅིག་ཉིད་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་དེ་མ་ཐག་པར་རིགས་ན། དེ་གང་གི་མང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཅིག་ཅར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར མཚམས་མེད་པ་དུ་མ་བྱེད་པའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གཞོན་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་ལ།ཆད་པ་ཡང་མང་ཞིང་མི་ཟད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་ཚོར་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ རྣམ་པར་གཞག་གི།དེ་ཙམ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་གང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་རྩོམ་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་དེ་མ་ཐག་པའི་ཚེ་ལ་རྩོམ་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་ བའི་ཚེ་ཐལ་ནས་རྩོམ་པ་དེ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཀྱི་ཧུད་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལས་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་དང་ཡང་འཆི་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པས་མྱོང་ངོ་ཞེས་ འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟློག་པ་ནི་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བའོ།

正如最后和中性者们对比丘和比丘尼两部都不适合承担供养的缘故而禁止他们成为优婆塞一样，两性人也是如此。因为他们具有男女两种烦恼习性，对两部都不适合承担供养，所以没有另外说明。
禅定律仪是对于破戒行为的一切生起，以贪等欲界烦恼和随烦恼的对治力断除种子，仅仅是从一方面离欲而已，即是离欲界贪的破戒行为的断除。
应当了知，以远离三禅以下贪欲的对治力，彻底断除那些破戒行为的生起种子。
应当了知，第四禅的离贪以及无色界诸法，因为是无色的缘故，没有建立戒律仪。
屠夫是指那些宰杀牲畜后靠卖肉为生的人们。对于杀鸡等行为也应当如是相应理解。
驯象师是指那些从森林中捕获大象后进行驯服的人们。
以蛇为生是指那些捕蛇后靠表演为生的人们。
间谍是指那些靠挑拨离间他人而生活的人们。
所谓'由他们的业而生或正受持'是指按照他们的种姓或其他种姓的次第。
确定从事他们的业是指以身语行为为先导，称为不律仪。
如前所说的不具有律仪和不律仪的布施、爱语等行为，以及拳打、掌掴等业，称为非律仪非不律仪。
现法受业是指在此生造作此业即在此生感受果报。
生受业是指在下一生即刻感受果报的业，如五无间业。
如果一个无间业的果报必定在下一生感受，那么对于造作多个无间业者，其果报如何感受呢？所有果报将同时感受。因为造作多个无间业者会感得极其年轻的身体，并且会产生多种无尽的各种惩罚，由此将产生极多的感受。
这些现法受等的安立是依据开始感受的情况而言，而不是仅仅依据感受的时间而言。
在此生开始感受果报的业是现法受业；在下一生开始感受的是生受业；在下一生之后开始感受的是后法受业。如此解释与'呜呼心'的传记中所说相符合，即无间业的果报在地狱中反复死亡转生而感受。
黑业黑报的业是指不善业，因为是有烦恼的且果报不可爱。相反的是白业白报，即三界的善业。

།དཀར་གནག་ཏུ་གྱུར་ ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གང་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་འདྲེས་མ་སྟེ།དགེ་མི་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཅིག་ན་ཅི་ལྟར་དགེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་མི་དགེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་ངེས་པས་དེ་གཉི་ག་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། བསམ་པ་ དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་གཅིག་ཅེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་འདིར་དགོངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་ཉིད་དུ་ཕན་ཚུན་འདྲ་བར་གྱུར་པས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་ལས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་གནག་ལ་སྦྱོར་བ་དཀར་བ་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ ཞིག་གཞན་དག་ལ་སླུ་བར་འདོད་ནས་དེ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་མར་བསམས་པས་སྦྱིན་པ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ།།སྦྱོར་བ་གནག་ལ་བསམ་པ་དཀར་བ་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་བུའམ་སློབ་མ་ལ་མི་ཕན་པ་བཟློག་པར་འདོད་ཅིང་ཕན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་ནས། སྙིང་ བརྩེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་གིས་དྲག་ཏུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །མི་གནག་ཅིང་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་དང་ བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་མི་གནག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི། འཁོར་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ནག་ པོ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པའི་བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་ཡོན་པོ་དང་།ཉེས་པ་དང་། རྙོག་པ་དང་། བཙང་བ་དང་། ཐུབ་པ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོན་པོ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དྲང་པོའི་ལམ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པའོ། །ཉེས་པ་ནི་ལུས་ ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་གིས་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པའི་ལས་འབྱུང་ངོ་།།རྙོག་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་དད་པའི་རྙོག་ པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་སྟེ། དབུ་མའི་ལམ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་པོའོ། །སྐུར་བའི་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞེ་སྡང་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ།བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྙོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཙང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ལྟ་བ་དྲང་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་ ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུབ་པ་པ་ནི་གང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ སྦྱིན་པ་སྟོན་ཏེ།དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཡང་དང་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སྦྱོང་རྣམས་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱོགས་མི་འབྱེད་པར་སྦྱིན་པ་སྟོན་ཏེ། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྦྱིན་པ་སྟོན་ཏེ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

黑白业及黑白异熟是什么呢？是指与所欲相应的混合，即善不善之义。
若问：何以一个业既成善业又成不善业？此处并非由确定的刹那趣入而说二者，而是由思及相应的加行称为一，应知此是此处所诠释的意趣。
由于二者黑白相互类似，故从黑白安立为一。
其中思黑而加行白者，譬如有人欲欺骗他人，为取得他人信任而行布施乃至出家。
加行黑而思白者，譬如有人欲遮止子女或弟子的无益行为，欲令趣入有益之事，以慈悲心用身语严厉对待时，即成烦恼。
何为非黑非白无异熟而能尽业之业？加行道与无间道中的无漏业，因为加行道与无间道是对治。
其中非黑是因为无烦恼垢染。白是因为纯一清净。无异熟是因为与轮回不相顺。能尽业是因为此无漏道善巧摧毁了黑等三种有漏业的异熟习气。
应知无差别地依据无漏业对一切的障碍、随顺、自性而安立为歪曲、过失、混浊、清净、调伏等。
其中歪曲是指身语意业成为障碍八支圣道正直道生起的。
过失是指由身等业令心相续生起类似的障碍业。
混浊是指依外道见解的身等业，因为为不信佛教的违品不信垢染所摄持。
另一种分类：堕入常断边故为歪曲，因为与中道不相顺。
由诽谤见摄持而对清净安立极为嗔恨故为过失。
由萨迦耶见摄持而障碍无我实相见故称为混浊。
清净是指为极清净戒律所摄持及为正直见解所摄持的身语意业，因为已断除戒律和见解的邪行垢染。
调伏是指有学无学的无漏身语意业，因为是调伏者的业。
依布施圆满而成施者，此说示再行布施，因为成为此种性故而一再布施。
所说沙门及婆罗门等，显示不分别而施，因为对一切所欲无差别而施。
所说饮食等，显示圆满所欲而施，因为随所欲而舍一切资具事物。

།ལྷུག་པར་གཏོང་བ་དང་། ལག་བརྐྱང་བ་དང་། གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དང་། གཏོང་བ་ཕུན སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སྦྱིན་པ་ལེགས་པར་འགེད་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའི་ཚིག་འདི་དག་ནི་མི་གནས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མི་གནས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྡང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གནོད་པས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏེ།གནོད་པས་གྲུབ་པ་ནི་ལྡང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གནས་ན་འདུག་ཅིང་གཞན་གྱིས་བཅོལ་བ་བསྙོན་པས་ཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ལག་དར་བའི་མཐུས་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ཕྲོགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ། །གཞན་ལས་ཕྲོགས་པ་ནི་ལག་དར་བའི་མཐུས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཤ་ཐང་བར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ དང་དྲི་མས་མ་ཕོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པ་མ་རུལ་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པ་སྟོན་ཏེ།རྡུལ་དང་དྲི་མས་མས་མ་ཕོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རུང་བ་སྟོན་ཏེ། མཚོན་དང་དུག་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་རུང་བ་ མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར།།ཆོས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་སྟོན་ཏེ། གཞལ་བལ་གཡོ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལོག་པས་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ བླངས་ནས་མ་ཉམས་པས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐར་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དགེ་སློང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་ནི་གསོད་པའི་ས་དང་། སྨད་འཚོང་གི་གནས་དང་། ཆང་འཚོང་གི་ཁྱིམ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། གདོལ་བའི་ཁྱིམ་སྟེ་ལྔ་པའོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་དང་རང་བཞིན་ གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བསམ་ཕ་དྲག་པོས་བསླབ་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་ཙམ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསླབ་པ་རྣམས་བླངས་ནས་སློབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་སློབ་ཅེས་བྱའོ། །འདི་མན་ཆད་དུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ལས་བརྩམས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ལུས་དང་ངག་བསྡམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བསྟན་པ་དེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་བསྡམས་པ་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཀའ་སྩལ་པ་ བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་།ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ལྟུང་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཆུད་མི་གསོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཚལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐག་བསྲིང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ མེད་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གནོད་པ་མེད་པ་ནི་བདག་ལ་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དག་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་འགྲོགས་ན་མི་བདེ་བས་ཞེར་འདེབས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

慷慨布施、伸手施予、喜好布施、具有祭祀性质、圆满布施、喜好善于分施等这些词语，应当依次理解为无住布施等。无住布施应当理解为不回向于轮回和受用。
就布施物圆满而言，'以精进获得'这句话是说明布施物不是通过伤害而获得，因为通过伤害获得的不是以精进获得的，而是停留在自己处所并通过否认他人委托而获得的。
'以手工劳动力量成就'这句话是说明布施物不是从他人抢夺而来，因为抢夺而来的不是以手工劳动力量成就的，而是通过各种方法使他人疲惫而抢夺的。
'未被尘垢污染'这句话是说明布施物未腐坏且无污垢，'未被尘垢污染'的意思就是已断除的意思。
'如法'这句话是说明布施物是适宜的，因为已完全断除武器、毒药、酒等不适宜之物。
'以法获得'这句话是说明布施物是以正法获得的，因为已断除欺诈、诡计等邪命而获得。
由于正受持戒律且未失坏，因此具足戒律。
为解脱而受持的戒律即是别解脱戒，这将从轮回中解脱。
仪轨圆满是指行为等未受圣者呵责。
行境圆满是指已断除五种非行境，比丘的五种非行境是：屠宰场、妓院、酒馆、王宫和旃陀罗家。
对于制戒的过失和本性的过失，以强烈的正念学习，即使对微小过失也视为可畏。
受持一切圆满学处后而学习，故称为'正受持而学习诸学处'。
从此以下，是关于戒律，世尊在其他经中所说的'身语防护'等的含义将被阐述。其中身语防护是由正知所摄持，因为如教所说，对于行走、停止等，先作意后善加实行。
以身语圆满而圆满是指不犯戒，因为不毁坏戒律。
身语行为清净是指安住于禅定，因为以禅定力远离戒律的污垢。
身语行为善良是指未与烦恼分别念混杂，因为是纯善的。
身语行为无过失是指不回向于轮回和受用而受圣者赞叹。
身语行为无害是指不因自赞等而轻视他人，相处时不会令人不悦而诽谤。

།ལུས་དང་ངག་གི་ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཕགས་པའི་ལམ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་འབྱོར་བ་ནི་རང་གི་ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་སྒྲོགས་པ་དང་། མི་སྤྱོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ ཐབས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉེ་བར་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་འཚམ་པ་ནི་བླ་མ་རྣམས་དང་བླ་མ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་བཅག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་རིགས་ སུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མཐུན་པ་ནི་གདམས་ངག་ལ་མཐུན་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གདུང་བ་མེད་པ་ནི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དང་ངན་དོན་ལ་མོས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ལ་གདུང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཕྱིས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་བརྩམས་ནས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིས་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩམས་ནས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བསྒྲུབ་ནུས་པའི་བར་དུའོ། །འདི་དག་གི་ལས་ནི་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདི་དག་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་ གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་གཞན་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་ནི་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་འདི་དག་ནི་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གིས་བྱས་ པའི་ལས་ཀྱི་རྣམས་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སོ་སོའི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་འགེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐོག་མ་ག་ ལས་བྱུང་།ཅི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་པ་དག་གོ། །འདི་དག་གི་ལས་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་བརྩམས་ལྡོག་པ་ལས་ཀྱང་བརྩམས་ནས་ལས་བསྟན་པར་བྱ་བ་དག་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་རྟེན་ཡིན་པས། འདི་དག་གི་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་ལས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། ནུས་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། མི་ནུས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ མགོ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དེ་ཉིད་གནས་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱོགས་གང་དུ་གནས་ནས་ལས་དེ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོ་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའམ།སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གྲོངས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱས་པའོ།

身语的一切行为随顺涅槃，是因为与获得涅槃相顺，因为引导圣道。身语的一切行为随顺成就，是因为宣说自己的过失与功德，因为不骄傲。身语的一切行为具足方便，是因为是摄受梵行者的戒律，因为是应当亲近的对象。身语的一切行为适宜，是因为对上师们和如同上师的人们折服我慢，因为随宜承事。
身语的一切行为和顺，是因为对教诫和顺受持，因为不执著自己的见解为最胜。身语的一切行为无苦恼，是因为断除剧烈苦行和恶行的好乐，因为不令自身苦恼。身语的一切行为无后悔，是因为对于断除受用和业际无有后悔，因为无有后悔。身语的一切行为无执著，是因为对善法不以少许为满足而无执著，直至能修行为止。
这些业是应当自作的，所以这些是自作业。那些自作业是什么样呢？因为自己感受自作业的果报，因为不与他人共同的即称为自己的。这些是受用业报，所以这些是受用业报者。如何是受用业报者呢？因为感受自作业的果报时，受用善恶各自的果报，也就是说，因为分配各自所欲与不欲的果报。
那些感受自作业的可欲不可欲果报的众生最初从何而来？是从无因而来？还是从自性、大自在天等因而来？答：是业的生处。这些业即是舍离无因和不相顺因的生处，意思是说因为众生由此而生。如是从趣入也应当宣说业，从还灭也应当宣说业，因为是无漏业为断除有漏业的所依，所以这些所依即是业。
所说'众生的业果不可思议'，应当了知在一切方面都是不可思议。如何不可思议呢？善恶业的果报善趣恶趣可欲不可欲是不可思议的，因为引生能力和正见等殊胜功德。业使众生的身色形状等种种差别是不可思议的，因为引生无能和除一切智以外的愚痴等过失。
善等诸业以处所等差别而不可思议。其中处所是指在何村城处所造作彼业等。事物是指依止有情数或非有情数何者而作。

།རྒྱུ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུས་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་ལས་ཅི་འདྲ་བས་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསམ་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནོར་བུ་དང་སྔགས་དང་སྨན་དང་མཁྱུད་སྤྱད་དང་ལྡན་པའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ལ་ནོར་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆུ་ཤེལ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆུ་ འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྔགས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྔགས་དེ་དག་གིས་བཏབ་ན་མི་འཚིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྨན་དང་ལྡན་པ་ནི་དེས་ཟིན་ན་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཁྱུད་སྤྱད་དང་ལྡན་པ་ནི་མཁྱུད་སྤྱད་དེ་དང་དེས་རིམས་ནད་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ས་ཆེན་པོ་གཡོ་བར་བྱེད་པའམ། ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གི་ལས་ལ་སོགས་པས་ལས་གང་བྱེད་པ དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཚེ་ལ་དབང་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་སོ། །སེམས་ལ་དབང་བས་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བས་ནི་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡོ་བྱད་རིན་ཆེ་བ་དང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཆར་འབེབས་སོ།།ལས་ལ་དབང་བས་ནི་ཁམས་དང་ས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་གནས་སྐབས་གཞན་ན་མྱང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བས་ནི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེའོ།།མོས་པ་ལ་དབང་བས་ནི་ས་ལ་སོགས་པར་ཆུ་ལ་སོགས་པར་མོས་སོ། །སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བས་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་ དབང་བས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བས་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྲོའོ། །ཆོས་ལ་དབང་བས་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་གཞན་དང་གཞན་དག་གིས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཅིག་ཅར་དུ་སེམས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གཏོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་གི་ཚེ་དང་ཇི་ལྟ་བུ་དང་།ཇི་སྲིད་དུ་མཛད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ།།ཡང་སྲིད་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །སེམས་ཅན་བག་ཆགས་བསགས་པ་རྣམ་པ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུ་དེའི་ཆ་བྱད་དང་རང་བཞིན་དང་འདྲ་བར་མཐུན་པར་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །སོ་སོ་རང་གི་རྒྱུད་ངེས་ པ་དང་།འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་མཆོག་ཏུ་འབྱུང་བས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགྲོ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ལུས་གཞན་དང་གཞན་འཐོབ་པ་དང་། སྔོན་འཐོབ་པའི་ལུས་འདའ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་དེ་དག་གི་ འཇིག་པ་ལས་འགོག་པ་དེ་དག་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་དེ་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

因是善与不善的根本，随其相应而配合。异熟是各种身体本身。
能成就种种的不可思议业，是指以何种业造作了荆棘等锐利等，因为属于世间所思维的缘故。
具足宝珠、咒语、药物、器具的不可思议业，其中具足宝珠是指从水晶等出现水等。具足咒语是指以彼等咒语加持则不被烧等。具足药物是指被其沾染则成为隐形等。具足器具是指以彼彼器具而离开发热病等。
一切瑜伽师力量的不可思议业是怎样的呢？以他们心的力量使大地震动或在虚空中飞行等。
菩萨们以自在业等所作的不可思议业是这样的：以寿自在，菩萨们加持寿行后随欲住世多久即可住世。以心自在，随欲入定。以资具自在，为一切众生降下珍贵无量的资具雨。以业自在，将应在界、地、趣、生处、其他时处感受的诸业转变他处。以生自在，安住禅定而不退失的情况下投生欲界。以胜解自在，胜解地等为水等。以愿自在，如欲成就无量广大愿，圆满自他利益。以神通自在，为令众生信服而示现无量神通变化。以智自在，以法、义、词、辩才达到究竟。以法自在，随宜以种种名句文字为一切众生建立经等法，能同时令心满足。
一切佛陀成就佛陀事业的不可思议业是怎样的呢？一切佛世尊了知属于任运成就，成为法界一味后，随顺一切众生何时、如何、多久应当成就的事业，如是诸佛境界不可思议。
又所谓安立有情习气的能作因即是因。众生积集习气种种相，与天等众生种类的形相和自性相似而生起的能作因即是集。各自相续决定，以及趣、生处等最极生起乃至有顶的能作因即是生。获得前所未有的其他身体，以及舍离前所获得身体的能作因即是缘。
若彼等诸行的灭与彼等灭是他法，则无关联而成为异义。若非他法，则成为杂染相，因此非二俱，亦非非二俱。

།སྤྲོས་པ་ནི་སྐབས་འདིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ སེམས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་མ་ཡིན་པ་དང་།།རིགས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་མ་ཡིན་པར་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་པ་ཡང་གཞན་ལ་སེམས་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ སོ།།རྒྱན་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ས་ནི་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་བཤད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ དེ།དེ་དག་གི་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ན་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཤེ་ན། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་སྤངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་བར་གྱུར་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ སྤངས་པ་སྟེ།རྩ་བ་མེད་ན་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གཉེན་པོ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་བྲལ་བར་གྱུར་ན མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བྱས་པས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་།ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགོག་པ་དང་རྣམ་པར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔོན་ གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བལྟ་དཀའ་བ་ནི་འཕགས་པ་གཅིག་པུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་མི་འཕོ་བས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འདུད་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པའི་སྲེད་པ་མེད་པས་སྲིད་པར་མི་འདུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཆི་བ་མེད་པ་ནི་འཆི་བའི་རྟེན་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གླིང་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཐང་ལྟ་ བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱོབ་པ་ནི་དེ་ཐོབ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མགོན་ནི་དེའི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པས་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔུང་གཉེན་ནི་འཕགས་པའི་མཆོག་ཉིད་དུ་འགྲོ་བའི་གཞིའི་ གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏོ།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཆི་འཕོ་མེད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིམས་ནད་མེད་པ་ནི་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་བསིལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་བ་ནི་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བས་འཕགས་པའི་གནས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་གཞི་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྦྱོར་བ་བདེ་བས་དེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

在此处所说的戏论是指不如理作意，即非正道、非正理、非正方便的思维之意。思维与所思维的对象是不同的。如果问是什么样的思维，就是以寂静和殊胜等诸多行相。
无庄严是指从智慧分中解脱者的殊胜功德，因为没有正理等庄严。异名之处是指完全断除，这是所说的。其余是解释。因此说为其余语句，是为解释它们。
若问如何称为完全断除，是因为断除了烦恼现行和随眠。其中决定断除是就烦恼现行而言，因为完全断除了生起。清净是指断除随眠，因为无根本则永不生起。
这由见道和修道的对治差别而安立为两种：即尽和离贪。其中尽是就见道所断而言，因为仅剩少许烦恼。离贪是就修道所断而言，因为以离贪地而分别。
由这两种断除而成就不生法性，则后世苦灭，现世不生起，现法中的忧恼得以息灭。因此就其果位而言，依据断除两种苦的意义而说灭和寂静。
由往昔业和烦恼所成就的诸蕴，依其自性坏灭而说为没。如是应知说为完全断除。
无为是有为的对立，因为无生灭住异。难见是因为唯是圣者智慧眼的境界。无动是因为显示不往生地狱等诸趣。不屈是因为无欲界、色界、无色界的贪爱而不趋向三有。
无死是因为无死亡所依的蕴。无漏是因为远离诸漏。处是因为是解脱安乐的所依。洲是因为如同轮回大海中的陆地。
救护是因为获得此则远离一切生等损害。怙主是因为是令发心和加行有果的所依处故为依止。亲友是因为是趣向圣者殊胜的所依处。意思是缘于获得阿罗汉果的方便。
无迁是因为未生故无衰败。无疾是因为无一切欲求匮乏的逼恼。无热恼是因为一切忧等热恼断绝而清凉。安乐是因为离病老死怖畏而为圣者住处之所依。
寂静是因为是一切善法的所依。乐处是因为是出世间乐的所依。安乐是因为以安乐加行而有获得彼的所缘。

།ནད་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ་ཞི་ཞིང་བདེ་བར་གནས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྩམས་ནས། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་སྐྱེ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འཕེལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་ཏེ་བྱས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པ་གཞན་དུ་བྱེད་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ པ་དང་།སྐྱེས་པ་མེད་པ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ ཉིད་ཀྱིས་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།གྱ་ནོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་གཙང་བ་དང་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་པ་ དང་ཕན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ འདིའི་བྱ་བའི་སྐབས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལམ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལྔའི་སྐབས་ཀྱིའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་བདེན་པ་མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འོས་སུ་གྱུར་པ་འཐོབ་བོ། །གང་ཡང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དགེ་བ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་སྣང་བར་གྱུར་པའི་ཞི གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་འཕེལ་བ་ནི་རྩེ་མོ་སྟེ། དེའི་གང་ན་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་དང་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཅིག་ ཏུ་གཟུང་བ་མེད་པར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་གང་གི་འོག་ཏུ་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ། །མཐོང་བའི་ ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་འོག་གི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པར་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་དེ་ བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

无病是因为远离烦恼等障碍。不动是因为远离一切境界戏论的散乱。涅槃是因为远离色等一切想，是寂静安乐而住的所缘。
又以灭谛为主，无生等是异名，应知是与苦的特征相反。苦是在各种有情界中结生相续。其后身体圆满增长。彼苦也是由往昔业和烦恼所引发而成，是现在的业和烦恼等造作其他有的基础，以其相续不断的方式而生起后有相续。
与此相反即是苦灭圣谛，应当依次了知为无生、未生、无为、非所作、无有生。又应了知灭谛的特征有四种：灭的特征是就远离生起之因的烦恼而言。寂静的特征是就远离以行苦为性的五取蕴而言。殊胜的特征是就因远离烦恼和苦而自性清净安乐而言。出离的特征是就常恒和利益的自性而言，即是因为不退转和安乐而有次第的利益和安乐。
道谛是'由此遍知苦谛'等，应知是以此作用的情况显示诸谛的特征。所谓五种道是分别为五的情况。此分别也应由道谛及眷属的情况而了知。其中资粮道是戒等，由圆满此而以暖等次第见谛，为断除于此的障碍而获得心相续堪能性。所谓'其他作为因的善'应知是无悔等。
暖位是自己对诸谛获得明了的等持与慧相应，即应知以等持心缘诸谛的法，经等意言门而显现义的止观为暖位。其增长是顶位，因为住于其顶故。忍位是'入一分及随行的等持'，云何是入一分？因为忍可无所执取。云何是随一分？因为随顺无执著的思维而住。世第一法是其后首先出世间道。
见道应知是世第一法之后无分别止观的特征。'所缘能缘平等故平等了知亦如是'是因为通达无所取所执的真如。

།སོ་སོ་རང་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་དང་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གསལ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་གཉི་གའི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་སོ་སོ་རང་གིས་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་ པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དེས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བདག་གི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེས་རང་གི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ ཅད་དུ་གཉི་གའི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།ཐམས་ཅད་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ན་བདེན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ རྣམས་སོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་ པ་ལ་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་འབྱུང་སྟེ།དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་རབ་ཏུ་སྤང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།བཟོད་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཤེས་པ་གང་གིས་གནས་གྱུར་བ་དེ་མྱོང་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དང་པོའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་འཕགས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་དེ་དག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོ་རང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་ཤེས་ པའི་བཟོད་པའོ།།རྗེས་སུ་རྟོག་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་ཤེས་པ་གང་གིས་མྱོང་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུང་བ་རྟོགས་སོ། །རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཛིན་པ་ རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དྲུག་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་ དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ།དེ་དག་གིས་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དངོས་པོ་མ་བྱུང་བ་བྱུང་བ་ཙམ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཇི་ཙམ་དུ་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གང་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མྱོང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།

关于'对于各自有情的表示和法的表示明了，以及一切处两者的表示明了所缘的法智也是那个'这句话，对于各自有情的表示明了所缘的法智是什么呢？因为他于自相续中不分别我的相故。对于各自法的表示明了所缘的法智是什么呢？因为他于自相续中不分别色等相故。对于一切处两者的表示明了所缘的法智是什么呢？因为于一切处无差别地不分别我和法的相故。
又于见道分类中有十六种谛相，即法智和随觉智的忍和智。其中，于苦谛的法智忍是在加行道中，对于以苦谛为主的经等法作观察的智慧，由如理作意所摄，对于自相续中存在的苦谛，现证其真如的出世间智慧正见自性生起。由此断除见苦所断的三界随眠二十八种。因此称为苦法智忍。
由于那个忍断除了见苦所断的烦恼，转依之后，立即以智体验那个转依，这就称为苦法智。这最初的忍和智二者是有学和无学圣者一切法的因，因为从此正确生起彼等故。因此，这二者是一切圣法之因，缘于此而于各自现前的无漏智慧是苦随觉智忍。
随觉智忍和体验彼的智就称为随觉智。出世间道的对境有二：真如和正智。其中法智分的道的对境是真如。随觉智分的对境是正智。因此这样说：由法智忍和智了知所取。由随觉智忍和智了知能取。
世尊所说的住于无相的六种补特伽罗，应知是住于那些忍和智中，因为不缘一切相故。由忍和智所摄的这十六心刹那是见道，因为由彼等以四相见每一个前所未见的圣谛故。
此处不应仅仅理解为事物未生而生的心刹那，而是应当理解为对所知生起智慧圆满，如：'应遍知苦'是一心刹那。'应断集'等也是如此。凡是从见道开始广泛宣说的一切都应知仅是安立，因为出世间的状态是各自证知的缘故。
一切道谛应知有四相：安立、分别、体验和圆满。

། དེ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་རང་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་གཞན་དག་ལ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པ དང་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །མྱོང་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱེད་པ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དང་པོ་སོ་སོར་རང་གིས་མྱོང་བའོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ཐོབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་འཐོབ་པའོ། །ཐོབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་ལམ་ གྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ནི་ལམ་གྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ། ཡང་དང་ཡང་གཞན་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་ དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བདེན་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྡུལ་མེད་དེ། དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྡུལ་མེད་པ་དང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས མཐོང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདུལ་བ་རྣམས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་མཐོང་སྟེ་དེ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་སྟེ།ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རིག་སྟེ། དེ་དག་གིས་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་དེ་གཉིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཆོས་རྟོགས་ཏེ།དེ་དག་གིས་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པ་རང་གིས་ཐོབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྒལ་ཏེ། དེའི་དུས་ན་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ནི་གཞན་ལ་ལུང་མནོས་པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པས་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལུང་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡིག པ་འདོད་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་བཞིན་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའིའོ། །དེའི་གོང་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་སྟེ། གང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག པས་རིག་པར་བྱའོ།

关于建立，声闻等在完全通达自己所领悟后，以后得智为使他人了解，以名句文身建立道谛，即'对诸谛的忍智是如此'等。
分别是以入于现证的世间智，如建立般分别并修习。
体验是如是修习时，所谓见道的出世间无戏论状态最初自己亲身体验。
圆满是其后转依圆满乃至获得究竟。
那些获得究竟者以后得智建立道谛。
如是此四相是道轮，应知依于不同对境而反复运转。
所说'于诸法生起无尘离垢法眼'是就见道而言，因为这是最初于诸谛具有圣慧眼的本性。
其中诸法忍是无尘，因为彼等断除烦恼尘故。诸法智是离垢，因为彼等生于断除其障垢的境界故。
又此忍智二种状态是依次就遍知及断除之道的清净而言，应知是无尘及离垢。
'见法'等也应知是就见道而言，因为是在'诸调伏者现证谛'之后所说故。
其中以诸法忍见法，因为彼等通达真实故。以诸法智得法，因为诸法智现前获得转依故。
以诸随觉忍知法，因为彼等了知'此是圣法之因'这二者故。以诸随觉智悟法，因为彼等圆满一切所知故。
以一切忍智度疑，因为获得出世间道果而于长久所欲自得无疑故。
一切度他得之疑，因为彼时于他人获得殊胜亦无犹豫故。
修道不依赖他人，因为不须从他受教而自己成为智者故。
不为他所引，因为获得决定信解而其他外道于他世亦不能夺离导师教法故。
于诸法得无畏，因为对所获而发起的问法及授记诸法，不似恶欲增上慢者般心生怯弱故。
第六品。修道是圣声闻具足现证诸谛者的。
其上位是为断余结而趣入的，即世间等道。
其中世间道是诸禅定及无色定。
应知彼等禅定及无色定也由染污、清净、建立及清净而了知。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྲེད་པས་ནི་རོ་མྱང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བས་ནི་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་ གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཏེ།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཏེ། དེས་ཁྱད་པར་དུ་ཐོབ་ན་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ རིག་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པས་ཐར་པ་འདོད་པ་ཁྱད་པར་དེ་ཐོབ་པ་ལ་ཐར་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་འཇིག་ རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཚད་དང་། མིང་དུ་གདགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་གཉེན་པོ་དང་། ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉི་གའི གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་ གྱི་ཡན་ལག་སྟེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་བྱས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་ པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་གཉིས་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་ངན་པ་དང་།ཤེས་བཞིན་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་དག་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ།དེ་གཉིས་བདེ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ གོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བས་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པ་སྟེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་ གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་དང་འདྲེས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

若问何为烦恼，即四种无记根：贪爱、见解、我慢和无明。由于这些使心成为烦恼性的人们，通过烦恼禅定之门，在色界和无色界中所行的一切烦恼和随烦恼都成为蒙蔽而不可记。
其中，贪爱是以味着烦恼而烦恼，因为体验极其轻安的快乐之味。见解是以见解偏重的禅修者而烦恼，因为依靠禅定而引发对前际思维等见解。我慢是以我慢偏重的禅修者而烦恼，因为获得殊胜而生起傲慢。无明是以疑惑偏重的禅修者而烦恼，因为除此之外欲求解脱者对所获得的殊胜是否为解脱而生疑惑。
若问何为清净，世间清净禅定和无色界，因为是善法而远离烦恼垢染，故称为清净。
若问何为安立，禅定以支分、等至、量度和名称的差别而安立为四种。无色界除去支分外有三种。
若问为何在有其他法的情况下，唯独将寻伺等安立为禅定支分，因为仅此足以圆满对治支、功德支和二者所依支。
初禅中，寻伺是对治支，因为这二者能断除欲贪、害心和害想等。喜乐是功德支，因为由寻伺二者对治而远离违品后所获得喜乐。心一境性是二者所依支，因为依靠禅定力而生起寻等。
同样，第二禅中，内净是对治支，因为它对治寻伺。喜乐和心一境性作为其余二支如前。
第三禅中，舍、正念和正知是对治支，因为它们对治喜。乐和心一境性作为其余二支次第如前。
第四禅中，清净舍和清净念是对治支，因为这二者对治乐。不苦不乐是功德支。心一境性是二者所依支。
若问初禅如何有七种作意，即等持地作意，以观察欲界过患等而了知粗重相，因无此故初禅为寂静相。此称为了相作意，应知此与闻思相混合。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལས་འདས་ནས་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་དེའི་རགས་པ་དང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ཞིང་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསལ་བ་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མོས་ཏེ།འདི་ནི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བའོ། །དེ་གོམས་པས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྤོང་བའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་ བ་སྟེ།དེས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོ་སྤངས་པ་དང་། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་བ་དེ་དེའི་འོག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྤོང་བ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་རེག་ནས་དུས་དུས་སུ་དང་བར་ འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་ཙམ་དུ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་དེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ ཀུན་ནས་མི་འབྱུང་བས།དེ་སྤངས་སམ་མ་སྤངས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེས་དེ་ལྟར་དཔྱད་ནས་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་དང་པོར་གྱུར་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤང་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་འཇོག་གོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཙམ་མོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།དགའ་བ་སྡུད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་དུ་སྤོང་ངོ་། །དཔྱོད་པས་ནི་ཐོབ་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བའི་མཐས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །སྦྱོར་བའི་མཐའི་འབྲས་བུས་ནི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་འདི་དག་གིས་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཇི་ལྟར་ མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་དེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་གནས་པས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚེ་ཐུང་བའོ། །དེ་ལས་ བཟློག་སྟེ་ས་གོང་མ་ནི་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེར་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱེ་བ་གསུམ་གསུམ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ན་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་གནས་གཞན་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཆུང་ངུ ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཐོན་པོ་དང་དམའ་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ངན་པ་དང་བཟང་པོ་ནི་ཡོད་དོ།

其后超越闻思，以专一修习的方式，以其粗相与寂静相为特征，缘相而修止观，又如何完全了知粗相与寂静性而胜解，此即称为胜解作意。
由串习彼而最初具足断道之作意，是出离所生，由此断除大分烦恼，以及远离其品类习气之故。
此瑜伽师其后于断除生起欢喜，视断除为功德，触及微小的远离喜乐，于时时生起净信作意，为了远离昏沉、睡眠与掉举而生起欢喜，此即称为摄喜。
如是善入彼者，由依止于善品加行故，欲界烦恼缠缚不再生起，为了了知是否已断除彼等，以作意思惟能生起彼等的可意相而观察，此即称为观察作意。
如是观察已，由修习对治，以暂时方式断除一切欲界烦恼，为入初禅而修习究竟对治作意，此即加行究竟。
其后成就根本初禅，即称为加行究竟果作意。
其中由相了知而于所断与所得善加了知后，为断除与获得而安住其心。
胜解所生仅是其后的正加行而已。
由出离所生则断除大烦恼。
由摄喜则断除中等烦恼。
由观察则令心安住于无增上慢。
由加行究竟则断除微细烦恼。
由加行究竟果则领受由此等善修作意所修之果。
如同为入初禅而有七种作意，乃至非想非非想处，皆应如理相应。
粗相即一切下地，乃至无所有处。略说应知有二种：由极不寂静住而极苦住，及极短寿。
与此相反，上地则应知为寂静相。
所谓建立量者，诸禅由修习小、中、大故。每一禅各有三种禅生为果，即：梵众、梵辅、大梵等，如前所说。
无色界中则无如是宫殿差别住处，故无如是建立生差别，然由修习小等，于生中有寿量等差别而有高下，由具烦恼与无烦恼多寡差别而有劣胜。

།མིང་དུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མིང་གྲངས་མེད་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཏེ།འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་ཇི་སྙེད་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གི་མིང་ ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ན།དེ་དག་གི་གྲངས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའམ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལྷ་ག་ཅིག་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ གཞན་དེ་དང་དེ་དག་ནས་འབྱུང་བའོ།།རྣམ་པར་དག་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རབ་ཀྱི་མཐའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པས་ལས་སུ་ རུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཁྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྒྱད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའམ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བས་འཕགས་པའི་ལམ་མཆོག་ཏུ་གསལ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་འདུ་ཤེས་དམན་པས་དམིགས་པ་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཇི་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཀུན་ཤེས་པས་རྟོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྔར་སྐྱེ་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚེ་དེ་ཉིད་དམ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་ཐོབ་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། གཟུགས ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ངེས་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་མེད་པ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་ལ། གང་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མུ་དང་པོའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་གཟུགས་མེད་ པར་སྐྱེ་བ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ལ་སྤོང་བའི་ལམ་བསལ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ཞི་བ་རྣམས་པར་ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མུ་གཉིས་པའོ།།དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ཞི་ བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མུ་གསུམ་པའོ།།རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ནི་མུ་བཞི་པའོ། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཞི་བར་གནས་པས་གནས་པར་འདོད་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་མིའི་ནང་དུ་དེ་ མངོན་པར་བསྒྲུབས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་པས་གནས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་འབད་པ་མི་ རྩོམ་མོ།

名称安立的建立是四禅定差别的诸三摩地无量无边的异名，如是初禅所摄的一切三摩地，诸佛世尊与获得大神通的诸菩萨入定的三摩地，其名称声闻与独觉尚且不知，何况能知其数量或能入定。如般若波罗蜜多中所说的一百余三摩地，如是其他大乘经典中所说的诸三摩地。
何为清净？究竟分所生的禅定与无色定称为清净，因为为成就殊胜功德，随欲获得等，成为最极调柔。
出世间道修道有八，即苦等法智及类智，如见道中所说。与彼相应的三摩地，或由未至定所摄，或从初禅乃至无所有处。
非想非非想处因为想的活动不明显故，非殊胜圣道所依，故当知唯是世间。因此由于其想微弱，不执著所缘相，故称无相。
如何得知非想非非想处无圣道？因为世尊说：'乃至有想等至，尔时由遍知而证。'
灭尽定是出世间，因为在圣道后获得。'于人中现证'是指最初生起之义，若先生起则于人中此生或生色界后现前。
圣者声闻离色界贪获得无色定，如何生色界？离色界贪者不一定入无色定。因此，并非所有离色贪者都入无色寂静解脱，也并非所有入无色寂静解脱者都离色贪。
此有四句：依未至定离色贪是第一句。获得第四禅的圣者不求生无色界，舍断道而住胜道，入无色寂静解脱是第二句。彼求离贪而住断道，入无色寂静解脱是第三句。除此诸相为第四句。
为何不于无色界生者现前？安住寂静的圣者于人中现证后现前。生无色界者无需勤作，安住于异熟所生最极寂静解脱，故不为现前而精进。

།ལམ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་རྣམ་པ་དགུར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་རིམ་གྱིས་སྤང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ སྤང་ཞེ་ན།དེ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་བྲལ་ཞིང་འཛེམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་དེ་རྟོགས་པར་སླ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་སླ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དྲི་མ་ཆེ་ལོང་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུས་སེལ་ཏོ། །གང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བར་ ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ཕྲ་ལ་རྒྱུད་ལ་ཞེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དེ་ནི་དྲི་མ་ཆུང་ངུ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེལ་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་བཟློག་ནས་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་ལམ་གང་ བསྒོམས་པས་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཆ་ཤས་རེ་རེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་གནས་གྱུར་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་འོག་ཏུ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེས་གནས་ངན་ལེན་མེད་པར་གནས་གྱུར་པ་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་གང་གིས་གནས་གྱུར་པ་དེ་སོ་སོར་རང་གིས་མྱོང་བའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་སྤོང བར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་སྦྱོར་བ་བཏང་སྟེ། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སེམས་པའམ་སྡར་བསམ་པ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ གནས་པས་གནས་པའམ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའམ་དེ་དག་གི་གནས་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ ནས་དེའི་ཞར་ལ་བྱུང་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ལམ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་ རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྟེན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བརྟེན་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསལ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ནི་བསལ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་ པོ་བསྒོམ་པ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་བསྒོམ་པ་སྟེ།མ་འོངས་པའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་ན་རང་གི་བག་ཆགས་འཇོག་པ་དེ་ནི་བག་ཆགས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ལས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་ཆེར་འབར་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་བརྟེན་པའི་བསྒོམ་པའོ། །དེས་རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་འགོག་པར་བྱེད་པ་ནི་བསལ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའོ། །གནས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་པ་དེ་ནི་ གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ།།ཡང་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། དེས་ནད་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于小、中、大三种道，每一种又各自分为小、中、大三种，总共分为九种，这是为了说明通过修行逐步断除所应断除的烦恼。为什么以小道中的小能断除大烦恼中的大呢？因为那些完全没有惭愧心，毫无顾忌的心相续中生起的烦恼容易了知且容易断除，所以就像粗大的污垢一样，以小对治力就能消除。而那些难以断除、细微且深深执著于相续中的小烦恼中的小，就像微细的污垢一样，需要以大对治力来消除。因此应当了知，与所对治品相违背的对治品是如此安立的。
加行道是指通过修行此道，为了断除大烦恼中的大等各种烦恼的差别和分支习气，而逐渐转依，这就称为修道的加行道。在此之后，为了断除一切烦恼的差别和分支习气，由此无习气地转依，这就是无间道。解脱道是指由自己亲身体验那种转依。胜进道是指在此之后，为断除剩余烦恼而修行的加行、无间、解脱道。
另一种说法是，胜进道是指放下断除烦恼的修行，思维经典等法义，或以安住于观察、通达法义的方式而住，或者入住其他等持的道。又或是现前成就神通等殊胜功德，或安住于彼等之道。如是广说修道之后，当说修道的附带内容。
四种修道是依据正断而建立的，应当如理配合。其中为获得而修是为了获得而修，即为获得尚未获得的善法。依止修是修习依止，即为熟习已获得的善法。为断除而修是为了断除而修，即为断除现起时的不善法。对治修是修习对治，即为使未来的不善法成为不生之法。
另一种说法是，当圣道生起时留下自己的习气，这是为获得习气而修，因为由此因缘，彼等将更加炽盛地生起。现前彼道即是依止修。由此遮止自己所对治品的习气即是为断除而修。为了转依而令后际成为不生之法，这即是对治修。
又对治可分为厌患等四种，其中厌患对治是指观察有漏诸行的过患，因为以病、疮等行相厌患取蕴。断除对治是指加行道和无间道，因为由彼等断除烦恼。

།རྟེན་གཉིས་པོ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྤོང་བའི་ཐོབ་པ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་དེའི་གོང་མའི་ལམ་སྟེ། དེས་སྔོན་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ལམ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཏེ། དེས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྱི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་ནི་ཡང་དག པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཏེ།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེས་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ནི་འདིས་འདུན་པ་དང་ བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང་དཔྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ནི་དེས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ དབང་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ལམ་ནི་སྟོབས་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་དབང་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ལྔ་པོ་འདིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སོ་སོ་རང་གིས་དེ་ཁོ་ནར་མངོན་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ནི་འཕགས་པའི་ ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་དེས་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་དང་དབང་པོ་ཐ་ དད་པའི་ལམ་ནི་ལམ་བཞི་སྟེ།དེ་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སླ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། ཟུང་ངུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་ནི་དཀའ་བ་དང་སླ་བའི་གནས་འདི་གཉིས་ལ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཉིད་ལ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་སྤངས་པའི་བསླབ་པའི་གནས་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་སྟེ།དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་སྟེ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ།དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་སྡུད་པའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་པོ་དག་སྟེ། དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ དབང་པོས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་སྡུད་དོ།།ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྡུད་དོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་སྡུད་དོ།

二所依即是诸解脱道，因为彼等执持断除所得故。远离对治即是彼之上位道，因为彼能远离前已断除之烦恼故。复次，由菩提分等差别而安立十一种道，即：遍观诸法之道即是诸念住，因为彼于最初遍观不净等行相之身、受、心、法诸法故。
精进所生道即是诸正断，因为如是遍观诸法已，为断除彼障碍而发起精进故。清净三摩地之道即是诸神足，因为如是清净障碍已，由此以欲、精进、心、观察门而令诸三摩地堪能故。
现观加行道即是诸根，因为如是清净三摩地已，由彼成就圣道故，而得自在，趣入暖位及顶位故。与现观相杂之道即是诸力，因为如是获得自在已，由此五者为即刻证悟谛理故，不被不信等违品所胜，趣入忍位及世第一法故。
现观道即是诸菩提分，因为由彼最初自内证悟真如故。出生清净之道即是八支圣道，因为其后由彼修习而必定出生应断烦恼之清净故。是故如是应知此等菩提分之次第是如此。
依处及根之差别道即是四道，其中难行道即是未至定及无色所依，依次是因为止观羸弱故。易行即是依止禅定，因为双运而入故。
迟钝神通即是于此二难易依处，是钝根者之道。速疾神通即是于此二处，是利根者之道。清净三学之道即是四法住，其中无贪及无害二者，清净增上戒学，因为断除贪著、嗔恚而不坏学处故。
正念则清净增上心学，因为不忘所缘而令心等持故。正定则清净增上慧学，因为由心等持而如实了知故。成就一切功德之瑜伽道即是止观，因为由彼成就世间及出世间一切功德故。
摄道之道即是三根，其中未知当知根摄持加行道及见道。已知根摄持修道。具知根摄持究竟道。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་ པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་སོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་དམིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བར་རྟོགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་ དང་།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གྲོགས་ནི་དེ་གཉི་ག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་ལུས་ནི་ མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་ལུས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ཏེ། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་ སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འབྲེལ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དབང་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ནང་ གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྩོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ལུས་ལ་ལུས་དང་འདྲ་བར་ལྟ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་མཐོང་བ་ དང་མཐུན་པར་རང་[(]གཞིན་[,]བཞིན་[)]གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ངེས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་རང་གི་གནས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་བརྟེན་ ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་གཞན་གྱི་གནས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་ པའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བློ་ལ་སྣང་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་ཞུམ་ པ་ནི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བདག་དམན་པར་སེམས་པའི་སྒོ་ནས་སྒྱིད་ལུག་པའོ།།གནོད་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ནི་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་ཉེན་པ་མི་བཟོད་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ་ཞེས་ཕྱིར་བཟློག་པའོ། ། ལྟུང་བས་ཡིད་ལ་གཅགས་པས་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་མེད་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྔར་བསླབ་པ་དང་འགལ་ནས་ཕྱིས་འགྱོད་པའོ། །བརྩོན་པ་འདོར་བ་ནི་བག་མེད་པའི་ཉེས་པས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མཐར་མི་འབྱིན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་གཙང་བ་དང་།བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

另外，应当了知菩提分法是由五个方面来安立的：所缘、自性、助伴、修习和修习的果。其中，四念住的所缘是身、受、心、法，依次而言。为什么要安立这些为所缘呢？因为愚痴颠倒见的凡夫们，大多依靠具有根的身体而享受快乐等时，会因所缘相的我执而生起贪欲等烦恼，也会因信心等而生起染污和清净。因此，首先为了善加观察事物的特征，应当了知安立四种所缘。
自性是智慧和正念，因为经中说'观身等'和'念住'，故依次而言。助伴是与这两者相应的心和心所。修习是对内外身等随观身等。其中，内身是眼、耳、鼻、舌、身诸根，因为它们为内处所摄，且属于有情数。外身是外部的色、声、香、味、触，因为它们为外处所摄，且不属于有情数。
内外身是与眼等处相关的作为根依处的色等处，因为它们属于有情数且为外处所摄。他相续中的内处色法也是内外身，因为这是为了确立处的安立和相续的安立。随观身即是观察身如身，因为是依照分别影像所见而确定自性身。
内受等是依内身而生起的，因为是缘眼等且从自处生起。外受等是依外身而生起的，因为是缘色等且从他处生起。内外受等是依内外身而生起的，因为是缘自相续中的外处和他相续中的内处。
对受等的随观也是如此，应当如理配合。所谓'如心所显现无别的修习'。欲等九法是念住支分。心沉是对所得殊胜功德自认为低劣而懈怠。为损恼所厌是不能忍受蚊虫等的危害。以少为足是对善法认为'这些就够了'而退却。
因犯戒而忧悔是在行住坐卧等时不具正知而行，先违犯学处后生追悔。放弃精进是因放逸过失而对已开始的善法不能完成。果是依次对治四念住中的净、乐、常、我四种颠倒，因为修习不净观等的缘故。

།གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་དང་དམིགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་ སྟེ།ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། ལུས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པས་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པར་སྲིད་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། བདག་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མེད་ པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བས་ན།བདག་ཆད་པར་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་དག་ གི་འབྲས་བུ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དང་བྲལ་བར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་བསྒོམས་པས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོའི་དམིགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པའི་དམིགས་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། གསུམ་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། བཞི་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པ་གནས་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་འདུན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པས་གཉེན་པོ་སྐྱོན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་སྒོམ་པ་དེའི་ཚེ་འབད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་འབྱུང་བ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་འབར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒོད་པ་བྱུང་བ་ན་ནང་དུ་སྡུད་པའི་ སྒོ་ནས་སེམས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་བསལ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇོག་པ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་ པར་ཉམས་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པའི་ནི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པའི་ནི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པས་འཕེལ་བ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བྱ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པའོ། །འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་སྟེ། གུས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་རིམ་གྲོ་ཆེར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་སྟེ། གང་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་ནམ་ཡང་མི་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ།

无论感受到什么，都是因为了知那是苦的缘故。由于了知因处所和所缘等差别，识在每一刹那都在变异的缘故。由于完全了知烦恼和清净仅是法性而无作者的缘故。
复次，这些的果报依次趣入四谛：由身念住趣入苦谛，因为身体是行苦的特征，由随眠所显现的缘故。如是，作为其对治的轻安，即于身体上特别生起。
由受念住趣入集谛，因为有触等的存在是乐等感受的所依的缘故。由心念住趣入灭谛，因为见到无我且唯识亦不存在，故不会因执著断我而畏惧涅槃的缘故。由法念住趣入道谛，因为断除违品之法，依止对治之法的缘故。
复次，应当依次了知这些的果报是远离身、受、心、法，因为修习这些能远离身等方面的随眠的缘故。
正断的第一所缘是已生起的违品，因为由此生起欲求以断除已生起的罪恶不善法的缘故。第二所缘是未生起的违品，第三所缘是未生起的对治，第四所缘是已生起的对治，应当如经中所说般配合。
以'生起欲求'等词句，全面显示具有所依的精进修习。其中所依是欲求，因为它是发起精进的先导的缘故。
当以作意止相而修习无过失的对治时，称为勤勉。当生起昏沉随烦恼时，为了断除它而以作意欢喜等令心炽燃，当生起掉举随烦恼时以内摄的方式摄持心，此时称为发起精进。
因此，为了显示断除昏沉和掉举的方法，其后说到摄持心和安住。第一和第二正断的果报是违品完全衰损，因为这二者各自令已生和未生的罪恶不善法衰损的缘故。
第三的果报是获得对治，因为由此生起未生起的善法的缘故。第四的果报是由获得对治而增长，因为由此令已生起的善法不舍的缘故。
神足的所缘是由三摩地成就的事业，即神通等的差别。欲三摩地是依止恭敬加行而触证心一境性，恭敬加行是以猛利的欲求和大恭敬而加行。
精进三摩地是依止相续加行而触证心一境性，常时加行而从不间断即称为精进。

།སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི སྔོན་གང་གི་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེས་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདིར་བརྗོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་གོ་རིམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ ཉིད་ལ་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ནང་དུ་འཛིན་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད།སྡུད་པར་བྱེད། འཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་སེམས་འབར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྒོམ་ པ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་གོམས་པར་བྱེད་པའོ།།སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབད་པ་ནི་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་དད་པའོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་རྩོལ་བའི་གནས་སོ། །འདུན་པའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་སྟེ། འདི་ ལྟར་གང་ཟག་གང་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་ལོ།།དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་ན་དོན་དུ་གཉེར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ། དེས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཏེ། དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དང་། དེ་ལ་བག་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཉེན་པོ་ནི་སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཏེ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་རབ་ ཏུ་འཇོག་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུད་པ་དང་། གཡེང་བ་བཞི་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་ སྒོམ་པ་དེ་ལ་སྡུད་པའི་གཞི་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་བྲལ་བ་སྟེ།ལེ་ལོའི་སྒོ་ནས་བྱིང་བར་འགྱུར་རོ། །གཡེང་བའི་གཞི་ནི་མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྒོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མི་འཛིན་ཏོ། །སྡུད་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནང་དུ་ཞུམ་པའོ། །གཡེང་བ་ནི་སྡུག་ པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའོ།།ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་སྒོམ་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་བའོ། །གཡེང་བ་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་ནི་སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ལ་མི་གཙང་བར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །དེ་ གཉི་ག་དང་མཐུན་པ་ནི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ།།དེ་ཡང་བདག་གི་འདུན་པ་ཧ་ཅང་ཡང་ཞུམ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་མ་དང་སྔ་མའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྟེང་དང་འོག་གི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པས་སྣང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྒོམ་པར་བྱའི་བདག་གི་སེམས་མུན་པ་ཅན་གྱི་ཚུལ་དུ་ནི་མི་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ གསུངས་སོ།།འབྲས་བུ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཏེ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པས་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ནི་དེའི་ དབང་གིས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དོ།

心的禅定是：往昔在其他生世中，依靠修习禅定，由此使心的种子完全增长的缘故，自然而然地随顺于禅定时，即是触及心一境性。
为了显示神通足现前成就的真实因缘，应当了知以'生起修习正断的欲求'等来显示。
所说的'安住心与执持'，应当了知是此处所说的次第。
其中，心的禅定即是安住心，触及心一境性，是指以心本身摄持内心并使之寂静、收摄、获得的意思。
观察禅定即是'执持心时'，是指以法观察的方式使心明亮的意思。
修习是指熟习欲求等八种断行。
应当了知这八种断行分为四类，即：精进是欲求、勤奋和信心。其中欲求是勤奋的基础。欲求的因是信心，如此，某人成为希求者时，为了获得彼而精进。若无彼等存在的信心，则不会成为希求者。
利益是轻安，因为它利益身心。
加持是正念与正知，依次是由于不忘失所缘而入于心一境性，以及若对此放逸则能断除。
对治是思维与舍，由于显现执持心与安住心而断除沉掉的生起，无近分烦恼是为了随顺止观等相。
复次，对于具有欲求等摄持及四种散乱而修习遍断等，其中摄持的基础是离于胜观，由懈怠门而成为沉没。散乱的基础是离于不净想，由掉举门而不能正持。摄持是以昏沉睡眠门而内向萎靡。散乱是以随顺可爱相门而散逸于诸境。
与无萎靡相顺的修习是依止观察相而观察诸法。与无散乱相顺是对发等事物观察不净。与二者相顺是光明想。
此复是就'我的欲求既不过分萎靡，也不过分执取，既不内向收摄，也不外向散乱，应当作后前想及上下想'而言，如是以无有分别心的缠缚而修习具光明的心，我的心不应成为具黑暗的状态，世尊依此而次第宣说。
果是为了如所欲求地成就神通等功德。
诸根的所缘是四圣谛，因为以趣入现证谛理所摄而成为彼之行相。
果是由彼力而不久生起见道，即是彼时依止顺决择分的心相续。

།སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དང་མཐུན་ནོ། །འབྲས་བུ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་ ཇི་སྐད་དུ།མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྲབས་པས་ལྷག་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གིས་དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཐུན་དུ་ཟིན་ཡང་མི་བརྫི་བའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་བགྲོད་པ་ཇི་སྲིད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་སེམས་ཀྱི་ རྒྱུད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་གནས་ངན་ལེན་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་གནས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པ་ནི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དབེན་པ་ ལ་གནས་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཚིག་འདི་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལས་དབེན་པ་ཚོལ་ བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བར་དམིགས་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བ་ཚོལ་བས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ འགོག་པར་དམིགས་པ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འདོད་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་གནས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ནི་དེས་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ཚོལ་བས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ ལག་སྟེ།དེས་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་ནི་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་དག་གི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ གིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་ནི་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་འདྲི་བ་དང་ལུང་སྟོན་པ་འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པས་དེའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་མཐས་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་སོ།

诸力的所缘等与诸根相顺。在果上有差别，也就是说，他们的果如是说：以减轻不信等违品而显示殊胜，因此，虽然这些在所缘和自性等方面相顺，但由不混杂义的差别而成为其他菩提分。
诸菩提分的所缘是四圣谛的如实性，这是胜义清净所缘的异名。自性是念等七法。其中，念是住分，因为正念住是一切善法宣说之因。择法是自性分，因为是菩提的相。精进是出离分，因为由此能行至所行处。喜是利益分，因为由此令心相续满足。轻安、定、舍是无杂染分，其中轻安不成杂染，因为由此灭除习气。定不成杂染，因为住于彼中转变。舍是无杂染，因为离贪欲和不悦，是非烦恼位的自性。
修习是'修习安住于远离的正念觉支'等。这些词句依次对应缘于圣谛的菩提分修习圆满宣说。即是说，缘于苦谛为苦性，由求离彼而缘于苦是名为'住于远离'。有的相是苦集，缘于苦集，由求离彼而缘于彼是'住于离贪'。缘于苦灭为苦灭，由欲现证彼而缘于彼是'住于灭'。趣向苦灭之道，由此断诸苦故名为'断'。如是缘于彼，由求修习而缘于彼是'转依于断'。
果是断除见所断烦恼，因为诸菩提分是见道的自性。道分的所缘即是如其所见诸谛的如实性。自性是正见等八法。其中，正见是决断分，因为由此决定如所证的真实。正思维是令他了解分，因为由此安立如所思维而发语。正语、正业、正命是令他信服分，因为依次由具足证悟的见等清净而为他人所决定。其中，由正语以相应于证悟而问答相关言谈决定，由此了知其见清净。由正业道于行住等行为圆满而了知戒清净。

།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་གནང་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་མཐུན་པས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བས་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བས་ནི། ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་སྟེ།དེས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པས་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཡང་དག་པའི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མ་བརྗེད་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་ ལ་སོགས་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བ་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ།།ལམ་དང་ཆོས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞི་གནས་ནི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམས་ལས་ཕྱིར་བླན་ནས་ནང་དུ་མི་གཡེང་བར་གང་ དང་པོ་ཉིད་དུ་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་འཇོག་པའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་གཡོ་བ་རགས་པ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དེ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་དང་ཕྲ་བར་བྱེད་པས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་འཇོག་པའོ། །བརྗེད་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེངས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཕྱིར་བཀུག་པ་སྟེ། བརླན་ ཏེ་འཇོག་པའོ།།སེམས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་འཕྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་འཕྲོར་མི་སྟེར་བ་ནི་དུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བས་འཕྲོར་མི་སྟེར་བ་ནི་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །བརྗེད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ན་དེ་དང་དུ་མི་ལེན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སྐབས་མེད་ཅིང བར་ཆད་མེད་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུན་དུ་བརླན་ཏེ་འཇོག་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའོ།།ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་གཡེང་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དཔྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལ་དམིགས་པའམ། །མཁས་པ་ལ་དམིགས་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའང་རུང་སྟེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པས་མཚན་མར་བྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་བཞི་བསྟེན་ པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཞི་གནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འདུག་བཞིན་དུ་སེམས་འཇོག་པ་ནས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་བར་དང་། ལྷག་མཐོང་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་དེ་བཞིན་དུ་འདུག་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་བར་ དུའོ།།གཉིས་པ་ནི་དེ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉི་ག་མ་ཐོབ་པ་སྟེ་གཉི་ག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཐོས་པ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞི་གནས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །བཞི་བ་ནི་གཉི་ག་ཐོབ་པའོ།

由正当的生活，即如所允许的那样，以如法的方式寻求衣服等，应当了知清净的正当生活。由正精进，是断除烦恼障的支分，由此断除剩余的结缚。由正念，是断除近烦恼障的支分，由此不忘正止等相，故无沉掉等近烦恼的机会。正定是断除殊胜功德障的支分，由此成就神通等功德。修习如同菩提支，即如经中广说'修习住于远离的正见'等。道和法住的意义应知如前所说。止，即九种心住。其中，从外境收摄回来，于内不散乱，最初安置心，是安住。如是最初观察粗大的动心，于彼所缘以相续方式令其微细而摄持，是相续安住。忘失而散乱于外时，再次收回，是安置。为使心不散于外，最初令正念现前，是近住。对色等散乱因，以过患想为主，最初不令心散乱，是调伏。见到令心扰乱的近烦恼分别的过患而不令散乱，是寂静。忘失而生起分别等时不随顺它，是遍寂静。以加行无间断相续而安住三昧，是专注。由极熟练故无加行，任运相续心三昧无散乱而生起，是等住。观，即于诸法简择等。其中，或缘净治寻思，或缘善巧，或净治烦恼，以尽所有而简择。以如所有而遍简择。有分别作意具慧而作意相，是遍思维。思察即是遍观察。又依止和观成为四道，是就依止四道而言。其中第一是为获得止而安坐，从安住心乃至等住，因未得观，依彼三昧而后如是安坐，于彼等法从简择乃至遍观察。第二应知与此相反。第三是二者皆未获得而精进二者。云何？由持闻而精进于观，以此为先而精进于止。第四是二者皆已获得。

།མི་ ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ།།ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་མཆོག་འདོད་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ ནི་སྲིད་པས་དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་སྔོན་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སློབ་པའི་ལམ་ དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྔོན་མ་མཐོང་བའི་ཤེས་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མ་རྟོགས་པར་དབང་པོ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གོང་མའི་ས་པའི་ལམ་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ན་ས་འོག་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་འབྱོར་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་དབང་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱའོ། །ཚོར་བའི་ གནས་ངན་ལེན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ།།ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །ལས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མི་བཟད་ཅིང་རྒྱུན་རིང་བའོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ ལེན་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཐོབ་པའོ།།སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཉིད་དོ། །རྟོག་པའི་གནས་ ངན་ལེན་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་གགས་བྱེད་པ་འདོད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་བྱིས་གནོན་པ་ཉིད་དོ།།ཟས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཟ་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་དང་མང་དུ་ཟོས་པས་སྦྱོར་བའི་འོས་སུ་མ་གྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འཁྲིག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་ཕྲད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ དང་སེམས་ལ་གནོད་པའོ།།རྨི་ལམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་གཉིད་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་བེམས་པོ་ཉིད་དོ། །ནད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཉམས་རབ་ཏུ་མི་བདེ་བ་ཉིད་དོ། །རྒ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་དབང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འཆི་བའི་ གནས་ངན་ལེན་ནི་འཆི་བ་ན་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་འཁྲུག་པའོ།།ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཧ་ཅང་འགྲོ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དུབ་པའོ།

能使不知者知晓的根，是由顺决择分的修道所摄，以及见道十五心刹那中的诸根，也就是意根和信等五根，以及无碍等根，依据不同的所依差别，相应地具有乐根、忧根、舍根中的任何一种。
忧根是在修道时，顺决择分之后，应当了知是由希求殊胜解脱所摄。这些是有漏的十根，正是为了使先前不知者知晓而趣入，故称为能使不知者知晓的根。
这十根从见道第十六心刹那直至金刚喻定的有学道中称为已知根，因为已无先前未见的所知。
除去忧根外的九根在无学道中称为具知根，因为具知是阿罗汉的根。
在修道阶段还应当说明：在修习上地之道时，下地未现前的善根也将修习，因为已获得对它们的自在力。自在力是指获得最极轻安，现前应当理解为自在。
究竟道是断除一切随眠，如广说中所言，一切随眠共有二十四种，即：
遍行的言说随眠，是从无始以来安住在阿赖耶识中的眼等一切法的名言执著习气，由此反复生起对眼等诸法名言的执著，这称为戏论习气。
受随眠是有漏诸受的习气。
烦恼随眠是诸烦恼的随眠。
业随眠是有漏诸业的习气。
异熟随眠是异熟身体的不堪能性。
烦恼障随眠是难以忍受且相续长久的烦恼。
业障随眠是能障碍道的无间等业的业障性。
异熟障随眠是获得与现证谛理不相顺的地狱等身。
障随眠是被贪欲等压制而障碍修习善法。
寻思随眠是被欲寻思等压制而障碍出家。
食随眠是因食用过少或过多而不适合修行。
淫欲随眠是由二根交会所生，以及损害身心。
睡眠随眠是由睡眠所致的身体僵硬性。
疾病随眠是由诸大不调所致的极不适意。
衰老随眠是由将来所生的无自在性。
死亡随眠是临终时一切根的紊乱。
疲惫随眠是由过度行走所致的身体疲乏。

།གནས་ངན་ལེན་བསྟན་པ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་དང་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།གནས་ངན་ལེན་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི། མཐར་གྱི་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལྟར་གནས་ ངན་ལེན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་རྒྱུན་བཅད་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་རྒྱུན་བཅད་དེ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུས་འདི་ལྟར་དེའི་སྒོ་དང་པོ་ འདི་ལྟ་སྟེ།མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ།།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཐའི་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་སྟེ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་ཕན་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟན་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཕིགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕིགས་པས་སྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་གཅིག་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོན་དང་འདྲ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔེར་ན་བྲག་ཆེན་པོ་མ་གྲུམ་པ་སེར་ཀ་མེད པ་ཁོང་སྟོང་མ་ཡིན་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གནས་མ་ལུས་པར་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བས་ གནས་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལམ་གྱི་གནས་གྱུར་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་སྔ་མ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བའི་ལྷག་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཁམས་ གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་གྱུར་པར་བསལ་བ་དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ གྱི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཟད་པར་གྱུར་ནས་ཤེས་པའམ། ཡུལ་དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བར་གྱུར་ནས་ཤེས་པའམ། ཡུལ་དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་གཞན་ལ་ དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་པའོ།།ཡང་ན་གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བར་དམིགས་པ་དེ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་རྣམས་ནི་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།

讲述过患的是：应当与所说的过患等这些相应地结合。具有不般涅槃的法性。大、中、小过患应当依次了知为欲界、色界、无色界中的行为。
烦恼障的过患是声闻和独觉菩提的违品。定障的过患是究竟住的九等至成就的违品。所知障的过患是一切智性的违品。
如是断除这一切过患相续即是究竟道。如说'心解脱圆满、慧解脱圆满后，断除身的过患相续。以具念的缘故，如是其最初门即是：对眼识所识的色等极为调伏、极为隐藏、极为守护、极为防护、极为修习，乃至意识所识的诸法'。
金刚喻定应当了知是修道末际断道的阶段。彼定也是无间的，因为以彼缘故不为世间行所破坏。坚固是因为不为一切障所破且破除一切障而坚固。一味是因为无分别一味。遍满是因为缘一切所知的普遍真如。
为显示与彼义相似，世尊说譬如'大岩石无裂、无缝隙、非空虚、一体、极坚硬'。
转依无余有三种：获得无学道的心转依，是法性心自性光明远离一切客尘烦恼的转依，即所谓'成为真如'的异名。道的转依是前世间道现证时成为出世间性，因有余事故亦称学。
当远离三界贪欲、断除一切违品时，安立道体性转依圆满。过患转依应知是阿赖耶识远离一切烦恼随眠习气。
于尽而知，或于彼境的智，即是尽智。即如是说：断除一切生起而知，及于彼位缘因灭，名为尽智。
如是于不生而知，或于彼境的智，即是无生智。即于后际一切苦永不生法性而知，彼亦缘其他谛。或者缘苦谛为不生，即是'无生智'的异名。
无学十法是就无学戒等五蕴而言。其中无学正语、业边、命是无学戒蕴。

།ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་ དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ།།ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་མཚན་ཉིད་བཞིའོ། །དེ་ལ་འདིས་དེ་ཁོ་ནའི་ལམ་ཚོལ་བས་ལམ་མོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པས་རིགས་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཉེས་པས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ལ་འཇོག་པས་སྒྲུབ་པའོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གནས་རྟག་པ་བརྟན་དུ་བར་འགྲོ་བས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡོད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ལེགས་པར་མ་ཞུགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ བཞིན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་པ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བཟློག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ལེགས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གྱུར་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་དག་ལ་གནས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་མཐོང་ཞིང་མངོན་དུ་མྱོང་གི་།མི་རྟག་གོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་སྤྲོས་པའི་སྒོ་ནས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལ་ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་མདོའི་སྡེ་ནི་གང་བཞེད་པའི་དོན་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྐྱང་བར་གསུངས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་བཞེད་པའི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ།མ་གསུངས་ཤེ་ན། སྨས་པ། ཕན་ཡོན་བཅུ་གཟིགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་པར་སླ་བ་ནི་སྟོན་པས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་མང་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མདོར་བསྡུས་ཏེ། ཚེགས་ཆུང་ ངུས་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཤད་སླ་བ་ནི་ཚིག་ཉུང་ངུས་དོན་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇོག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེན་པས་ཀྱང་གཟུང་སླ་བའོ། །ཆོས་ལ་གུས་པས་མྱུར་དུ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ ཆོས་འདི་དག་བསྒོམས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས་གུས་པ་སྐྱེས་པ་ཆོས་དེ་ལ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱུར་དུ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱ་བ་སྦྱོར་བའི་ཤེས་རབ་རྣོ་བར་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་ནི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་གནས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་ལ་རེག་པ་ནི་དགོངས་པའི་དོན་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་བསམས་ནས་ རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་མགུ་བར་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཟབ་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ། འདིའི་སྙན་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐ་མ་འདི་གཉི་ག་བསྡུས་ཏེ་ཕན་ཡོན་གཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

正念和禅定是禅定蕴。正见、正思维和正精进是智慧蕴。正解脱是解脱蕴。正智是解脱智见蕴。
又道谛有四种相和四种特征。其中，由于寻求真实之道故为道。由于是非理烦恼的对治故为正理。由于未通达真实的过失，将无常执为常等颠倒，使心不再颠倒而安住于未通达真实中故为修行。由于趣向解脱处常恒坚固故称为出离。
对于苦等诸谛的无常等十六行相，既有世间的也有出世间的。其中世间的是对所知未善入、有障碍、有分别，依次是未证真如、有烦恼随眠、从言说门而起戏论。与此相反的是出世间的，由于善入、无障碍而无分别，故与世间的有所区别。
如果它们无分别，那么如何能善入所知呢？是这样的：安住于这些的人是见到无常义并现前经验，而不是通过言说和戏论的方式来见到'这是无常'。同样也应当应用于苦等诸行相。
这是诸谛的决定。关于法的决定，法是属于经典的十二分教。其中经部是以说明所欲义理的方式单独宣说的。
为什么如来不详细分别地宣说所欲义理呢？答：如来观见十种利益而以说明的方式说法：容易建立是因为能以少功用建立摄略后的所应了知的多种安立义理。容易解释是因为以少许词语能广泛理解大义，如'安住'、'相续安住'等。听闻者也容易领受。
由于对法恭敬而速疾圆满资粮，是因为了解这些法是通过修习而应当了知的，生起恭敬心后，通过珍视法的方式而圆满信等诸资粮。速疾通达法性是因为如此珍视修习使修行智慧变得锐利。
对三宝获得信解是因为通达教法善住后而对导师等生起信心。证得现法乐住的殊胜是因为思维了知密意义理后以大精进而获得殊胜欢喜。
以相关言谈抉择而令圣者心悦是因为分别甚深义理，因此被称为智者中的智者，这是说其美名广扬的意思。最后这两项应当合并视为一种利益。
了义经是授记部，因为它详细分别宣说密意。

།ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི་གང་ཡི་རངས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཆོས་དེ་དག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གླེང་གཞིའི་སྡེ་ནི་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་བསླབ་པ་བཅས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་འདི་དང་སྐབས་འདི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི་དཔེ་དང བཅས་པར་གསུངས་པ་སྟེ།དེས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་འཐག་བ་དང་། མཚུངས་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ལ་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་བསྐྱང་དུ་མེད་པའི་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་དཀའ་བ་བརྒྱ་སྟོང་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཐོབ་པ་ཆེན་ པོ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་གྲངས་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་ པའི་སྡེ་ནི་གང་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་པའོ།།གླེང་གཞིའི་སྡེ་ནི་བྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་བསླབ་པ་བཅས་པ་གསུངས་པ་བསྡུས་པ་ནི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་འཁོར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དུ་བསྡུས་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱ་ཆ་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཉི་གའི་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོར་ནི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་སོམ་ཉི་བྱུང་བ་བཅད་པའི་ཆེད་དུ་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་གཉེན་པོར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད། རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སོག་འཇོག་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དང་། བརྒྱ་སྟོང་རི་བའི་གོས་ལ་སོགས་པ་གནང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་གཉིས་ནི་འདོད་པ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་མཐའ་དང་། བདག་དུབ་པའི་མཐའོ། །རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི གཉེན་པོར་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བྱང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་དེ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྒྲུབ་སྟེ།དེར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་བསླབ་པའི་ལམ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་འགྲུབ་སྟེ།དེར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཐབས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚིག་དང་དོན་ལ་བྱང་བར་བྱེད་དོ། །འདུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཉི་ག་མངོན་སུམ་ དུ་བྱེད་དོ།

所谓自说部，是指随喜而说，如'当某法生起时'等。缘起部是为某些人而说，以及伴随事缘而制定学处，如'此缘起与此时机'等广说。譬喻部是以比喻而说，为使义理明显，即'为使显明'之意。方广部中所说的'广破'与'无比'是大乘的异名，因具七种大故称为大乘。
七种大中，所缘大是缘于菩萨道百千等经典中不可思议的教法故。修证大是成办自他一切利益故。智慧大是了知人法无我故。精进大是于三大阿僧祇劫中投入百千难行故。方便善巧大是不住生死涅槃故。获得大是获得力、无畏、佛不共法等无量无数功德故。事业大是尽未来际正示菩提等成办佛事故。
论议部是解说经等义理的无倒相。缘起部中摄集伴随事缘而制定学处的是律藏。譬喻等是其眷属。希有法是摄于菩萨经藏，因其具不可思议殊胜力及广大差别故。论议部是声闻乘与大乘二者的阿毗达磨藏。
为对治疑惑随烦恼而建立经藏，为断除所化众生疑惑而说经部、应颂等故。为对治两边随烦恼而建立律藏，为断除贮藏等行为及开许百千价衣等故。两边即是贪求饮食之边与苦行之边。为对治执著自见随烦恼而建立阿毗达磨藏，因其广说法相故。
复次，依经藏令所化众生熟习三学，因其广说彼故。依律藏成就增上戒学与增上心学，因依彼所示别解脱戒学处道而清净戒律，以无悔等次第而令心等持故。依阿毗达磨成就增上慧学，因其广说择法方便故。是故建立三藏。
复次，依经藏熟习文义，依律藏现证二者。

།འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ནི་བསླབ་པ་སྒྲུབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པས་གཞིའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་ སྤྱོད་པས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེར་ཆོས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྐབས་སུ་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ གང་དག་གཟུང་བ་རྣམས་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། གྲངས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་གྲངས་སྟོང་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྟོང་སྟོང་ རྣམ་པར་གཞག་པའི་དགོངས་པ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་གཅིག་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་ན་གྲངས་བཅུར་འགྱུར་རོ། །བཅུར་བསྐྱེད་ན་གྲངས་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། །གྲངས་སྟོང་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ནི་སྟོང་ངོ་། །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ ནི་འབུམ་མོ།།འབུམ་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་བྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བརྒྱ་དང་བཅུ་པོ་འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡུས་ན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བགྲང་བའི་ཚུལ་ འདིས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་ཚིག་ལེ་འུར་བྱས་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་དང་འབུམ་ཕྲག་བཞི་བཅུར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་འདི་དག་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཞར་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ལས་བརྩམས་ཏེ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ནང་ནས་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་ནི་གང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་དང སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་ནི་གཞན་ལས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་དྲན་པ་དང་བག་ཆགས་སོ། །དེ་ལ་བཤད་པའི་དུས་ན་གཞན་ལས་རྣམ་པར་རིག་པ་གནས་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་དྲན་པ་གནས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ དྲན་པས་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བག་ཆགས་གནས་ཏེ། དེའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མེད་ཀྱང་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱིས་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གཅིག་གི་གྲོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ།།ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ བརྙན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ།།དེ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ འདི་དག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་གང་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ།

律藏是以修学而详细区分的。因此，由于是现证法和义的处所，故称为事处。依止阿毗达磨，由确定互相关联的言论所生的法，圆满受用而安住于乐，因为于此令熟习诸多法的自相、共相等法性。
在声闻乘时，长老阿难所受持的八万四千法蕴，即是此三藏。一法蕴量有多少呢？一千即是一法蕴，这是'千数'的异名。若如是，为何不直说'千数'呢？为了确立每一蕴中都安立千的意趣，如是，从一等增长成为十数，从十增长成为百数。千数等的基础应当了知是一千。即如是，一千是十百，十万是百千，一千万是俱胝。如是，一切上数也必定以此百和十二者之一为基础，因此总摄时，于彼十百安立一法蕴。依此计数方式，八万四千法蕴的偈颂成为八俱胝四百万。
第七品。三藏所摄之此等法是何者的境界呢？是闻所生等心心所的境界，即所缘的异名。其旁及，从具所缘等相的心心所法开始安立所缘等。其中，法中彼等的所缘是什么呢？即是经等，是以名句文身所摄的经等的诠说，此是异名。行相是从蕴等义的行相开始宣说的，彼即是诸行相，应知彼等即是心心所。处是从他了知、忆念和习气。其中，在讲说时安住从他了知，彼即从他音声生起智慧。其后安住忆念，以如所闻随念而修习故。其后安住习气，虽无彼随念，由串习习气力而后显现故。等持是心心所以一者为一伴的方式，通达蕴等相应义的行相的经等所缘。
法所缘的详细分类是遍满所缘等四种。遍满所缘由有分别影像等差别分四种。其中胜解作意是一向世间作意。真实作意是出世间和真实后得。诸法尽所有性是安立一切法事唯此等的所知，即是蕴、界、处等。

།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པ་འདི་དག་ཏུ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཉིད་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྡུག་ བསྔལ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དུའོ།།རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ པར་བྱ་བ་ནས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྣམ་པའི་སྐབས་ཀྱིས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་མཚན་མ་མེད་པའི་བར་དུའོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གནས་གྱུར་པ་གྲུབ་པ་སྟེ། གནས་གྱུར་པ་ལ་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྡུད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་ནས་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །དྲུག་ ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ མཚན་མར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཤས་ཆེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་འབྱིན་ཏེ།འདི་དག་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་པར་མ་ཡིན་ཞིང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ། །ཆོས་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ནི་ འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ས་འོག་མ་དང་།གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་དེས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ནི་བསྡུ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །སྤྲོས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། དེས་བག་ལ་ཉལ་ ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དཔྱད་པ་དང་འབྲེལ་བས་རིག་པ་བཞིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་དེ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་ན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ནས་ས་བོན་དང་དུས་དང་ཆུ་ དང་།ཞིང་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་ལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་ དངོས་པོའོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ། །གསེར་མགར་ལ་སོགས་པའི་ལག་བཟོ་བ་རྣམས་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གྱིས་བསྡུས་པ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའོ།

如实存在的应当如是了知，即：从真谛的角度，应当了知蕴、界、处等，随其所应，是苦性乃至道谛。
从行相的角度，于每一谛中应以四种行相了知。
若无差别，则一切皆应以真如行相了知。
从法数的角度，应了知一切行无常性乃至涅槃寂静性。
从解脱行相的角度，从空性乃至无相。
所需圆满即是转依成就，即于转依所缘无颠倒显现性。
所说如实存在的十六行相和三种解脱行相，彼等互相摄持。
云何？十六行相中，二者是空性行相，即空行相与无我行相。
六者是无愿行相，即无常行相、苦行相、因、集、生、缘行相，因为以彼等于三界无所愿求故。
余八者是无相行相，因为于灭道不能作相故。
行为清净所缘即是贪行者等的不净等，因为以彼能息灭贪等偏重故。
无明等诸法能显现行等诸法，了知此等非无因生，亦非从自在天等不相顺因所生，此即是缘起善巧。
虽是从法性因所生，然从相顺因生相顺果，即如善行异熟可爱，恶行异熟不可爱等，了知此即应知是处非处善巧。
烦恼清净所缘，于世间道位中，以下地与上地的粗性与寂静性，为对治现行故。
于出世间道位中，略说即是真如。广说即是四圣谛，因为以彼善断随眠故。
由与经等法观察相关，应说为四理，因为以彼等观察彼故。
其中观待理即诸行生起时观待诸缘，如：从芽生起观待种子、时节、水、田等，以及识观待根、境、作意等。
作用理即如：眼等是眼识等的所依事，色等是所缘事，眼识等能别别了知色等，金匠等工匠能造金等。
证成理即以自性及差别所摄成立义，不违现量等量而立宗等。

།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མེས་ནི་ཚིག་ཆུས་ནི་འདྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གྲགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འབྱོར་ལྡན་མིག་ནི་རྟག པ་ནས་བདག་གི་བའི་བར་གྱིས་སྟོང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིའི་རང་བཞིན་ནི་འདིའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མིང་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་དཔྱོད་པའོ། །དངོས་པོ་ཀུན་ ཏུ་ཚོལ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་གང་རྟོག་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འབྲེལ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་ པ་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འབྲེལ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།།འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་ལ་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཐོས་པས་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་དམིགས་ན་ཡང་དེ་བརྗོད་པ་ལ་རྟོགས་པ་འབྱུང་ སྟེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འབྲེལ་བར་གྲགས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ནི་དེ་བརྗོད་པ་ཤ་སྣ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པར་གང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པ་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ནི་གང་དེ་བཞིན་ དུ་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འབྲེལ་བ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་།བླ་ན་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཞི་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་བརྩལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བར་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གཞི་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གཞི་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཅི་འདྲ་བར་དམིགས པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་གནས་སུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཚོགས་བསགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། གང་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པས་བཟུང་བའོ། །བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ མང་དུ་ཐོས་པ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་དོན་སེམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་འཛིན་པའོ།།མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་མཐུན་པ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཉིད་ནི་དེས་ ཤེས་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྣང་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་འདི་ལ་བརྩོན་པ་མི་དམིགས་པ་ལ་རེག་ཅེ་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཚར་ཕྱིན་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་གང ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་དུ་བྱེད་དོ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དེ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟློག་སྟེ། དེའི་རྣམ་པ་རང་གི་འདུ་ཤེས་ཙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་རང་གི་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ནང་དུ་གནས་པར་ གྱུར་པས་གཟུང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་དེ་ཡང་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ།

法性之理是这样的：如所说的火能烧、水能湿等诸法的法性。如同经中所说'具财者啊！眼从常乃至我所皆空。为什么呢？因为这是它的本性'。
遍寻名者，即因名蕴等是假立存在，故观察此等无有自相圆成。
遍寻事者，即如名蕴等所说，思维蕴等相无有圆成，'思维'是其同义语。
遍寻自性假立者，即思维能诠所诠关系仅是假立自性的言说因，其中能诠所诠关系是了解的因。如是于言说中，仅由听闻能诠而对其所诠通过忆念而生起了解。
当观察所诠时也从能诠生起了解。如是于众所周知的关系中，仅仅假立眼等自相，即是思维彼能诠鼻等言说之因，此即名为遍寻自性假立。
遍寻差别假立者，即如是思维能诠所诠关系中常与无常、有上与无上、有色与无色、可示与不可示等差别相的假立仅是言说之因。
如实遍知事，即是通过遍寻而了知名等无所得。
于法三摩地勤修瑜伽有五种：即事等。其中事即是多闻所缘的方式成为止观所依，此即名为事。此复是就积集资粮证悟谛理而言，即是由听闻经典等所受持。
生起者，即是于彼所缘如理作意，由此对彼多闻无颠倒思维义理的方式摄持心。
如镜者，即是缘于彼多闻的有相三摩地，与所知事物相应如同影像，此是其同义语。此中如镜性即应知是由彼遍计所知影像。
光明者，即是了知能取所取无所得，因为现前故属见道所摄。
云何菩萨瑜伽行者于此精进而触无所得？积集福慧资粮的菩萨经过无数劫后，听闻与如实性相应之法，如理作意修习三摩地。
如是以等持心依于所知影像而作观修。从彼等持心见非他性已，遣除彼影像的境想，执取其相唯是自心。
尔时由住于唯心故，心安住内而通达一切相所取皆无。此后由无所取，了达能取亦不成立故彼亦无。

།དེའི་འོག་ཏུ་སོ་སོ་རང་ལ་དེ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་བྲལ་ནས་དམིགས་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པ། །ཡིད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བས་ན། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གནས་ནི་གནས་གྱུར་པ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གནས་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་ ས་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གཞི་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ནི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །ཐ་མ་གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་མྱུར་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་མདོ་དེ་ལ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་ དག་གིས་མྱུར་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ལ་མཁས་པས་མྱུར་དུ་འཛིན་ཞེ་ན། མང་དུ་ཐོས་པས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཕལ་ཆེར་ལྕིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ལ་མཁས་པས་མང་དུ་འཛིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་གྱི་གཞིའི་སྐབས་སུ་ཚིག་ལེའུ་མང་དུ་བཟླུམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེ་ལ་མཁས་པ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མཁས་པས་ནི་ཚིག་དང་དོན་མ་ནོར་བར་འཛིན་པས་ལེགས་པར་ཟིན་པར་འཛིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་པོའི་ཡི་གེ་ཤེས་པ་ དང་།བདག་གོ་ཞེས་ཡུལ་གྱི་མིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་དགོངས་པ་ལ་མཁས་པས་ནི་ཟིན་པ་ཆུད་མི་གཟོན་ཏེ། སྔོན་ཟིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འབྱུང་བར་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ། དགོངས་པ་ ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེའི་སྙིང་པོ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཙུན་པ་ཆོས་ལ་གནས་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ནི་རིལ་གྱིས་བྱེད་ན་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་གྱི། སྦྱོར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཀུན་ ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཁ་ཏོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། བཤད་པ་མང་བ་དང་རྟོག་པ་མང་བ་དེ་འབའ་ཞིག་ནི་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བསྒོམ་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་གནས་པའི་དགེ་སློང་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཅི་ནས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་གཉི་ག་ལ་གནས་པས་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དགེ་སློང་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེའི་ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་མི་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྣལ་འབྱོར མི་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས་བསྒོམ་པ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་གུས་པར་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །མ་ལོག་པར་སྦྱོར་བས་ བསྡུས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ།།ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ནི་ནང་དུ་སེམས་ཞི་གནས་སུ་བྱེད་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏེ་དེའི་རོ་མི་མྱང་བ་དང་། གང་དུ་ཞི་གནས་ལ་སྦྱོར་བས་མི་འདོར་བར་བལྟའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།དེར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་བསྟན་པ་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྣམ་པར་ངེས་པའི་བར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གྲངས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བགྲང་བའི་གྲངས་དང་། དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བགྲང་བའི་ གྲངས་སོ།

其后，对于各自而言，远离了对这两者本性的执著，无所缘而通达。针对这一点，世尊说道：'菩萨入等持，由见意影像'等等广说。所依即转依，由离恶习气故，称为清净所依，此为词义。
此瑜伽地应知由因果来说明。其中以所依等四者说明因。以最后一者说明果。
长老阿难对具寿舍利子所说'具足五法之比丘速能领受'之经中，应知以此五法速能领受等，随理而知。
云何由通达法而速能领受？由多闻故，能熟知大部分文字语句。由通达义而多所领受，因为了知阿毗达磨等相，于蕴界等谈论基础处，串习众多偈颂故。
由通达文字及通达词义，则能不错误地领受文句义理而善加把握，因为了知善妙词义的文字，以及了知执著地方人们词义的随顺施设。
由通达前际后际密意，则能不失已得领受，因为依靠先前所得诸法而知后来所生，由了知密意而通达，故能摄取其精要。
于'大德住法比丘'经中，世尊说明若完整修习闻思修，则是住于法，仅仅任何一种加行则不是。
其中，遍知、诵读、多说、多思惟仅是入于闻思，非入于修，因为舍弃了瑜伽等。故安立为非住法。
若有人不依闻思而仅入修习，彼亦安立为非住法。因此世尊依住法比丘而说，为令了知依闻思修二者而住即是住法故，广说'此中比丘遍知经藏及诵咏藏法'等，其后说'不舍瑜伽'等。
'不舍瑜伽'等说明由不满足于修习而生起。入三摩地有二种：摄持相续及恭敬加行所摄即是此'不舍瑜伽'所说。
无倒加行所摄即是'不舍作意'所说。不知足即是'不舍内心寂止'所说，应视为不耽著其味，以及于何处修习寂止而不舍。
为何较其他经称为最极广大菩萨波罗蜜多藏？因为从说明波罗蜜多数量乃至说明互相决定。其中数量有二种：计数之数及尔许之数。所谓六波罗蜜多是计数之数。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གཉིས་གསུམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དེ། མི་མང་མི་ཉུང་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་སོ། །མངོན་པར་མཐོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་ དང་།བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ།།བཟོད་པས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཏེ། འདི་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་ལེགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐབས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། འཁོར་བ་ན་མངོན་པར་མཐོ་བ་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ།།འཁོར་བ་ན་གནས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། དེར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སོ། །གསུམ་ནི་དེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ཏེ། སྔ་མའི་ཚུལ་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ ཐབས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་མོ།།བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་འཇོམས་སོ། །སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕན་འདོགས་པས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ཕོངས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་མི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཟོད་པས་ནི་ཕོངས་པ་དང་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། །གཞན་དག་གིས་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གསུམ་གྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་མ་མནན་ཡང་དགེ་བའི་ཕྱོགས ལ་སྦྱོར་རོ།།བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །འདི་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་རིགས་ དང་།སྨོན་ལམ་དང་། བསམ་པ་དང་དངོས་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། །སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་སེམས་ནི་བསམ་པའོ། །བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ དངོས་པོའོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ།

为了摄集菩萨道的增上和决定胜的一切种类，以二三三而摄，故为六波罗蜜多。不多不少，数量恰为如此。增上有三种：大受用性、大我性和大方性。其中，由布施获得大受用，故布施波罗蜜多的果为大受用性。其中，由持戒获得善趣圆满之身，故持戒波罗蜜多的果为大我性。由忍辱获得一切众生前行，故忍辱波罗蜜多的果为大方性。
决定胜道亦有三种：调伏烦恼而趣善法之方便、成熟有情之方便、成就佛法之方便，若缺其中任一，菩萨决定胜则不能生起。其中，成熟有情之方便即禅定波罗蜜多，因依此以神通成熟有情故。
又为不住涅槃之方便故为六波罗蜜多。菩萨应远离住于涅槃，而于轮回中摄受增上。远离住于轮回，而于其中无烦恼。故三者为获得增上之方便，三者为其中无烦恼之方便，应如前例依次了知。
于无烦恼方便中，精进修习对治，禅定降伏烦恼，智慧善断随眠。为摄受众生及对治烦恼故，另有异门：其中，菩萨以布施通过资具利益而摄受众生；以持戒通过不作贫乏、损害、伤害而摄受，依次是因为不作损害财物、身体、心故；以忍辱于贫乏损害无所计较而摄受。因为对他人损害自己的财物等不生嗔恨故，以此三者摄受。
以精进虽未降伏烦恼而趣向善法；以禅定降伏烦恼；以智慧善断随眠。此三者应知为烦恼对治。
其中，菩萨波罗蜜多的相为何？布施波罗蜜多即安住菩萨法性的菩萨，依菩提心，以悲心为先导，以身语意业普遍舍弃一切所有。如是则应知布施波罗蜜多之相以种姓、愿、意乐、事物、自性而说。即：菩萨法性是种姓，菩提心是愿，悲心为先导之心是意乐，普遍舍弃一切所有是事物，身语意业是自性。如是乃至智慧波罗蜜多亦应广知。

།འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ དང་།རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། དང་དུ་ལེན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་དབང་འབྱོར་བ་ལ་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་དབང་འབྱོར་པ་ལ་གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་སྦྱིན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བརྩམས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྩོམ་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་། སྐུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྩོམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་བྱུང་བ་དེར་ཡོངས་སུ་ བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུད་ལ་བག་ཆགས་སུ་བསྒོས་ཏེ། དེ་ལས་ཕྱི་མ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གོ་རིམས་ནི་འོག་མ་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་གོམས་པས།ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་སྤངས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ནི་གཤེ་ཡང་བདག་གིས་སླར་གཤེ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་པར་འགྱུར་རོ།།གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་ནི་དེའི་གཞི་ལས་སྦྱོར་བ་མི་ཉམས་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་བོ། །བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཏེ་སེམས་ མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་བོ།།ཡང་གོང་མ་གོང་མ་ནི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྦྱིན་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་བར་དུའོ། །འདི་ལྟར་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྦྱིན་པས་ཕན་བཏགས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལེན་པ་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་བྲལ་བར་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་བདེ་བར་སྦྱོར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཞན་གནོད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་བསླབ་པའི་གཞི་མི་འདྲལ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་གོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སྤྲོ་བའི་སྟོབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འཁོར་བ་ཁས་བླངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལོག་ པར་སྒྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བླག་ཏུ་བཟོད་པས་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་གོ།།བསམ་གཏན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བས་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པར་དག་གོ།

这是差别：对于持戒、忍辱、精进波罗蜜多，应当依次说是身语意业于受持一切律仪、守护、对治、忍受痛苦、欣然接受、成就一切善法。
对于禅定波罗蜜多，是身语意业的一切行相和自在中具足一切心住。
对于智慧波罗蜜多，是身语意业的一切行相和自在中于一切方面善能抉择诸法。
其余一切应当如布施般理解。再者，布施是以一切智为所缘、成就一切智、摄持一切智、行持一切智事业，这就是布施波罗蜜多。
这四个词依次应当理解为加行、习气、法身和等流。其中加行是缘于一切智而生起，并回向于彼。
将彼布施熏习于相续中成为习气，由此于后世成就一切智。
当其圆满时，以证得法身的方式摄持一切智。
此后以受用身和化身，以等流方式行持一切智事业。
乃至智慧波罗蜜多也应当如是理解。
次第是由于后后依于前前的缘故：布施波罗蜜多由于习惯于舍弃一切内外诸物，菩萨不顾惜身命，舍弃广大受用蕴后，便能善持戒律。
持戒守护是以'虽被骂也不还骂'等方式而成就忍辱。
忍受寒冷等是由于不舍弃其所依而精进加行。
精进加行是由获得加行究竟果而成就禅定。
禅定圆满而心得等持，是由如实了知而获得出世间智慧。
又后后是前前之所依，因为持戒是布施的所依。如是乃至智慧是禅定波罗蜜多的所依。
如是具足戒律者，由于以戒不损害布施所利益的对象，故布施得以清净。
如是应知菩萨以资具令受施者安乐，远离损恼，以戒力令布施清净。
如是具足忍辱者，由于不为他人加害而毁坏学处，故戒律清净。
发起精进而为了勇猛力故接受轮回，由于轻易忍受众生颠倒所作的痛苦，故忍辱清净。
修习禅定者，由于以具乐和具喜而修习一切善法，故精进清净。

།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་ རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་ནང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་འཕེལ་བས་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་དག་སྟེ།ཤེས་རབ་མེད་ལ་བསམ་གཏན་མེད། །ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།སྦྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་རགས་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཐོག་མར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་པས་བསམ་གཏན་རགས་པའི་བར་དུའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཕྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ སྦྱིན་པ་དང་།ཡུན་རིང་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ནི་གནོད་པས་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཡང་ཚད་མེད་པ་སྟེ། ཚེ་དང་སྤོབས་པ་དང་བདེ་བ་དང་སྟོབས་དང་ཁ་དོག་ཉེ་བར་བརྟན་པའི་ཕྱིར་ཟས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཟས་སྦྱིན་ པའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྲེད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཏུང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཏུང་བ་སྦྱིན་པའོ། །བདེ་བ་དང་འབྱོར་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། བཞོན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཞོན་པ་སྦྱིན་པའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་མདོག་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ གོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གོས་སྦྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མར་མེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མར་མེ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྙན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སིལ་སྙན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སིལ་སྙན་སྦྱིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ཐོས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དྲིས་བྱུག་པའི་ཕྱིར་སྤོས་དང་བྱུག་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྤོས་དང་བྱུག་པ་སྦྱིན་པའོ།།གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་མེ་ཏོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྲེང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕྲེང་བ་སྦྱིན་པའོ། །ལུས་ཀྱི་དྲི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱེ་མ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་མ་སྦྱིན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་བྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་ལ་རོ་བྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་། སྐྱབས་དང་། གོན་དང་། དཔུང་གཉེན་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས འདོད་པ་རྣམས་ལ་གནས་སྦྱིན་པའོ།།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་དང་། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟིམས་ཆ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །མལ་ཆ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མལ་ཆ་སྦྱིན་པའོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེའི་གདན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྟན་སྦྱིན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པའོ། །མི་རྒ་མི་འཆི་བའི་བདུད་རྩིའི་བདེ་བས་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར་ན་བ་དང་སྨན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨན་སྦྱིན་ པའོ།།རང་དབང་དང་རང་ཉམས་དང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྲན་པོ་དང་བྲན་མོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།

精进修持的智者观察诸多法相后，内心寂静，由于禅定增长而得清净禅定。如偈颂所说：'无智慧则无禅定。'
应当依照粗细次第而了知。布施在一切中最为粗显，因此布施首先安立。其后忍辱等戒律粗显。如是乃至智慧较禅定粗显。智慧在一切中最为微细，因此安立于最后。
词义解释：为何称布施为布施波罗蜜？大布施、无过失、无垢染称为布施波罗蜜。其中大布施是指布施一切内外诸物，且长期布施。无过失是指远离寻求伤害等行为。
如《圣无尽慧所说经》中关于无尽布施的开示：'具寿舍利子，菩萨布施亦无尽，为何？因为无量故。具寿舍利子，菩萨布施清净亦无量。为求寿命、辩才、安乐、力量、容色坚固而施食于求食者。'
为除烦恼渴爱而施饮于求饮者。为摄集一切安乐富足事物而施乘于求乘者。为清净惭愧心及金色容颜而施衣于求衣者。
为圆满如来天眼而施灯于求灯者。为清净如来天耳而施乐器于求乐器者。为涂抹戒律、闻法、禅定之香而施香膏于求香膏者。
为获得总持、辩才、菩提分花而施花鬘于求花鬘者。为获得身体妙香而施香粉于求香粉者。为圆满大丈夫相最胜味而施诸味于求诸味者。为作一切众生之住处、庇护、衣着、助伴而施住处于求住处者。
为断除一切障碍，获得天梵住处如来卧具而施卧具于求卧具者。为获得三千大千世界一切地之菩提心金刚座而施座具于求座具者。
为圆满一切菩提资具而施资具于求资具者。为圆满不老不死甘露安乐而施药于求药病者。
为圆满自在、自证、自生智慧，菩萨布施奴仆婢女，如是广说。无垢染是指断除违品及习气故。

།དམ་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདྲིས་པ་དང་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་པ་དང་། ཐབས་དམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་དམ་པའོ། །འདྲིས་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྦྱིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་རིགས་སུ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་དམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལ། རྒྱ་ཆེ་བ་དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་འདོད་པ་དང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུན་རིང་བ་དམ་པ་ནི་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཟད་མི་ཤེས་པ་དམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་མི་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དམ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོགས་མེད་པ་དམ་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཙམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་འབྱོར་པ་དམ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དམ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩོམ་པ་དམ་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བཟོད་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལའོ། །ཐོབ་པ་དམ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་དམ་པ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་ གཞན་བརྒྱད་པོ་དག་ལའོ།།འགྲུབ་པ་དམ་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་པ་དང་བགྲོད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་སྤྱད་པ་དང་བགྲོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་གཞན་དང་བདག་མཆོག་ཏུ་གནོད་པ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཏེ། གཞན་དང་བདག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ རྒྱ་མཚོ་ལས་འདའ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཐུན་མོང་གི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །སོ་སོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྦྱིན་བདག་གི་དབུལ་བ་སེལ་བ་དང་། ལེན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གདུང་བ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། །དབང་པོ་ཞི་བ་ཐོབ་པ་དང་། འགྲོ་བ་བཟང་པོར་སྦྱོར་བ་དང་། བསིལ་ པའི་གནས་ཡིན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲོ་བའི་ཚ་བ་སེལ་བ་དང་། རྨ་འབྱིན་ པའི་སེམས་འོངས་པ་སེལ་བ་དང་།ཞི་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའོ། །རྨ་འབྱིན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ལན་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་འོངས་པ་འདིས་འབྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྨ་འབྱིན་པ་ནི་འདི་དག་ལ་ཤར་གཉེར་བ་ཡོད་པས་རྨ་ འབྱིན་པ་ཅན་ཏེ།དེ་དག་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྒྲོགས་པ་ནི་བདེ་བར་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེལ་བ་དང་། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། དེ་ལ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ། །འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ སྤྱོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའོ།

以此三种殊胜而称为布施波罗蜜多。三种殊胜是：与熟习相关的本质殊胜、方便殊胜和果报殊胜。熟习是指应当了知长期布施。乃至般若波罗蜜多也应当如是了知。
持戒等无过失是因为远离我执等，应当如理观察《无尽慧经》中所说。又因具足十二种殊胜而称为波罗蜜多。
十二种殊胜中：广大殊胜是因为不求世间一切圆满而成为最胜。长久殊胜是因为三无数劫中修习。所为殊胜是因为为利益一切众生。无尽殊胜是因为回向大菩提而永不穷尽。
相续殊胜是因为信解自他平等而圆满一切众生的布施等波罗蜜多。无障碍殊胜是因为仅以随喜他人布施等而圆满波罗蜜多。自在殊胜是因为以虚空藏等三昧而圆满布施等。
摄持殊胜是因为以无分别智所摄持。加行殊胜是在胜解行地获得大忍时。获得殊胜是在初地。随顺殊胜是在其余八地。成就殊胜是因为在第十地和如来地成就菩萨果位和佛果。
又因诸圣者所行所趣而称为波罗蜜多，即诸佛菩萨所行所趣之义。又因到达所知彼岸而称为波罗蜜多，即安住佛位之义。又因能度脱他人与自己最极痛苦而称为波罗蜜多，即令他人与自己度过痛苦大海之义。
这是共同的词义解释。个别的词义解释是：布施是因为能除施主的贫穷和受施者的困苦。持戒因为获得寂静诸根、引导至善趣、是清凉处，即依次为调伏诸根、成为善趣因、因无悔等次第而成为涅槃等之处。
忍辱是因为能除嗔恨炽热、能除报复心、称为寂静。报复心是指对加害者以害报害，能断除此心即是除遣。报复是指对他人怀有怨恨而称为有报复心，对他们宣说无畏即是称为安乐。
精进具有除遣和增长，其中为除遣而行是以两种正断断除不善法。为增长而行是以两种正断成办善法。

།འཛིན་པ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། འདུལ་བ་དང་། འཐོབ་པར་བྱེད་པས་བསམ་གཏན་ཏེ། དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའོ། །སྡོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལས་སེམས་ཡང་དག་ པར་སྡོམ་པའོ།།འདུལ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོད་པའོ། །ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ དང་།།ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ལ་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ།།ཞི་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའོ། །ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་ལྔ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་གནས་པ་ནས་དབང་འབྱོར་པ་ལ་གནས་པའི་བར་དུའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཕུང་པོར་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པ་སྟེ། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་བསམས་པ་དང་། །ཐབས་དང་དབང་འབྱོར་དེ་བཞིན་ཏེ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུ་དང་སྨིན་དང་སྨོན་ལམ་དང་། ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་ཕུང་པོར་དྲན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ལ་གནས་པ་ནི་གང་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གང་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།སྨོན་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་གང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་སོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྒོམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་མོས་པ་བསྒོམ་པའོ། །རོ་མྱང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྒོམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཡོན་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པས་བསྒོམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ།།མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྒོམ་པ་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །བསམ་པ་ ལ་གནས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་དང་། ཡངས་པའི་བསམ་པ་དང་། དགའ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་གདགས་པའི་བསམ་པ་དང་། གོས་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་ མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བ་དང་།ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྙེད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ལ་རྣམ་གྲངས་འདིས་དེ་ལ་སྦྱིན་ཡང་མི་ངོམས་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན པའི་བསམ་པ་སྟེ།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་མི་ངོམས་པ་ཡིན་ནོ།

执持、防护、调伏、获得，故名禅定。其中执持是心执持所缘。防护是从散乱中正确防护心。调伏是对烦恼的损害。获得是应知获得自在。
了知他说、自己了知、遍知、获得寂静、了知功德究竟，故名智慧。其中了知他说是由他人言语因缘所生如理作意相应的智慧。自己了知是出世间。遍知是从出世间后所得。为获得寂静而了知是修道中对治烦恼。为功德究竟而了知应知是现证殊胜功德的智慧。
修习有五种，从住于蕴到住于自在。此处偈颂：依蕴而修习，作意及思惟，方便与自在，此等皆宣说。如说：'因与成熟愿，观察念诸蕴。'
其中住于蕴有四种：其中住于因是由种姓力精进修习诸波罗蜜多。住于异熟是由身体圆满之力。住于愿是由往昔愿力。住于观察力是由智慧力精进修习诸波罗蜜多。
住于作意有四种波罗蜜多修习：胜解作意修习是修习对具足一切波罗蜜多经典的胜解。爱味作意修习是以见到利益的方式爱味所获得的诸波罗蜜多。随喜作意修习是随喜一切世界一切有情的布施等。欢喜作意修习是欢喜自己与诸有情未来波罗蜜多的殊胜。
住于思惟有六种波罗蜜多修习：无厌思惟、广大思惟、欢喜思惟、利益思惟、无染思惟、善思惟。
其中菩萨布施无厌思惟是：菩萨于一刹那中以七宝遍满恒河沙数世界，以恒河沙数身于一有情布施。如是于每一刹那中于恒河沙数劫布施，如对一有情，对所有有情界皆令成熟于无上正等正觉，以此方式虽行布施而无厌足，此即是菩萨布施思惟。如是思惟即是菩萨于布施的无厌思惟。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྦྱིན་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཉམས་པར་ མི་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་མི་གཅོད་དེ།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡངས་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་སྦྱིན་པ་དེས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་སེམས་ ཅན་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། །གང་དག་ལ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པས་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བདག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཐོང་གི་།བདག་ གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཡངས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཀྱང་ལེན་དུ་ཕན་འདོགས་པའམ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པ་མེད་དེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོས་པ་མེད་པའི་བསམ་པའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པའི་ཕུང་པོ་ཡངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཀྱི།བདག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ། །རྣམ་པ་ འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བསམ་པའོ།།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པའི་བར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ནི། གང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་གང་གླའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གྱུར་ཅིང་ཚེའི་ཚད་བསྐལ་བ་གང་གླའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གྱུར་ལ་རྒྱུན་དུ་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་ཅིང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་རབ་ཏུ་གང་བ་ན་སྤྱོད་ལམ་བཞི་བྱེད་ཅིང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས།སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་ཞིང་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུ་ང་པོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་བསྒོམ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ངོམས་པ་ཉིད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་སྟེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་།རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡངས་པའི་བསམ་པའོ།

直至坐于菩提座之间，菩萨如是布施相续不断，即便一刹那也不退失不间断。如是这般意乐，即是菩萨于布施广大意乐。
如是以布施摄受众生的菩萨极为欢喜，而非被布施所摄受的众生如是。如是这般意乐，即是菩萨于布施欢喜意乐。
对于如是以布施饶益的众生，菩萨见彼等对自己极为饶益，而非自己饶益彼等，因为彼等示现无上正等正觉故。如是这般意乐，即是菩萨于布施饶益意乐。
菩萨虽然对众生如是布施所生广大福德积集，然不取受饶益或希求异熟。如是这般意乐，即是菩萨于修习布施波罗蜜多无染意乐。
菩萨于如是广大布施蕴的异熟，欢喜归于众生所有，而非自己，与一切众生共同回向无上正等正觉。如是这般意乐，即是菩萨于修习布施波罗蜜多善意乐。
其中，从修习持戒波罗蜜多乃至修习智慧波罗蜜多，菩萨无厌意乐即是：若菩萨身数如恒河沙数，寿量如恒河沙数劫，常时一切资具匮乏，于三千大千世界遍满火中行四威仪，于一刹那修习持戒波罗蜜多乃至于一刹那修习智慧波罗蜜多，以此法数修习所有持戒蕴乃至智慧蕴，以此证得无上正等正觉的持戒蕴乃至智慧蕴。虽修习此，菩萨无厌即是于修习持戒波罗蜜多乃至修习智慧波罗蜜多无厌意乐。如是这般菩萨意乐，即是于修习持戒波罗蜜多乃至修习智慧波罗蜜多无厌意乐。
菩萨直至坐于菩提座之间，从修习持戒波罗蜜多相续不断乃至修习智慧波罗蜜多相续不断，不退失且不间断的如是这般意乐，即是菩萨于修习持戒波罗蜜多乃至修习智慧波罗蜜多广大意乐。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རབ་ཏུ་ དགའ་བ་ཡིན་གྱི།རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པས། གང་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བདག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཐོང་གི་བདག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཡངས་པ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཀྱང་། དེ་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པའམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་འདོད་པ་མེད་དེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོས་པ་མེད་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཀྱི་བདག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས སུ་བསྔོའོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བསམ་པའོ། །ཐབས་ལ་གནས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ཐབས་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་འབྱོར་བ་ལ་གནས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། སྤྱོད པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་།བཤད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པའོ། །ལུས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།བཤད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།

从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多，摄受众生的菩萨是极为欢喜的，而被摄受的众生则不是如此。如是这般的意乐，是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨欢喜意乐。
从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多，菩萨见到所利益的众生对自己极为有益，而非自己对他们有益。因为他们显示无上正等正觉的缘故。如是这般的意乐，是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨利益意乐。
菩萨如是从持戒波罗蜜多所生乃至从智慧波罗蜜多所生的广大福德虽已现前积集，但于此不求回报利益或异熟果报。如是这般的意乐，是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨无染意乐。
其中菩萨从修持持戒波罗蜜多所生乃至从修持智慧波罗蜜多所生的如是福德蕴异熟，欢喜认为是众生的而非自己的，与一切众生共同回向无上正等正觉。如是这般的意乐，是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨善意乐。
安住方便而修持波罗蜜多是什么呢？有三种：为了观察而以无分别智清净三轮，此方便是为成就一切作意的缘故。
安住自在而修持波罗蜜多有三种：身自在、行自在、说自在。身自在应当观为如来二身：自性身和受用圆满身。其中行自在应当观为化身：以此于一切众生示现一切种类的行为。说自在是于六波罗蜜多一切种类的宣说无碍。
分类应当以十八种说法观察六波罗蜜多的分类。

།རྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་ལུས་རྟོན་ པ་དང་།སེམས་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བ་རྟོན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་རྟོན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་རྟོན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་རྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་རྟོན་པ་དང་། དམན་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་དོར་བ་རྟོན་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ སྦྱོར་བ་རྟོན་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་རྟོན་པ་དང་། །དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་རྟོན་པ་དང་། བསམ་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འབྱོར་བ་རྟོན་པ་དང་། ཚོགས་སྡུད་པ་རྟོན་པ་དང་། ས་ལ་འཇུག་པ་རྟོན་པ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་རྟོན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པ་རྟོན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཐ་དད་པས། གསུམ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་ འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ ལ་དམིགས་པའོ།།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་ལུས་རྟོན་པ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་ལེན་པའི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་རྟོན་པ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སེམས་ཀྱི་དབུགས་འབྱིན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དམན་པའི་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་རྟོན་པ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་ལྷག་པར་བྱེད་པས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་སྟེ། དེ་རྟོན་པ་ ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཚོགས་སྡུད་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུས་པ་རྣམས་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་ པ་སྟེ།དེ་རྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ས་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་བཤད་པ་གང་གིས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་རྟོན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ ལེགས་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་སྦྱར་བར་མ་བྱས་སོ།།ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་བདུན་ཏེ། རྩ་བའི་སྦྱིན་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། རིགས་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླངས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ གནས་སྐབས་པའི་སྟེ།སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་པའོ།

十八依止是：依止身、依止心、依止善、依止善趣、依止菩提、依止悲心、依止不舍众生、依止舍弃下劣心、依止无生法忍、依止修习善根、依止圆满善根、依止善根无尽、依止不厌善根、依止圆满一切意愿、依止摄集资粮、依止入地、依止圆满佛法、依止成就佛业。布施等各有三种差别，应知依次配合三三。
其中布施三种是：财物布施、无畏布施、法布施。持戒三种是：律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒。忍辱三种是：耐怨害忍、安受苦忍、谛察法忍。精进三种是：披甲精进、加行精进、利益众生精进。禅定三种是：现法乐住禅定、引发神通禅定、利益众生禅定。智慧三种是：缘世俗智慧、缘胜义智慧、缘众生利益智慧。
其中财物布施是依止身，因为以饮食等资具利益受者之身。无畏布施是依止心，因为为了远离不悦等差别而成办心的安慰。其他也应如是配合。下劣心是菩萨因厌离轮回苦而生起的声闻、缘觉心，舍弃此心之依止应知是安受苦忍。善根无尽是为一切众生利益而增上修行，尽未来际乃至无余涅槃界永不舍弃，此依止应知是利益众生精进。
摄集资粮是依靠所得而集聚，为令未入定者入定，已入定者得解脱而宣说教授教诫，此依止是利益众生禅定。入地是以信解法为先，以何等教说圆满资粮后而入欢喜地，此依止是缘世俗谛。其余为善巧配合故未作配释。
又分别有七种布施：根本布施是种姓位菩萨的布施波罗蜜多，因为依靠种姓而行布施。受持布施是发心位的布施，因为依靠正受持愿而行布施。摄持布施是成办自他利位的布施。

།འཛིན་པ་ངན་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་པ་སྟེ། སྦྱིན་བདག་ལ་ སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཛིན་པ་ངན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་མཐུའི་གནས་སྐབས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོ་བྱད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་ཡང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་ལག་པ་བརྐྱང་ ནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཆར་འབེབས་པའོ།།སོ་སོར་རིག་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་པའི་སྟེ། སྦྱིན་པ་འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐུན་པར་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་པའི་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྡུས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་བསྡུས་པ་འདི་ནི་དཔེ་ཙམ་མོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་རྟགས ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཀྱེ་ མའོ་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཤོག་ཤིག་སྙམ་པའོ།།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཤོག་ཤིག་སྙམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུའོ། །ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་གང་སྦྱིན་པས་ཕྱུག་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འདི་ནི་བདག་གི་དོན་ཏོ། །གང་གཞན་ལ་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ པས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་པས་བསྡུས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བརྩམས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་བརྩམས་པ་ ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ལྔ་པོ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེ་བརྗོད་པ་འདིས་བསྡུས་པ་ལ་ལྷག་མ་རྣམས་བརྟག་པར་བྱའོ། ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེར་སྣ་དང་། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཕན་ཡོན་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔའི་གནས་སྐབས་སུ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

无恶执的布施是了悟真实义的阶段，因为对布施者等分别执著的恶执已断。
无所执的布施是力量阶段，即不执著外在资具，而是以虚空藏等三昧，伸手于虚空中，随意降下珍宝等雨。
正知的布施是圆熟阶段，因为随顺调伏而行布施。
大布施是无上菩提阶段，因为是无上的。
乃至般若亦当如理了知。
摄集者，以布施等摄集菩萨地，其中以波罗蜜多摄集种姓，此仅为例。
应知布施波罗蜜多等是以种姓相摄集。
发心摄集是以殊胜发心摄集。
发心有二种：非殊胜和殊胜。
其中非殊胜是想：'啊！愿我证得无上正等正觉。'
殊胜发心是从'愿圆满布施波罗蜜多'乃至般若波罗蜜多。
应知此殊胜发心摄集诸波罗蜜多，因为是彼等之因。
从自他利摄集中，以布施而富有受用是自利，以资具摄受他人是利他。
其余诸摄集亦当如是了知。
胜义摄集中，就法界而言，是因为真如是布施等共相。
就智慧资粮而言，是为成就一切智性之器。
就智慧摄持而言，是为圆满成就一切智性。
就随顺智慧而言，是因为五者随顺般若波罗蜜多。
就智慧相而言，是因为般若波罗蜜多是真实智慧的本性。
如是应知真如与真实智慧本性的胜义是以布施等摄集。
以此为例应观察其余诸摄集。
违品是悭吝、破戒、嗔恚、懈怠、散乱、恶慧，与布施等依次相对。
又，波罗蜜多所摄诸善法的违品以及所知障，亦应了知为彼等之违品。
功德利益应知在五种果位时无量无边。

།འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་དག་གི་རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ བ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདག་དང་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་དམ་པ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དབང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ཁོན་མེད་པ་དང་། དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །གཅིག ལ་གཅིག་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སྦྱོར་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡོངས་ སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ།།དེ་ལ་གང་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གང་གཞན་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་དང་གནོད་པ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྡོམ་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ གང་ཉེ་བར་སྐོར་བ་དང་།ཕོངས་པ་དང་། སྐྱོ་བ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དེ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་གང་ཕྱིར་ཞིང་སེམས་སྤྲོ་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་གང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་དགེ་བ་ལས་སེམས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་འཕྲོ་བ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་བཟུང་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྐྱེད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་གཏོང་བ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དང་། སེམས་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས པའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་།བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇོག་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལྔ་ནི་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གཅིག་ནས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་དེ་ཡིན་ནམ། ཚུལ ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་དེའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མ་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

也就是说，如同这些对治各自的违品，是离系果；于现法中摄受自他，是士用果；后世中渐次增胜殊胜，是等流果；大菩提是增上果；大受用、善趣、无怨、无违、多乐意乐、心自在、身无害、大势力等，应知是布施等的异熟果。
一一决定有三种：由加行所生、由分别所生、由分别宣说所生。
其中由加行所生者，即摄于布施加行中，也就是内外诸物普遍布施的加行。其中已经布施者，即是布施波罗蜜多。其中由具慈心故，于他人断除恼害损恼，即是持戒波罗蜜多。于彼同一事中，对于轻蔑、贫乏、疲厌能安忍，即是安忍波罗蜜多。于彼同一事中，能再再生起欢喜心，即是精进波罗蜜多。于彼同一事中，心一境性且心不散于善法之外，即是禅定波罗蜜多。于彼同一事中，如实善取因果且无执著见，即是智慧波罗蜜多。
如是乃至智慧波罗蜜多，亦当随应配合。无畏施在一切处皆是布施故。
其中由分别所生者，即自性分别、随作分别、随行分别、生起分别。其中布施等自性，即舍施、防护、安忍、勇悦、心住、简择，如是次第。其中布施等随作，即于布施等加行时，其余诸波罗蜜多随之而行，如前所说。其中布施等随行，即令受持、称赞、欢喜。其中布施等生起，即安立于他相续中。
其中布施波罗蜜多是财施，其余五种是无畏施。一切皆是法施，因为能生起于他相续中。
其中由分别宣说所生者，即从一了知等，也就是：布施波罗蜜多即是持戒波罗蜜多耶？持戒波罗蜜多即是布施波罗蜜多耶？此当配合后文：凡是持戒波罗蜜多者即是布施波罗蜜多。有是布施波罗蜜多而非持戒波罗蜜多者，即未摄持戒波罗蜜多的布施波罗蜜多。如是乃至智慧波罗蜜多，皆当配合布施波罗蜜多后文。

།སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ ནམ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། གང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པའང་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་ཡིན་པ་ཡོད་ དེ།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་རྣམས་སོ། །སྦྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། སྔར་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལས་བརྩམས་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་མུ་གསུམ་གསུམ་དུ་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།སྦྱིན་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སྐྱེད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། མུ་དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་སྤྱོད་པའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཡང་ དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་།བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་འདི་དག་མ་གཏོགས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལས་བརྩམས་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་ མུ་བཞི་བཞིར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པར་ཡང་བསྟན་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་མཐུན་པར་རྒྱུ་བསྟེན་པར་བལྟའོ། །ཁ་ཅིག་དེ་ལ་མི་མོས་པ་དང་སྐྲག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་ མི་ལྡན་པ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རིགས་སུ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་ཅིག་མོས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་མ་བརྩལ་ཏེ། བདག་ཉིད་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་དགོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་གསུངས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་ལྟ་བ་ངན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ། ལྟ་བ་ངན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། མཚན་མར་ལྟ་བ་ནས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ གྱི་བར་དུ་ལྟ་བའོ།།དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་དམིགས་ཤིང་ཐོས་ནས། དགོངས་པ་དེ་ལ་མི་མཁས་པ་དག་འདིའི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མོས་ནས་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་མར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་སྐུར་པ་ འདེབས་པའོ།།དེ་ལ་འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་གང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པས་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ནས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལུས་མེད་པའི་དོན་གང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ ནས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།

问：一切布施都是布施波罗蜜吗？一切波罗蜜都是布施吗？答：有三种情况：是布施但不是波罗蜜的，即没有回向于大菩提的布施。既是布施也是波罗蜜的，即回向于大菩提的布施。既不是布施也不是波罗蜜的，即除前述以外的诸法。同样，乃至般若波罗蜜，每一个都应当配合三种情况。
问：一切行布施是否都能生起布施波罗蜜因所生的福德？答：有四种情况：第一种情况是行未回向大菩提的布施。第二种情况是从布施波罗蜜中生起正确的理解、赞叹和欢喜心。第三种情况是回向大菩提的布施。第四种情况是除这些情况之外的其他。同样，乃至般若波罗蜜，每一个都应当配合四种情况。
在广大的经典中宣说广大和甚深，是因为其果位一切智性最为广大和甚深，应当视为因果相应。有些人对此不信解和恐惧，是因为不具菩萨种性，本性心量狭小。即使具有其种性，也因为尚未对大菩提发起愿等善根。即使已发善根，也因为被舍弃大乘的众生所摄受。
有些人虽然信解但不能决定出离，是因为未寻求了义经典，安住于执著自见为最胜，对义理执著文字表面，比如：以'一切法无自性'这句话，从一切相上诽谤一切事物。
同样，对其他也执著文字表面的人应当了知不能从大乘中决定出离，因为大乘是以种种密意宣说的。针对这一点，世尊在《大法镜》法门中说：'菩萨如果按照字面不如理分别诸法，会生起二十八种恶见。什么是二十八种恶见？从相见乃至增上慢见。'
其中，对于大乘中所说的'一切法无自性'、'无生'等词，听闻并缘取后，不通达这些密意的人们，如实信解其义，认为'这是宣说无事物性'，而执著一切法无生等相，这就是他们的相见。
他们执著无性等相后，诽谤遍计所执性、依他起性和圆成实性三性。其中，遍计所执性是指从'色'乃至'涅槃'等词语所表述的仅仅是分别而已，是非真实无体的义，是凡夫们增益为色等相而遍计的。

།དེ་ལ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པ་འདིས་ལྟ་བ་ གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།བཏགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པས་ན། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དེ་ གཞག་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་།ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་དག་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ ལྟ་བ་དང་།སྒྱུར་བའི་ལྟ་བའོ། །དེ་དག་ཡང་ལྟ་བ་འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཡང་རུང་སྤྱད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཐམས་ཅད་དགེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་བསགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བར་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་གཉིས་ཏེ།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བའོ། །དེ་དག་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ལྟ་བ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་། གང་དག་ སྐུར་བ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་དེ་ལ་མི་མོས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དེ་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྡང་བའི་ལྟ་བ་འདི་གཉིས་ཏེ།དབང་ཟ་བའི་ལྟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུག་པའི་ལྟ་བའོ། །རང་གི་ལྟ་བའི་ཚུལ་དུ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས།དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་འདི་སྙམ་དུ་ཡང་སེམས་ཏེ། གང་དག་ཆོས་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་འཇུག་པ་དང་འཛུད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་ པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེད་དོ་སྙམ་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་འདི་གཉིས་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། འཕེལ་བའི་ལྟ་བའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ལྟ་བ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གཞན་དག་གིས་དྲིས་པ་དེའི་ཚེ་བདག་ནི་ཅི་ཡང་ཁས་ལེན་པར་མི་འདོད་ཀྱི། ཚིག་དོར་དང་ལྟག་ཆོད་ཀྱིས་གཞན་ལ་འདྲི་བའི་ལྟ་ བ་འདི་གཉིས་ཏེ།ཁས་མི་ལེན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ངན་གཡོའི་ལྟ་བའོ། །དེ་དག་ཡང་འདི་ལྟ་བུའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་དག་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པར་འཛིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ནི་བཀུར་སྟིའི་ལྟ་བའོ། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དག་གིས་ལྟ་བ་དེ་དང་འབྱེད་ཅིང་ལེགས་པར་འཐད་པ་དང་། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་རིགས་པས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་ལྟ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་ལོག་པའོ་སྙམ་པ་དེ་དག་ནི་རྨོངས་པ་བརྟན་པའི ལྟ་བའོ།།ལྟ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩ་བའི་ལྟ་བའོ། །ལྟ་བ་བཅུ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མར་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ ནི་སྦྱོར་བ་སེལ་བའི་ལྟ་བ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ནི་འབད་པ་མཐུ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

其中这是依他起自性，即唯是遍计所执。其中这是圆成实自性，是什么呢？即是一切法的真如。其中以这种诽谤相有三种见：诽谤遍计所执的见、诽谤遍计的见、诽谤真如的见。
如是彼等由于在一切方面诽谤一切法，为了建立诽谤见而执取某些道理，以及了义经中所说不可言说法性的一切，皆随顺自见而圆成，彼等有二种见：执取见和转变见。
彼等复有如是见：依止如是见而行善或不善业皆无过失无过患而成为善，以及执著从往昔所积习气中生起，如是彼等有二种见：无过失见和决定出离见。
彼等由于执著如是见，而轻视宣说违背彼见的蕴等法的声闻藏，以及对不信受诽谤见的声闻乘者生起极大嗔恨，此二见为：轻蔑见和极恼怒见。
认为依自见方式如实安立空性、无相、无愿，而于非其相执为其相，即是颠倒安立彼等之相，又作是念：若有趣入及引导入如是法性者，皆生无量福德蕴，如是有二种见：颠倒见和增长见。
当彼等依见为他人所问时，认为我不欲承认任何，而以词句诡辩反问他人，此二见为：不承认见和恶狡见。
彼等复生如是慢心。执持如是修行者即是供养承事诸佛世尊，彼等之见为恭敬见。
虽为通达无颠倒法性的智者以正理辨析、善加成立、极为著名的道理令生信解，然终不舍彼见，认为唯此为真余皆虚妄，彼等为愚痴坚固见。
如所说诸见的习气随眠即是根本见。对此十七种见当从过患门中再作解说，即：相见是于见执为非见，虽成为执著无等诸相，却认为于一切相无所执著，故成为如是想者。
诽谤遍计所执见、诽谤遍计见、诽谤真如见是断除加行见，因为诽谤一切的见会成为无功用想者。

།ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། སྒྱུར་བའི་ལྟ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་མི་འཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལྟ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་པ་ཟད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཟ་བའི་ལྟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུག་པའི་ལྟ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བའི་ལྟ་བ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་དང་ ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྨས་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། འཕེལ་བའི་ལྟ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འཛིན་པ་དང་། འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ལ་ཁྱད་པར་མི་འཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁས་མི་ལེན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ངན་གཡོའི་ལྟ་བ་ནི་ཆད་པས་བཅད་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་རྒོལ་ན་རྒྱལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཀུར་སྟིའི་ལྟ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་མི་གསུང་བ་ལ་དེ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་པ་བརྟན་པའི་ ལྟ་བ་ནི་བསྙད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ།ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། འབེལ་བའི་གཏམ་བྱ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལས་ཕྱི་མ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་དེའི་འོག་ཏུ་འདི་དག་གི་བཅུ་བདུན་ཡིན་ཡང་བཅུར་འགྱུར་རོ། །བཅུ་ཡིན་ཡང་བཅུ་བདུན་དུ་ འགྱུར་རོ།།ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཡིན་ཡང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ཡིན་ཡང་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།བམ་པོ་བརྒྱད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱི། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་ བ་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གང་དུ་དེ་དག་སྔར་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེར་ཡང་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་མི་ནུས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་གནས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་བྱིས་པས་བཟུང་བ་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ།།ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་ པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ལྟའི། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་ན་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི་ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་སུ་གྱུར་ ཏོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

执取见和转变见是不能出离的见，因为用非方便而修持就不能获得其果。
无过失见和出离见是遮障的见，因为邪行的修持不可能穷尽。
自在见和极乱见是增长非福德的见，因为以邪行方式诽谤正法和清净行者而获大罪过。
颠倒见和增长见是无果的见，因为执持和令执持非正法性的安立而不能获得殊胜。
不承认见和恶诈见是断见，因为以非理争论就不可能获胜。
恭敬见是诽谤见，因为对未说之法妄加增益。
愚痴坚固见是非理见，因为执著邪见并遮止相关言论，故为无义。
根本见是大见，因为从此能使后世一切见增长广大。
所有二十七见都是增上慢见，因为由非正确的增上慢所引发。
因此，在那部经中接着说：'这些虽是十七而成为十，虽是十而成为十七，虽是二十七而成为一，虽是一而成为二十七。'
第八品：一切法无自性，即如是，这些法不是由自身而生，但并非遮遣依缘而生。
于彼等先前所生的自性中，彼等也不能生起，故无自性。
已得未失和现在诸法也不住于自性，故无自性。
未见真谛者通过戏论习气门中，如何执著诸法的自性即相的言说，与凡夫所执相应的自性相离，故无自性。
复次，一切法即三种自性：其中遍计所执自性以自相而无，故以自相无自性故无自性。
依他起性因依缘故无自生，故以无自生故生无自性故无自性。
圆成实性是清净所缘，且是依他起和遍计所执相无自性，因为是胜义而以无自性所分别，故以胜义无自性故无自性。
如是见一切法无自性，但非就一切相无相而言。
复次，大乘中如来一切密意略说有四：即平等性密意，如说'我于尔时即是毗婆尸佛'，因为法身无差别故。

།དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་གང་དག་བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་སྟེ། དེ་དག་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲི་མེད་ཟླ་འོད་ཀྱི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་ ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་བོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ།དུས་གཞན་ནའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི་གང་ལ་ལ་ནས་བསྔགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ལ་ལ་སྨོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་རྣམ་པར་འབྱོར་བ་བསྔགས་སོ། །ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ ཁ་ཅིག་གིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་བསྔགས་སོ།།འགྱོད་པས་བསྒྲིབས་པ་ལ་ནི་གང་དག་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐོ་རིས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་དོར་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་སྟོན་ཅིང་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།ཡང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་ན་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་ དགོངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་མི་སྐག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་བལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་འདུལ་བར་བལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་མཆོག་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ནི། སངས་རྒྱས་དང་ནི་ཆོས་ལ་ བརྙས་པ་དང་།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཅི་རིགས་སུ་དགོངས་པ་བཞི་བསྟན་པར་བལྟའོ། །བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཟབ་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་ རབ་ཉོན་མོངས།།བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ལ་གང་དག་སྙིང་པོར་བློ་འབྱུང་བ་དང་མཆོག་ཏུ་བློ་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་པ་ དང་།བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདག་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་དཀའ་བ་བྱེད་པའི་རྩོལ་བས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའོ། །ཤིན་ ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མཁས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་།ལྷག་མཐོང་གི་ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ འགྲོ་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལུས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་།བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་མེད་པས་རོ་གཅིག་པར་མོས་ཏེ། མཉམ་པར་འཇོག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ལས་དགའ་བ་ཐོབ་པའོ།

对于其他时间的密意是指那些发愿往生极乐世界的人，说'他们将往生彼处'，以及说'仅仅持诵无垢月光如来的名号，必定获得无上正等正觉'等，这是对其他时间的密意。
对于其他义的密意是指'一切法无自性'、'无生'等所说的，因为不是如字面义。
对于补特伽罗意乐的密意是指对某些人赞叹善根，而对某些人仅以少许为满足者则呵斥。同样，对贪欲行者赞叹佛土庄严，对我慢行者则由某些佛特别赞叹殊胜圆满。对于被追悔所障者则说'即使是对佛和菩萨造作损害的人，也都将往生善趣'。对于不定种性者，为了令其舍弃声闻心态，授记大声闻成佛，并说'乘唯一无二'。
总之，一切隐密意趣可归纳为四种：引入隐密意趣等四种。其中，引入隐密意趣是指对声闻而言，为了引导他们入教法，为了使他们不恐惧，而说色等是存在的。
对于相的隐密意趣是指遍计所执等三自性，因为说一切法无自性、无生等。
对于对治的隐密意趣是指调伏过失，例如为对治八种障而宣说最胜乘。八种障是'轻蔑佛及法'等广说，其举例应视为四种密意的阐述。
对于转变的隐密意趣是指甚深的表述，如说：'知无实为实，极住颠倒中，烦恼极烦恼，当得胜菩提。'此中隐密意趣是：于不散乱中生起实性想和殊胜想。散乱是心的流散。'极住颠倒'是指常、乐、净、我的反面，即安住于无常等颠倒而不退失。'烦恼极烦恼'是指长期精进苦行而极度烦恼。
在广说中，对于菩萨善巧三摩地法的开示，应知是就止的功德、观的功德及二者功德而言。
其中止的功德有二：由于刹那刹那殊胜的轻安相续遍满身体，故每一刹那都能摧毁一切随眠处；由于对所诠一切法无差别而等味胜解，以等持远离蕴等义的种种想，而从经等法的喜获得喜。

།ལྷག་མཐོང་གི་ཕན་ཡོན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མི་བརྗེད་པས་སོ་སོར་དྲན་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བའི་ རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཚད་མེད་པ་དང་།གནས་འགྱུར་བའི་སྔ་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་གཉི་གའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པས་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་གོང་མའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་འདྲ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་བདུག་པ་དང་། ཕྱེ་མ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ པར་འོས་ཀྱི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཆོས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་ཆེ་བས་བསོད་ནམས་བླ་ན་མེད་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཐོབ་ པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ལྟ་བའོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སླ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་མཚན་ཉིད་དང་མིང་ཐ་དད་པ་ མང་པོ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཞེས་བརྟགས་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚེགས་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་ཙམ་གྱི་མིང་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་མ་གྲགས་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་སེམས་ཅན་གྱི་མིང་ གིས་སོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱའོ། །མི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པ་གློ་བུར་དུ་ཐོག་མར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་མེད་པ་ཐོས་པ་ན་ སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་དང་གཞན་དག་གི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ན་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པ་མེད་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་བསྟན་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉེས་ པ་འདི་རྣམས་སྤངས་སོ།།ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྒྱུན་རིང་བ་སྟེ། ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ངན་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། རང་གི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། །ཉོན་མོངས་པ་རང བཞིན་དུ་གནས་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཤས་ཆུང་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་སྲབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དག་ནས། ཉོན་མོངས་པ་ཆེས་སྲབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་སྲབ་པ་སྟེ། སྔོན་གཉེན་པོ་ཆེན་པོ་གོམས་པར་བྱ་བའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུས་ཀུན་དུ་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་རིགས་དང་། དབང་པོ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། བསམ་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་གིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

胜观的利益也有两种：如所分别的法相续不断，由不忘失而仅仅各别忆念的方式，于经等诸法智慧光明的行相完全不断且无量，以及作为转依之前相的无分别无为之相普遍生起。
彼二者的利益是法身断除所知障转依所摄而于第十地圆满，以及为了于如来地圆满成就，较前更为殊胜的随顺习气以此方式摄持因。
于法身随顺相似中，为何应当以香、粉等供养广大法，而于声闻乘法则不如是耶？广大法是一切有情利乐之基，因为义大而成为生起无上无量福德之处。
获得决定即是建立能获得之补特伽罗及建立现观。
补特伽罗虽无实体，以四相建立补特伽罗：即为易于安立名言故，将色等诸多相、许多不同特征和名称合为一体，假立为'有情'等，为无勤安立名言故。
为随顺世间故，世间中一切仅法之名言未闻，大多以有情之名。因此诸圣者也必定以随顺世间之名言与之相顺。
为令不惊怖故，不善缘起法性者初次骤然听闻一切种无有情时会生惊怖故。
为宣说自他过失及功德故，若无另立为有情，仅说染污清净之相，则不能了知某某之相续中断除此等过失、生起此等功德故。
补特伽罗之建立以行等差别有七种：其中贪行者，贪欲分重且相续长，即使对恶劣贪著之事物也生大贪，生已亦长时相续故。
乃至分别行亦如是，应如自体般配合。
等分行即烦恼自性住，舍离烦恼重及轻而平等之状态是其语义，随顺事物而生起烦恼故。
小烦恼即烦恼极微薄自性住，从说烦恼自性住相中，有极其微薄烦恼者即是烦恼自性住微薄，因先前修习大对治力，即使对重大事物也自然生起小烦恼故。
诸声闻之乘应知由种姓、根器、愿、意乐、所缘、修行及果之差别而宣说。

།འདིའི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་ནི་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་དབང་པོ་ལས་ལྟོས་པའོ།།གཞན་དུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྔོན་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་གཅིག་པུར་གནས་པའོ། །དེ་ ལས་གཞན་པའི་རང་རྒྱལ་བ་ནི་ཚོགས་དང་སྤྱོད་པའོ།།ལུང་བསྟན་པ་ཡང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚོགས་མ་བསགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དང་། ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་དད་པ་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐད་ཅིག་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔར་བསྐྱེད་པའང་སྐྱེད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆུང་ངུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་སུ་ལ་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཚེ་རབས་སྟོང་དུ་ཡང་། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེའོ། །ཡང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་སྟེ། སྐབས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། མོས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་པར་འདོད་པ་ལས་གྱུར་པ་ དང་།ཐོབ་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་འདུན་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ཐར་པའི་ཆ་མཐུན་དུ་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ནི་སྐབས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དགའ་བ་དང་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཐར་པ་ལ་ དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པར་འདོད་པ་ལས་གྱུར་པའོ།།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེད་པར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཁྱད་པར་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པའོ། །དེ་ལ་གང་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཆུང་ངུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་པའོ། །གང་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་བ་སྟེ། དེ་བས་ཆོས་མཆོག་ཏུ གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཤས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་པའོ། །དེ་ཡང་གང་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། གང་ཡང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་སློབ་ དཔོན་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་ནི་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་པའོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚེ་གཅིག་པའོ། །གང་སྟན་དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྟན་གཅིག་པའོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཐོབ་པའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འོག་ནས་འཆད་དོ།

此处的钝根是相对于独觉和菩萨的根器而言。若非如此，则与'随法行者等是利根'之说相违。
其中未曾生起顺决择分，以前未得果者，如独角兽般独自安住。其余独觉则与众同行。
所说'得授记'是指在第八地获得无生法忍的意思。
未积资粮等是指生起顺解脱分、小中大三品顺决择分的决择分和现观真谛。
这些又应当依次了知为决定、不决定以及即生时机成熟。
此中依真谛所起的胜解法和信为相的顺解脱分，以及于此所起的审法忍为相的顺决择分，因为分别是最胜信和最胜慧的缘故，是依次而说。
所说'世间法中最胜是自性刹那'的意思是非相续。
'非由习气损坏而损坏'是指不需要重新生起先前所生的趣向涅槃的善根。
世尊依小品顺解脱分而说：'若人有正见，广大世间智，彼于千生中，终不堕恶趣。'
复次，顺解脱分有四种：归依所摄、胜解所生、增上意乐所生和证得所生。
从欲求善法开始，凡是顺解脱分所摄的，即是归依所摄。
于此具足而对教法具有胜解者，即是胜解所生。
具有欢喜和信心，多作缘解脱的作意者，即是增上意乐所生。
于此生中决定能生起顺决择分者，即是证得所生。
顺决择分有六种：随顺、殊胜、善巧、回向、一生及一座。
其中，最初生起缘真谛行相的小品善根者，即是随顺者。
成为中品者即是殊胜，因为较前者更为殊胜。
于此生中以大品证悟真谛者，即是善巧者。
又有不定种性者回向殊胜菩提，以及独觉于他生中无师而现证圆满菩提者，即是回向。
于此生即能证悟者，即是一生。
于此座即能证悟者，即是一座。
'身证'是指得到八解脱的不还果。
因为以身现证八解脱，圆满后而安住。
八解脱即'有色见色'等，下文将解说。

།ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟན་གཅིག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།དང་པོའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཐ་མ་ལ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཕྱོགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་འདོད་པ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཞིང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ འཇུག་པའོ།།གང་སྡར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་ནས་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཏེ། ཕྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། ། གང་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་སྤངས་ནས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །མཐོང་བས་སྤང་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། འདི་དག ཐར་པ་ཐོབ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་བདག་ལ་དགའ་བ་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་འཕགས་སོ། །ཇི་སྙེད་འཕགས་ཀྱང་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལམ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ལམ་བཟང་པོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར། ལོག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་གི་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་ མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་ཏེ། དེས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་གཉེན་པོ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ངེས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གོང་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་པོའི་འབྲིང་གི་བར་དུ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་གནས་ པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ནི། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་གོང་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་སྤངས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་དགུ་པ་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཀྱང་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་འགྲོ་ བ་དང་ཁམས་ཐ་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འགྲོ་བ་ཐ་མ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་ཡིད་གས་དང་དུད་འགྲོའོ། །ཁམས་ཐ་མ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱིས་ ནི་འགྲོ་བ་ཐ་མ་ལས་མི་འདའ་བས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་ཐ་མ་ལ་མི་འདའ་བས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།

所谓'以智慧解脱'是指以智慧完全断除了烦恼障这一违逆分。
二者俱分解脱是指从一切烦恼和等至障中解脱者。
预流果向是指从顺决择分一座起直至未得初果之间。
在见道最后获得初果是指虽已离某分贪欲但未离欲界贪而趣入正性决定者。
若先以世间道修断除欲界修断六品而多分离贪，后趣入正性决定者，在第十六心刹那成为一来果。
若断除九品而离欲界贪，趣入决定者即成为不还果。
虽断一切见断，但说断三结成为预流果，是因为这些是获得解脱的主要障碍。即以萨迦耶见执著五取蕴为我与我所，贪著于我而不能超越苦。
虽有多少圣者为求解脱，但因戒禁取见、于恶道起执著、对善道生疑惑，故以邪道出离而不能正确出离。
又萨迦耶见是邪解，因为于纯苦上增益我与我所的特征。
戒禁取见是对见解的邪解，因为执著其为清净。
疑是对对治的邪解，因为对三宝不生决定。
一来果向是指见道之后住于断除欲界烦恼中品中品以下道的补特伽罗。
一来果是指住于断除烦恼中品小品道圆满的补特伽罗。
不还果向是指一来果之后住于断除欲界烦恼小品大品和小品中品道的补特伽罗。
不还果是指住于断第九品烦恼小品小品道圆满的补特伽罗。
经中说虽断一切欲界修断，但以断五下分结称为不还果，是因为这些是趣向下劣趣处和界的主要因。下劣趣处是指地狱、饿鬼、旁生。下劣界是指欲界。
其中萨迦耶见、戒禁取见和疑使不超越下劣趣处故为其因。欲贪和嗔恚二者使不超越下劣界故为其因。

།ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཀྱང་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ནི་གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།རྒོད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གོང་མ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་སྟེ། སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་དུ་དེར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་དེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ འཇུག་པ་ལྷའམ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ངེས་པར་སྲིད་པ་གཉིས་འཁོར་བར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སྲིད་པ་གཅིག་འཁོར་བ་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །བར་ ཆད་གཅིག་པ་ནི་བར་སྐབས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བར་ཆད་གཅིག་པའོ།།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་གང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་སོང་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་ཟད་ནས་བག་ལ་ཉལ་ཙམ་གང་གིས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་དེའི་ལྷག་མ་ལུས་པས་བར་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་བག་ལ་ཉལ་ལྷག་མ་སྤངས་སྟེ། དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ལས་མི་འཕགས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཙམ་དང་། རིང་དུ་སོང་བའི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བའི་མདོའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྒྲིམ་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འོག་མིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་འོག་མིན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་མང་བས་བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་ཤིང་སྐྱེས་པའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚངས་རིས་ནས་བཟུང་སྟེ། རྒྱུན་མི་འཆད་ པར་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་རེ་རེ་སྐྱེས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་ཞུགས་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྤེལ་མར་མ་བསྒོམས་པས་གནས་གཙང་མ་འབའ་ཞིག་བཀོལ་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སོང་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བའོ།།སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བསྒོམས་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གནས་གཙང་མ་ལྔ་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གསོད་ཀྱང་རུང་མི་གསོད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བདག་གི་སྲོག་གཅོད་པའམ། མི་གཅོད་ཅེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་རྣམས་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་ ཅན་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཞེས་མ་བཤད་དེ།རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དེར་མི་སྐྱེའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་པར་སྤངས་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་བོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

虽然断除三界一切烦恼，但由于断除五种顺上分结而称为阿罗汉，这是因为上界的取著和不舍离的因成为主要的缘故。其中色贪和无色贪二者从欲界取著上界，即转生到色界和无色界的意思。掉举、我慢和无明则不舍离上界，因为在彼处以贪爱、我慢和疑惑为主的禅定者生起烦恼。
从一种姓转生到另一种姓是预流果，即趣入一来果者在天界或人间必定轮回两次后般涅槃。一间隔者是一来果，即趣入不还果者在天界中轮回一次后般涅槃。一间隔是指中间有生的间隔，因此称为一间隔。
中阴般涅槃是指由烦恼力而往生处所的结生已尽，仅剩随眠，死后成就蕴体的余留而成就中有，由于现前修习过的道而断除余留的随眠，即于彼处般涅槃。此又有三种情况：未离开生处、仅离开和远离的阶段，应当如圣者趣处经所说而了知。
'无功用现前道'是指因为先前极为熟习的缘故，意思是不需要加功用。与此相反的是有功用般涅槃。
上升有两种：往色究竟天和往有顶天。其中往色究竟天是因为耽著禅味较多，生起小等品的禅定并耽著其味，从梵众天开始，相续不断地在所有处所各生一次直至色究竟天而般涅槃。往有顶天是因为未修习第四禅的交替定，仅修习净居天定，如是直至有顶而般涅槃。
交替修习是指修习第四禅的小等五品，依次应知生于五净居天处。'杀或不杀'是指自杀或不自杀的意思。'退失现法乐住'是指退失世间禅定的意思。'修练诸根'是指获得上品，意思是使之锐利。因此未说不动法者具有修练诸根的机会，因为其根性本来锐利。
菩萨是行于欲界和色界，而非行于无色界，因为无色界非是成熟有情的处所，故虽获得殊胜神通也不生彼处。'远离无色界的禅定'是指舍弃往生无色界的三摩地的意思。

།བསམ་གཏན་གྱི་བདེན་པས་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་དེ། བསམ་གཏན་ལས་རྣམ་པར་ བཟློག་པ་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་བར་དུའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུའོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རིགས་ལས་གནས་པ་ཐོག་མར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཏབ་པ་ནས་བཟུང་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་ བའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ།སོ་སོར་རང་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་ནི་ས་བཅུ་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པས་བསམ་པ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་ཅན་ནི་ས་དྲུག་པོ་དག་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ མཚན་མ་དང་འདྲེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཅན་ནི་ས་བདུན་པོ་དག་ལ་བསྒྲིམས་ནས་ཇི་སྲིད་འདོད་པར་མཚན་མ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཅན་ནི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིག་ཅར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བའོ། །རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་བར་དུ་སྟེ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བཞིན་དུ་སའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཁུངས་ནི་སོར་མོའི་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས་གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ བར་དུ་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ནས། རྒྱང་རིང་པོ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །གཅིག་ཏུ་བཟླུམ་མོ། །གཅིག་ཏུ་སྡོམ་མོ། །ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཤིང་ཕུང་པོ་ གཅིག་གི་བར་དུ་བྱས་ནས་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ།འདི་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་དང་པོའོ། །ཐ་མ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་གདགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤོང་ བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།བར་མ་དག་ལ་མི་གདགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པར་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཅར་ངེས་པར་ འབྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་འོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་ལ་མ་ལུས་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་ན་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་ པ་ཐ་མས་བསྡུས་པའི་མོས་པ་དང་།དད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་མོས་པ་དང་དད་པ་ཐོབ་པས་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་གང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐ་མས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ།

以禅定的真实而住是完全不退失的。菩萨通过善巧地远离禅定，为了成熟众生而应当了知也会投生于欲界。
所谓一切菩萨行，是从住兜率天处直至降伏魔军为止。所谓佛行，是从现证正等觉开始直至大般涅槃为止。
随信行菩萨是从最初发大愿开始，从住种姓直至未入欢喜地之间，因为尚未获得各自出世间证悟。
增上意乐行者是在十地中获得出世间证悟，因为意乐清净。
有相行者是在前六地中不由自主地与相混杂。
无相行者是在七地中精进修持，随意不生起诸相。
无功用行者是在余地中获得从成熟所生的无分别智慧。
顿出离是同时断除三界中的烦恼种类。所谓种类是指所修断的欲界、色界、无色界中上上品同时断除，乃至下下品，如同见所断一样。不是如世间道那样依地的差别而有区别的意思。
此中依据是《指端经》中所说：'任何色乃至识，过去、未来、现在'广说乃至'远近'等，将这一切集中为一，合为一分，归为一类，集为一聚，合为一分乃至集为一聚后如是修学：'这一切是无常，这一切是苦'等广说。
这是初果。唯在后二果建立，因为这二者是以断除三界中一切见断和修断而区分的，故依次第。不在中间诸果建立，因为它们是以见谛后断除欲界修断有余和无余而区分的。
依顿出离的意趣，应知《分别经》中在预流果之后安立阿罗汉果。由于未完全离贪一切，若其未能于现法中获得遍知，为速疾般涅槃故，以愿力而生于欲界。
现观建立有十种：其中法现观是依他音声，即对谛所摄诸法以最后解脱分所摄的胜解和获得大信心，如是由于对彼获得胜解和信心，故说以法现观而现观彼等谛理。
义现观是对彼等法如理作意，依此而获得以最后顺决择分所摄的大法忍。

།ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུས་ནི་ཚེ་དེའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ རྣམས་སུའོ།།ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོས་ནི་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་སུའོ། །ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སུའོ། །དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེར་ནི་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་དེའི་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་ ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གོང་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་རུང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །དཀོན་མཆོག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི། །ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ རྣམས་སོ།།དེའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ། ངེས་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དད་པའོ། །ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མི་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་འཕགས་པ་ དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐོབ་པས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ།བདག་གི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །མཐར་ཐུག་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཐོབ་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ས་ལ་འཇུག་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་རྟོན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བའི་འཕེན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁས་ལེན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བདག་དང་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ས་བཅུ་པོ་དག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་དང་གཡོག་འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་ ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་།གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པར་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཕ་བཞིན་དུ་རང་གི་རིགས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་བུ་གཙོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

对法的如理思维忍辱也是由三种如理作意所分别：以大的小品成为现世的暖位。以大的中品成为顶位和忍位。以大的大品成为世间第一法位。
真实现观即见道，于此获得从真实安立现观边所生的世俗智，由出世间智慧力而滋养其种子，但并非现前，因为见道十六心刹那相续不断，故无世间心的机会。
后得现观即见道之后，无论是世间还是出世间的一切修道。
三宝现观即：'啊！世尊是正等觉佛陀，其法教是善说，声闻僧众是善入'，如是了知并确信而对佛等生起圣声闻信。
不生现观即获得不作恶的禁戒——圣者欢喜的戒律所摄，因此其违品等一切不生，如'我的地狱已尽'等，如是决定出离即是不生现观。
究竟现观即如'一切随眠极为清净'等所说，如同道谛中显示究竟道。
这七种现观是声闻依止他音而获得，故称声闻现观。不依他音而获得者，称为独觉现观。
菩萨现观是为善巧调伏声闻、独觉的方便，于彼七种现观中菩萨的如实成就忍，由于观待有情不以小乘决定出离故非现前。又最初入地也称为菩萨现观。
依此现观，当说声闻现观与菩萨现观有何差别：所缘差别是缘极广大故。所依差别是于无数大劫圆满福慧资粮故。通达差别是由法缘胜解力以出世间智慧通达补特伽罗无我和法无我二者故。承许差别是承许自他一切众生平等故。出离差别是以十地出离故。摄持差别是摄持无住涅槃故。处所眷属差别是清净佛土及摄受所化众生故。贵生差别是如父亲般摄持自种姓之具主子相故。受生差别是于眷属中受生故。

། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དེ་ཡང་གནས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། །རྣམ་པར་དག་དང་ཡོངས་དག་དང་། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། །ལས་ ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི།།ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་ མུ་མེད་པ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐུ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་རང་བཞིན་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འགྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་སུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཤེས་ པ་ཉིད་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སེམས་ཅན་རེ་རེ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་རིགས་པར་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་དང་ཡང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ ལ་སོགས་པ་སྟོན་པས་འདུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གནོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ ནི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་ལོང་བ་ལ་སོགས་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པས་ལྟ་བ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ སྐྱེད་པས་ངན་འགྲོ་ལས་ཤིན་ཏུ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་ཚོགས་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་དམན་པ་ ལས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནོད་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །ཐབས་མ་ཡིན་དང་ངན་སོང་དང་།།ཐེག་པ་དམན་ལས་སྐྱོབ་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་མགོན་པོ་དམ་པའོ། །ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ ལམ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་རྗེས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

果位的差别也就是转依的差别，是因为断除了一切烦恼性和非烦恼性的习气，因此成为一切无上功德之所依，故称为转依。
功德圆满的差别，是因为成就力、无畏、佛不共法等无量功德。
五种差别，是因为清净等差别，如云：'清净及遍净，身及受用圆，佛事诸法之，差别所宣说。'
其中清净差别，是因为断除俱生烦恼。遍净差别，是因为清净佛土。身的差别，是因为成就法身。受用差别，是因为常与诸菩萨眷属一起在众会中圆满受用种种法。事业差别，是因为以应化身在无边无际的世界中成办佛事。
三身差别，是因为获得自性身、受用身和化身的成就。涅槃差别，是因为在无余涅槃界中也不断绝一切利益众生的功德。
获得融合及近融智慧力的差别，是因为法界清净一味，以及诸佛各自于依此所有种智皆具威力。
一切障碍清净的差别，是因为断除一切烦恼障和所知障。
融合及近融事业的差别，是因为调伏每一众生都由一切诸佛之力所作。
现证菩提和示现涅槃方便的差别，是因为在十方一切世界中随应至究竟时际反复示现佛陀出世等，令一切所化众生成熟解脱。
也应当了知以五种救护的差别，是因为从损害等中救护。其中从损害中救护，是因为入城等时令盲等获得眼等。从非方便中救护，是因为获得世间正见而远离一切邪见。从恶趣中救护，是因为生起见道而完全远离恶趣。从萨迦耶中救护，是因为现证阿罗汉果而解脱三界。从小乘中救护，是因为令诸菩萨远离小乘意乐。
'从一切诸损害，非方便及恶趣，从小乘中救护，是故称胜怙主。'
殊胜功德是声闻圣者们在修道和无学道中现证，因此应知这些摄于后得现证和究竟现证。
慈氏等其他经中所说的这些，应知在声闻乘和大乘中也是如此。

། དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་ལྔས་ཅི་རིགས་སུ་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བལྟ་སྟེ། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། གྲོགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་བྱམས་པའི་གནས་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ནོ། །རྣམ་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའོ། ། རང་བཞིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་བདེ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ཅིང་ཀྱེ་མ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འདི་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕན་པའི་བསམ་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བ་པོ་བདག་ལ་ གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་སུ་མོས་ནས་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདིས་སྤྲུལ་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བ་པོ་ལ་མིང་དུ་འདུ་ ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་ནི་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འདུ་ ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་སྡུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་མི་སྡུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྡུག་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། མ་ལྟོས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་གཅིག་པ་རྣམས་ཉིད་ མཐོང་ན་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་གཉིས་ཀྱི་བློ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་སྡུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ། །མི་སྡུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྡུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ། །སྡུག་པར་གྲགས་པ་ཡང་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་ རྩ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་བསྲེས་ཏེ་སྡུག་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་རྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མོས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པ་དེ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་སྤྲུལ་པ་ལ་ སྒྲིབ་པ་སྤོང་སྟེ།དེར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ངོ་། །སྤྲུལ་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་ལ་ནི་ཆགས་པའོ། །མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་འཕགས་ པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་སྟེ།དེའི་རོ་མྱང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་གཟུགས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ལ་མི་ཆགས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་རོ་མྱང་བའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་གནས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དོ།

这些若简要归纳，应当以五个方面来解说其性相：住处、所缘、行相、自性和助伴。其中慈心的住处是禅定，所缘是有情，行相是愿其具足安乐的想法。自性是三摩地和智慧，因为摄于止观。一切功德的助伴是心和心所。
悲心等也应当如是随顺相应地配合。对于众生得乐等也要舍弃贪著等而保持舍心，想着'唉，愿其从烦恼中解脱'，这就是舍心的行相，这也称为安住于利益之心。
八解脱是'有色观诸色，此为第一解脱'等广说。其中何谓'有色'？因为依无色定而不对自身安立色想，或者安立色想，意思是说观察者自身显现色想。何谓'观诸色'？因为对妙色和不妙色等诸色作意而观察。何谓'解脱'？因为由此从变化障中解脱。
'内无色想'是说依无色定而破除色想，或者安立无色想，意思是说观察者显现名称之想。余者如前。
身证圆满成就而安住于净解脱，是因为依靠妙色与不妙色的相互观待想和相互关联想而获得相互一味想。如此，依妙色而观待其他则成为不妙，依不妙而观待则成为妙，若不观待则不然。若见同类则不生妙与不妙二想。
如是，妙色中也相关不妙性，不妙色中也相关妙性。所谓妙色也仅是假立，因为发等不净物摄于三十六种物质之中。如是混合一切色而以一味妙性的行相作意。
如是获得随欲自在于色等作意的能力，则能断除对妙色与不妙色的变化障，于此则断除烦恼生起障。何为变化的烦恼？对妙色的变化是贪著，对不妙色的变化是违逆。
空无边处等四种是声闻圣者无漏随顺的清净，获得称为解脱，因为要从其味著中解脱。寂静解脱是从诸色完全超越的无色，对彼等无贪即是清净。其障碍是无色的味著。想受灭处是非想非非想处。

།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་གྲོགས་ནི་མེད་དོ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པའོ།།དེ་ཡང་ཐར་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་གནས་གྱུར་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན། མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ནི་འདི་དག་གིས་གནས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་འཕགས་པ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་དག་ནི་གནས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་ཏེ། གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་པ་སྟེ། མཆོག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་རྫོགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་པོ་དེ་ལ་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་ གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ལྟ་ ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིན་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་གཉིས་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ ཐར་པ་དེ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་གཉིས་ནི་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ ན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ། །ཁ་དོག་སྔོན་པོ། །སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བྱས་ པའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ།།ཁ་དོག་སྔོན་པོ། །སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ། །ཁ་དོག་སྔོན་པོ། །སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་ མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ།

由于无有心和心所，故无所缘、行相和助伴。其自性即是遮止心和心所诸法。此亦安住于与解脱相顺，即出世间道所转依的声闻们的心和心所皆不生起的阶段，因为最极寂静，烦恼意也永不生起。圣者们由此等而安住，故此等称为圣者所住八解脱。其中圣者们以二住而多次安住：第三和第八，因为是最胜故。因此说彼二以身作证，圆满后而住，其余则不然，因为次第断尽色界和无色界解脱的一切障碍故。另一种说法，是因为现证彼二转依圆满故。
彼八胜处中，内有色想而观外色少、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见已而如是起想，此为第一胜处。内有色想而观外色大、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见已而如是起想，此为第二胜处，此二胜处从'有色观诸色'解脱中生起。
内无色想而观外色少、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见已而如是起想，此为第三胜处。内无色想而观外色大、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见已而如是起想，此为第四胜处，此二胜处从'内无色想观外诸色'解脱中生起。如是四胜处应知从二解脱中了知。
内无色想而观外色青色、青显色、青现、青光，譬如乌麻花或瓦拉纳西所制上等青布、青显色、青现、青光，如是内无色想而观外色青色、青显色、青现、青光，于彼等色胜知胜见已而如是起想，此为第五胜处。

།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ། །ཁ་དོག་སེར་པོ། །སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ ན་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ།ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སེར་པོ། །ཁ་དོག་སེར་པོ། །སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ། །ཁ་དོག་སེར་པོ། །སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་ འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་།གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ། །ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བན་དུ་ཛི་བ་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས དམར་པོ་ཁ་དོག་དམར་པོ།དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ།ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐར་མ་པ་ཝ་སངས་ཀྱི་མདོག་གམ། ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་ སྟོན་པ།འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཞི་ནི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ།རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་ པར་བྱེད་དོ།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། དེའི་ནང་དུ་འདུས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ། ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ ཅན་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པ་སྟེ།ཁང་པ་དང་གཞལ་མེད་ཁང་དང་། རི་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ནི་ཁ་དོག་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ལས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །མིའི་དང་ལྷ་རྣམས་ནི་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་རྣམས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྒྱུར་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་སོ། །མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏམ། ཟིལ་གྱིས་མ་མནན་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྔོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱར་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྔོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ དེ་གཉི་ག་ལས་འོད་འབྱུང་བ་རྣམས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

内无色想而观外色黄色，颜色黄色，显现如黄色，放射黄光。譬如东迦花，或如波罗奈城殊胜黄色布料，颜色黄色，显现如黄色，放射黄光。如是内无色想而观外色黄色，颜色黄色，显现如黄色，放射黄光，于此等色胜解了知、胜解见到，如是生起想，此为第六胜处。
内无色想而观外色红色，颜色红色，显现如红色，放射红光。譬如般豆时婆迦花，或如波罗奈城殊胜红色布料，颜色红色，显现如红色，放射红光。如是内无色想而观外色红色，颜色红色，显现如红色，放射红光，于此等色胜解了知、胜解见到，如是生起想，此为第七胜处。
内无色想而观外色白色，颜色白色，显现如白色，放射白光。譬如启明星之色，或如波罗奈城殊胜白色布料，颜色白色，显现如白色，放射白光。如是内无色想而观外色白色，颜色白色，显现如白色，放射白光，于此等色胜解了知、胜解见到，如是生起想，此为第八胜处。此四者即是身证净解脱，圆满成就而住之解脱所生。
其中诸解脱是于小等所缘作胜解。诸胜处则为得自在故而胜解，为摄入其中及随欲而作故。其中小色是属于有情，因为小故。大色是属于非有情，因为殿堂、宫殿、山等广大故。妙色与丑色是摄于妙色与丑色者。人与天是善与恶，如其次第。'于此等色胜解了知'即是转为自在。'见到'是以止道。'见'是以观道。'如是生起想'是无论已胜解或未胜解，因为是无增上慢想者故。
'青色'是能诠语。'颜色青色'是因为俱生青性故。'显现如青色'是因为和合所成青性故。'放射青光'是因为二者皆放光明故。如青色，于黄色、红色、白色等亦当广知。于每一对譬喻中，是为说明俱生与和合所成之颜色故。

།འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་དང་རས་གཉི་ག་ལ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ།།ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྔོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྔོན་པོ་ཉིད་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་དང་རས་གཉི་གའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། གཉི་ག་ལ་ཡང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་དང་། ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ བསྟན་པའི་དཔེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྷག་མ་གང་ཞེ་ན། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ནས་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པར་རྒྱས་པར་བྱེད་དེ། ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ནི་བཅུ་ཡིན་ཏེ། ཟད་པར་ས་དང་། ཟད་པར་ཆུ་དང་། ཟད་པར་མེ་དང་། ཟད་པར་རླུང་དང་། ཟད་པར་སྔོན་པོ་དང་། ཟད་པར་སེར་པོ་དང་། ཟད་པར་དམར་པོ་དང་། ཟད་པར་དཀར་པོ་དང་། ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་ པར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མི་གཞག་ན་ནི་དེས་ན་གནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེས་ཁྱབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་གནས་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར།དེ་དག་ནི་ཟད་པར་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་རྩོམ་མོ། །ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་རོ།།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་དགུ་པ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་གི་མིག་ལམ་དུ་སྣང་བར་འདོད་པ་དེ་དག་བདག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་རྣམ་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུག་བཞིན་དུ་བསམས་ནས་ཤེས་པའི་དབང་གིས་མ་འོངས་པ་ན་འབྱུང་བ་ལ་ལྟ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་ཡང་རུང་མི་འགྲོ་ཡང་རུང་ཅི་ནས་དེར་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་འཐབ་རྩོད་མི་སྐྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པ་གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་ བྱའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དང་དེར་འདི་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་ནས་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་ལས་ལངས་ནས་དེའི་སྨོན་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་བྱ་དེ་ནི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩམས་ནས་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ།

也就是说，'蓝色'这个词是用来表示花和布两者共同的特征。'蓝色'这个词专指花的特性，因为这是与生俱来的蓝色。'显现如蓝色'是就布而言，因为这是由染色而成的蓝色。'发出蓝光'是就花和布二者而言，因为二者都具有光泽。
这样说来，就像芝麻花和瓦拉纳西城的上等布料那样蓝色，称为蓝色等等的比喻也是恰当的。同样也可以应用于黄色等其他颜色。
其余的如解脱所说。什么是其余的呢？即'以内有色想而见外色'等，这应当如'有色见诸色'所说的方式来理解。
如何以胜处为所缘而得自在，以遍处来遍满，即周遍无边之意。遍处有十种：地遍处、水遍处、火遍处、风遍处、青遍处、黄遍处、赤遍处、白遍处、空无边处遍处、识无边处遍处。
如果不在遍处中安立地等，则无法以大种为因的蓝等色遍满，因此应当了知这些是在有处所的色法上成就遍满，所以应当安立在遍处中。
其余的如解脱那样相应配合，是指空无边处遍处等。其中，以解脱来开始，以胜处来修习，以遍处来成就。
第九品。无烦恼住是指，对于想要出现在眼前的众生，以不生起烦恼的方式而住，思维观察未来将生起的情况。
这样，无论去或不去他们面前，都不会生起贪著、嗔恨、嫉妒、吝啬等烦恼和随烦恼以及争斗。
因此，无烦恼是依止禅定，防护他人烦恼生起而住，如广说'成就'等。
'思维'是指，如果想要了知三世等所知的行相，思维在某处某时将会了知这些，而入定，从定中起来后，其愿望得以实现，即了知所知之意。
法无碍解是指，对于分类中的诸法，例如以无明等为例，于不知、不见、不证悟等，成就无碍三昧等，如广说。

།དོན་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོངས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ཡུལ་མིའི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་སོ་སོ་བས་ཇི་ལྟར་རང་རང་གིས་ གཞན་དང་གཞན་མིང་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇིག་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་གཟུགས་སུ་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ རྫས་སུ་ཡོད་པའོ།།བཏགས་པའི་ཡོད་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ། །དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གཅིག་ཏུ་ གྱུར་ནས་མང་པོར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཉན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མིང་དང་རིགས་དང་རུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་ལོ་དྲུང་ ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ལྷའི་མིག་གིས་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་ ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་གང་གིས་ཟག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་པ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ རྣམས་ནི་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་རྣམ་པར་མཛེས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དེ་དག་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སྟོན་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་པ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དུ རིག་པར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་གནས་ལེན་པ་དང་། བཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་ པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་བཞེད་པ་དེར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་དང་།དེར་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཇི་སྲིད་བཞེད་པར་བཞུགས་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་བཞེད་པ་དེའི་དུས་ན་ཚེ་དེའི་འདུ་བྱེད་འདོར་བ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་དབང་ དུ་མཛད་པའི་སྤྲུལ་པ་དང་སྒྱུར་བ་དང་།མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། སྔོན་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གསེར་ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།

对于各别正确认知，即对诸法的自相和共相以及其他意义等的思维无碍圆满，如广说。对于词源各别正确认知中，所谓地方语言，是指各个地方如何各自对不同事物安立不同名称和术语。所谓法的词源，即如：因为毁坏和极度毁坏，所以称为世间；因为可以成为色法，所以称为色等。
对于辩才各别正确认知，是指分析实有、假有、世俗有、胜义有等诸法。对于神通证智中，所谓神变神通圆满，即如一变多等。所谓圆满听闻种种声音，即天、人等声音。所谓圆满了知其他有情心行，即如实了知贪欲等心的活动。
所谓圆满忆念前际行为，是指从过去一世至一世相续，了知名字、种姓、族系等各种情况。死生证智是指以天眼见到有情死亡、投生、善色、恶色、往生善趣、堕入恶趣等，从后际开始，圆满见到死亡和投生的禅定等。所谓圆满漏尽智，是指以何方便令诸漏完全灭尽，以及了知彼等完全灭尽的因。
诸相好是指以三摩地和智慧力，诸佛世尊以三十二大丈夫相和八十随形好庄严的色身向所化众生显示。应知彼等即是其本性，因为诸佛世尊是以法身区分。能如是显示的诸菩萨也是三摩地和智慧的本性。其他生于眷属圆满中的应知是从彼所生的异熟本性。
诸佛世尊和获得大神通的诸菩萨的一切相圆满清净有四种：所谓随欲受处、安住、舍离圆满，是指随欲受生何处即取彼处投生，生彼处后加持寿行随欲住世，欲何时即舍彼寿行，如是依次。所谓随欲所缘自在变化、转变、了知圆满，是指变化前所未有的色等、将已有的色等转变为金等、因遍知一切相而依次了知。

།ཇི་ ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཡང་དག་ པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་ཡི་གེ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྟོབས་ནི་བཅུ་སྟེ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་བདག་གིར་ བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།།བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཤི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་དང་རྒྱུ མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་མཁྱེན་པ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མི་འཇིགས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། །ཚངས་ པའམ།སུས་ཀྱང་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ང་ལ་རྒོལ་བའམ། དྲོད་བར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་མི་མཐོང་སྟེ། མཚན་མ་དེ་མི་མཐོང་བས་བདེ་བ་ཐོབ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་བག་ཚ་བ་མེད་པ་ཐོབ་ནས་གནས་སོ། །ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོར་ཞལ་གྱིས་ འཆེའོ།།ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོག་གོ། །ང་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟག་པ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་དོ། ཞེས་བྱ་བ་དང་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྟེན་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཕགས་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་གང་བཤད་པ་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ། དེ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཐ་མ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདི་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་ སུས་ཀྱང་ང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་རེ་རེ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མི་འཇིགས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྤངས་ པའི་ཁྱད་པར་རོ།།གཞན་གྱི་དོན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་རང་གི་དོན་ལ་བརྩམས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངས་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཐའ་དང་བཅས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་འཆེ་བ་སྟེ།ཡང་དག་པར་རྒོལ་བ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་འཇོག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མི་འཇིགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཟག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'如其所愿获得自在掌控三昧门'是指在每一刹那都能如其所愿进入无量其他三昧的缘故。
所谓'如其所愿获得完全掌握总持门'是指当观想四十二字母中任何一个字母时，即能首先获得宣说一切法门的能力，此为其含义。
十力为：知晓处非处智力、业报智力、禅定解脱三昧等持智力、根器胜劣智力、种种胜解智力、种种界智力、遍趣行智力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力。
知晓处非处智力是依靠禅定而于一切种类中无著无碍地现前了知因与非因的三昧等。
同样，对于业报智力等，也应理解为于一切种类中无著无碍地现前了知的三昧等。
四无畏为：我是正等觉者，对此若有沙门、婆罗门、天、魔、梵天或任何人依法质疑或诘难我未证悟这些法，我不见其征兆。由于不见此征兆，获得安乐，获得无畏，获得无惧而安住。
宣说广大牛王之处，转梵轮，于众中正当宣说狮子吼。
关于'我已断尽诸漏'，若有说'这些漏未完全断尽'，以及我为声闻宣说的障碍诸法，即使依止也不会成为障碍，
又若有说我为声闻宣说的为了出离的圣道，为了出离而宣说的道路不是出离，或说依此不能完全灭尽痛苦、不能作苦边际，对此若有沙门等任何人（如前所述直至'正当宣说狮子吼'），应对每一项广说。
应知这四无畏是基于自利与利他而建立。
其中自利有二种：智慧殊胜与断除殊胜。
利他也有二种：断除违品法与依止对治法。
其中对于证得正等觉的无畏，是智慧本性，基于自利而于一切种类中宣说我已证悟应知的一切差别及其究竟，无有正当诘难者，是获得于一切世间建立的三昧，如前所述。
其余无畏也应如是理解。
'一切漏的种类'应理解为包含习气的烦恼。
'一切种类障碍法'应理解为违品法的一切烦恼。

།ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་གྱི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལ་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཅན་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པ། དོན་བཞེད་པ། ཕན་པར་བཞེད་པ། ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཕན་ པར་འགྱུར་བའོ།།འདི་ནི་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ། །འདི་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་པ་འདི་ལ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གུས་པར་ཉན་པ་དང་། རྣ་བ་གཏོད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར།ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར། ཐུགས་དགའ་བ་ཡ་ཡ་པོར་མི་འགྱུར་གྱི་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེས་པ་དེ་ལ་གནས་ཏེ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་པོ་སྟེ། གང་འཕགས་པ་བསྟེན་ནས་ཀྱང་ འཁོར་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་འོས་པའོ།།གཞན་ཡང་སྟོན་པ་འདི་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཉོན་ཐོས་དེ་དག་གུས་པར་མི་ཉན་པ་ནས། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པའི་བར་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་མི་ འགྱུར།མི་བཟོད་པར་མི་འགྱུར། ཐུགས་མི་ཆེས་པར་མི་འགྱུར། ཐུགས་མི་མཉེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་ཏེ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། །གསུམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་གུས་པར་ཉན་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཁ་ཅིག་གུས་པར་མི་ཉན་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པའི་བར་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནས་ཐུགས་མི་མཉེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དུའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སྟོན་པའི་ཚོགས་ཡོངས་ སུ་སྡུད་པ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་དེ། བདག་ལ་གཞན་གྱིས་ཤེས་སུ་འོང་ངོ་ཞེས་བཅབ་པར་དགོངས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུང་དང་། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་ གདགས་སུ་མེད་པར་དོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར།སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྡུག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་ཚར་བཅད་དེ་སྤ་བཀོང་ནས་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་གདུལ་ བའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཛད་པ་དང་གསུངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྱུར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པའི་ལྷག་མ་ཡོད་པ་སྟོན་པའི་སྐུ་དང་གསུང་གི་གཡོ་བ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་ འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།

所谓'一切出离道之相'，应当了知是从加行道直至究竟道。三种念住是：此处具有大悲心的导师、具有悲心、欲求利益、欲求安乐、具有悲心者对声闻们说：'比丘们，此是有益的，此是安乐的，此是有益且安乐的'如是说法时，那些声闻恭敬听闻、专心谛听、以求知之心专注、如法修行，对此如来不生欢喜、不生悦意、不生踊跃欢喜，而是对此安住于舍心，具足正念与正知，这是第一不共念住，圣者依此而后应当对眷属教导。
复次，当导师说'此是有益且安乐的'等法时，那些声闻不恭敬听闻乃至不如法修行，对此如来不生嗔恼、不生不忍、不生不信、不生不悦，而是安住于舍心，如是广说，这是第二念住。
第三念住的差别是：对此有些声闻恭敬听闻乃至如法修行，有些声闻不恭敬听闻乃至不如法修行，对此如来既不生欢喜乃至不生不悦。这三种念住是对导师眷属摄受时，依次对贪著、嗔恚及二者的烦恼与习气一切相不生起的圆满三摩地等。
三无护是如来身业行为的清净，如来无有不清净的身业，无有'为他人所知'而需要隐藏的心念，如是于语业、意业亦当了知。由于对彼等施设名言无有怀疑，导师自身对所化有情从爱护开始，随意呵责、折服后，应知是圆满趣入教诫与教导。
无忘失法性是对一切所化事业，如实作为与宣说一切相的圆满宣说三摩地等。永断习气是成就一切智后，显示烦恼障与所知障的余习，身语诸行永不生起的圆满三摩地等。大悲是安住于缘三界一切有情诸苦一切相的悲心圆满三摩地等。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་དང་། ཅ་ཅོ་མེད་པ་དང་། བསྙེལ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་ མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་།འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུས་ ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ ཡེ་ཤེས་དང་།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲོང་དུ་རྒྱུ་བ་ན་རེས་འགའ་གླང་པོ་ཆེ་ གཏུམ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་།།གླང་པོ་ཆེ་གཏུམ་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟ་གཏུམ་པོ་དང་། བ་རྡུང་ཁུས་མ་དང་། ཁྱི་ཟ་བ་དང་། ཚང་ཚིང་ཚེར་མས་འཛིངས་པ་དང་། སྦྲུལ་ལ་རྐང་པ་གཉིས་ཀས་རྫི་བ་དང་། གང་དུ་བུད་མེད་མི་རིགས་པ་སྐྱེས་པས་བོས་པའི་ཁྱིམ་ དེ་ལྟ་བུར་འཇུག་པ་དང་།དགོན་པར་ལམ་ནོར་ནས་ལམ་ལོག་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཆོམ་རྐུན་རྣམས་དང་། རྐུན་པོ་རྣམས་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། སྤྱང་ཀི་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཁྲུལ་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ།།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་རེས་འགའ་དགོན་པ་ན་ནགས་ཁྲོད་ཆེན་པོར་རྒྱུ་བ་ན་ལམ་ནོར་ཏེ། གྲོང་སྟོང་དུ་ཕྱིན་ནས་སྒྲ་འབྱིན་པ་དང་། སྒྲ་སྒྲོགས་པ་དང་། ཀུ་ཅོ་ཆེར་འདོན་པ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱི་གད་མོ་རྟ་གད་སོ་སྣང་བར་དགོད་པ་དང་།འཕྱ་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཅ་ཅོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའ་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེལ་བ་མེད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཛད་པ་དང་ གསུངས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པར་འགྱུར་གྱི་ལངས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཕུང་པོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་ པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདུན་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པ་འདི་དྲུག་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རེས་འགའ་ལུས་ཀྱི་ལས་དགེ་ བ་ལ་འཇུག་།རེས་འགའ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཇི་ལྟ་བར་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་གསུམ་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་མེད་དོ། ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།

佛陀的十八不共法是：如来无错乱，无喧哗，无忘失，无不定心，无异想，无不择舍，无退失欲，无退失精进，无退失念，无退失定，无退失慧，无退失解脱，如来一切身业随智慧而行并随智慧转，一切语业随智慧而行并随智慧转，一切意业随智慧而行并随智慧转，于过去世无著无碍智，于未来世无著无碍智，于现在世无著无碍智。
其安立如下：阿罗汉比丘漏尽者为乞食入城时，有时与凶恶大象同行，如同凶恶大象一般，也与凶恶之马、发狂之牛、恶犬、荆棘丛林、双足践踏毒蛇、进入不当女子被男子召唤之家、荒野迷失而入歧途、与盗贼、强盗、狮子、虎、豺狼同行等类似情况，阿罗汉的这些错乱，如来完全没有。
复次，阿罗汉有时在旷野大森林中行走时迷失方向，到达空村后发出声音、大声呼喊、高声叫喊，依随烦恼习气而发出含烦恼的大笑、嘲笑等类似情况，阿罗汉的这些喧哗，如来完全没有。
如来无忘失，因为长久以来无烦恼而能忆念所作所说。
复次，阿罗汉入定时心得等持，出定则不得等持。如来于一切时无不等持心。
复次，阿罗汉观蕴极不调顺想，于无蕴涅槃起寂静想。如来于蕴与涅槃无有异想。
复次，阿罗汉不加观察而舍弃有情利益。如来无有如是不加观察的舍。
复次，阿罗汉从所知障清净而言，由未得欲而有退失，精进、念、定、慧、解脱亦有退失。如来无此六种退失。
复次，阿罗汉有时从事善业，有时从事无记业。如身业，语业、意业亦然。如来三业随智慧而行并随智慧转，故无无记业。
其中，由智慧发起故为随智慧而行，与智慧同行故为随智慧转。

།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཆགས་པར འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདི་དག་ལས་དང་པོ་དྲུག་ནི་སྐུ་དང་གསུངས་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་བརྩམས་པའོ། །ཅ་ཅོ་མེད་ ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་བརྩམས་པའོ།།བསྙེལ་བ་མེད་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་བཞིས་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་ པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དྲུག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་པོ་གནས་དང་བཅས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་གནས་ནི་འདུན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དབང་པོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་གསུམ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་མཁྱེན་པ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་མངོན་ པར་སྒྲུབ་པའི་གནས་དང་།མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཟག་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ནས་ཡང་དང་ཡང་དེ་ལ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་བསམས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་གང་དག་གིས་འཕགས་པ་ཅི་རིགས་ སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའོ།།གནས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་སེམས་དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

再者，阿罗汉仅凭精进并不能了知三世所知诸法，因此其智慧见解成为有执著。也不能了知一切，因此其智慧见解成为有障碍。如来仅凭精进即能了知三世所知一切诸法，因此这些称为十八不共佛法。
其中前六种是身语意业不共清净圆满的三昧等。其中'无误'是从身业清净而言。'无杂音'是从语业清净而言。'无忘失、无异想、无不定心、无不择舍'这四种是从意业清净而言。
从'无欲退'到'无解脱退'这六种是如来诸根及其所依、及其果位无有退失圆满的三昧等。其中所依是欲，果位是解脱，诸根是精进等。
'一切身业、语业、意业智慧为先导并随智慧而行'这三种是不共事业圆满的三昧等。
'于过去世无著无碍智'乃至'于现在世'这三种是安住不共智慧圆满的三昧等。
'于蕴界处一切种智圆满'是指通达蕴等自性、差别相及究竟分类之义。
这些是通过显示修证处所、修证者补特伽罗及修证方便而宣说。修证方便是如所安立而多次作意，即是说安住等持心已，反复安住于此之义。
譬如欲修证无量，以具慈心、无二、无等等所说，依止禅定，以思维作意而多修。如是欲修证神通等，以一成多等安立作意而多修。
这些无量等功德有二种：住于自业是指以何等断除圣者相应的违品等事业。由住所成是指以最极寂静无分别智所摄无缘无量等，以此安住现法乐住。
其中以诸无量断除违品是指：依次断除害心、损恼、不悦、贪著、嗔恚。这四无量称为悲悯，因为这些随顺利益有情之故。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གནས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བར་གནས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ བས་བདག་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ལས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལམ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །གསུམ་པས་ནི་དགེ་བ་སྤྲུལ་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ལ་མི་ཆགས་སོ། ། ཐ་མས་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པ་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་པས་གནས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ལྟར་མོས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས ནི་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་གཅེས་སུ་བྱེད་པས་ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།བསམས་ནས་ཤེས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ་ཞེས་གུས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་མང་པོས་བཀུར་བར་འགྱུར་རོ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་བཤད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཚིམ་པར་མཛད་དོ།།རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པ་ལ་འདུན་པར་མཛད་དོ།།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་སྒྲའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ནས་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་འདུན་པར་མཛད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་གནས་ལེན་པ་དང་། བཞུགས་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་ཆོས་ལ་དབང་སྒྱུར་རོ། །སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་སྒྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ།།སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྟོབས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་སྟོན་ཏེ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་ནི་འདི་དག་གོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དེ་སྤོང་ངོ་། །ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ལས་ བདག་གིས་མ་བྱས་ཀྱང་ལས་འོང་ངོ་ཞེས་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་སྨྲ་བ་དེ་སྤོང་ངོ་།།འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་མ་ནོར་བར་བདེ་འགྲོའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ ཏེ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བཤད་པའི་སྣོད་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བསམ་པ་སྟེ། ངན་པ་དང་བཟང་པོ་ལ་མོས་ པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ།།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ སོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དག་ན་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འོས་སུ་འགྱུར་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ།

因此，他们住于慈悲一切众生的境界中，圆满成就福德资粮。正因为如此，他们于成熟众生时永不疲倦，因为对一切众生怀有慈悲心而不顾自身。
从诸解脱中，以二种成就化现之道。以第三种则于善化现不生烦恼。四无色解脱于寂静解脱不生执著。以最后一种则住于圣者最上寂静住处，应知于此如是胜解之义即为解脱之义。
胜处等业亦如前所说之理而配合。以无烦恼故，珍重护持他心，随顺而说故成为摄受之语。以思择智故，了知一切，为令恭敬故于世间受众人尊崇。
以诸无碍解故，以种种方便断除疑惑，令诸众生心生满足。以神通、天耳、他心智、宿住、死生、漏尽等神通，依次第以身业等示现教法令生欢喜。应知以天耳通了知一切音声相后，以语业令生欢喜。
以处所清净故，随意受用、安住、舍离处所，应知有取有情界等三种。以所缘清净故，于法自在。以心清净故，于定自在。以智慧清净故，摄受正法。
在诸力中，以二力显示增上道。以余力显示决定胜道。这些是诸佛世尊的事业。其中，世尊以知处非处智力，断除无因生及从自性、大自在等因生起的说法，即断除无因论和不相应因论。以业自作智力，断除不作业亦有业报的说法，即断除不作而遇论。如是无误显示善趣之道。
以知禅定解脱三昧等持智力，了知众生心行，即了达心的活动。以知根胜劣智力，了知所说法器信等根的成熟。以知种种胜解智力，了知意乐，即了达对善恶的胜解。
以知种种界智力，了知随眠烦恼的生起能力。以知遍趣行智力，了知声闻乘或大乘所摄之法的所缘。以知宿住随念智力，了知前世中圆满资粮、圣道之因。以知死生智力，了知未来所应成就。

།ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ཏེ།གང་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །སྟོབས་ཉིད་ནི་འདི་དག་གི་ཕུང་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྷའི་བུ་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་ཚར་གཅོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་སྤངས་ནས་བར་ཆད་མི་བྱེད་པ་དང་།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་དུ་དྲི་བ་དྲིས་ན་དྲི་བ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བདག་སྟོན་པ་ཡང་དག་པ་བདག་དང་གཞན་ལ་ ཕན་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནས་ལམ་གྱི་བར་ལ་རྒོལ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཆོས་དང་མཐུན་པས་ཚར་གཅོད་དོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གུས་པར་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་དོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་གི་ཉེས་པ་བརྗོད་དུ་དོགས་ནས་བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཚོགས་ལ་འདོམས་སོ། །བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་བག་མེད་པས་འགལ་བར་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མི་འདོར་རོ།།བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་ནི་དེ་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས། ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་མི་སྟོན་ཏོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་སུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་དུ་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ནི་སྐུ་དང་གསུང དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ ཚོམ་གཅོད་དོ།།ཐེ་ཚོམ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་འཇོག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་ནས་ལམ་དམན་པ་འདོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་འཇུག་པའི་ལམ་རྣམ་པར་འདོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བསྡོམས་ཏེ་སྤོང་བ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ཏེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་རིགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་གནས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་ཡང་དག་པར་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་འདོར་ བས་རྣམ་པར་སྤོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་དུ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་འདོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལམ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་དང་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་པའོ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་བ་ལ་ལུང་མི་སྟོན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དོན་དང་མི་ལྡན་པས་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以漏尽智力，随顺了知从一切世间出离，如实显示解脱之道。力即是此等断除蕴、烦恼、天子、死魔的殊胜之故。殊胜是断除所知障而无碍，从处非处乃至漏尽智力等一切处若有问询，于答问无碍之故。
以诸无畏于众会中，建立自身为真实导师，趣入利益自他。从现证菩提乃至道，以如法降伏诸外道论敌。以诸念住，由于恭敬听闻等无贪著等烦恼故，以无烦恼摄受大众。
以诸无护，由于不惧宣说自过而无所护故，恒常教导大众。以不忘失法性，于利益有情事不令须臾放逸违背故，不舍佛事。以善断习气，不如阿罗汉示现迷惑等，以无烦恼故不示现如烦恼之行。
以大悲心，以'谁将衰退谁将增长'等诸相观察故，昼夜六时观察世间。诸佛不共法，应如身语意业不共圆满清净等相说明之处配释。以一切种智，于一切处智慧无碍故断除一切有情疑惑。
为断疑惑故，如理摄集彼彼所说诸法门，以次第集结而令正法久住。依此正法，令未成熟有情成熟，令已成熟者得解脱。
获得殊胜道后舍弃下劣道，即如获得果位所摄之道时，舍弃加行道，谓不再现前故。总相断亦现证，谓得果之时，以断尽其不顺品类烦恼分位习气故，获得转依殊胜故。
以永断相续而舍故名为断，即永不复行故名为舍之义。菩萨不如是断除，因其道以一切有情涅槃之发心为先故。是故菩萨称为善根无尽、功德无尽，如无尽慧所说经中所说诸无尽是也。
对于'世间常耶无常耶'等问题不作答记之安立，是因不具义利、非如理之故。

།འདྲི་བ་དེ་དག་གི་འདྲི་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ནས་གང་འདྲི་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སེམས་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་པ་ནི་མི་གནས་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་རྒྱུན་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ནས་མ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ པ་ནི་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འཁྲུལ་པའི་གནས་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཙམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་བ་གང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་གང་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་གོ། །མ་འཁྲུལ་པའི་གནས་ནི་ དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་འཁྲུལ་པ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་འཁྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་ པ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་སྟེ།དེ་དག་གིས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་རྣམས་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱེད་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ལ་མཁས་པས་ནི་ཉིད་མཚན་ལན་དྲུག་ཏུ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ དང་།སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྟེ། འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཞུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལམ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་མཁས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཕྱིར་ཞིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཏན་དུ་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ལུས་དང་གནས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་མཚན་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ གྱི་མཚན་ཉིད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་ཡིད་དེ་གཟུང་བའི་མཚན་མ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ མཚན་མའི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྐྱེད་པའོ།།མཚན་མར་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མར་སྣང་བ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དག་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བསྐྱེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བསྟན་ པར་བསྡུས་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་། ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ།

如果问这些问题的含义是什么样的？就是说从四圣谛开始提问，也就是说因为它属于因和果以及烦恼和清净的思维之内。
虽然菩萨进入无过失，但不安立为预流果等，是因为获得无住道而未圆满入于相续之故。
所知有六种，从迷乱到无迷乱随顺之间。其中迷乱是执著所取和能取。迷乱处是圣智行境仅是诸行因缘而非真实分别的本性，愚者们以执著而趣入。无迷乱处是真如，因为它是无分别智的所依。
既是迷乱又是无迷乱，是与出世间智相顺的闻所生等善法，因为随顺于所知的分别和无分别智。无迷乱是无分别智。无迷乱随顺是圣道后得的诸善法。
善巧方便有四种：善巧成熟众生是四摄事，因为以它们摄受而引入善法。善巧圆满佛法是般若波罗蜜多，因为经中说：'欲圆满布施波罗蜜多乃至一切相智的菩萨摩诃萨应当学习此般若波罗蜜多'。
善巧速得神通是每日六次忏悔罪业、随喜功德、祈请诸佛、回向善根，如《弥勒请问经》中所说。善巧道不间断是由于无住涅槃而永不间断地在一切世界示现调伏如实的佛菩萨行。
非真实分别有十种：根本分别是阿赖耶识，因为是一切分别的种子。相分别是身、处所、受用的了别，因为成为所取和相。它们应当依次观察为有色根、器世间和色等境相。
相显现分别是六识聚和意，因为成为如前所说所取相的行相。成相分别是生起如前所说身等相的其他行相。相显现转变分别是将如前所说眼识等相显现转变为乐等其他状态。
他所教示分别是所诠摄的名句文身的相。其中又有两种：邪说法轨的本性和善说法轨的本性。

།དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ་ཚུལ་བཞིན་ མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ལྟ་བར་སོང་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དང་ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བར་དུའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་བཅུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཐོག་མར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཡོད་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་མིང་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་མི་འགག་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནས།རྣམ་པར་བྱང་བའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། གློ་བུར་གྱི་མིང་གིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མིང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཡོད་པའི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནས། མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ ཀྱི་དངོས་པོ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་འདི་ལྟར་མིང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མིང་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，应当依次了知由作意所摄的非如理分别和如理分别。执著分别即是从非如理分别中所摄的六十二种见解的分别。散乱分别即是从如理和非如理分别中执取无事等相的分别。
此等有十种：从无事分别乃至如实义名分别。应当了知此十种分别是依据般若波罗蜜多最初所说而建立的，如经中说：'舍利子，于此，菩萨虽有菩萨性而不见菩萨，不见菩萨名，不见般若波罗蜜多，不见菩提，不见有所行，不见无所行。如是，名以自性空，然不为空性所空。色以自性空，然不为空性所空。乃至识以自性空，然不为空性所空。'
何以故？色之空性非是色，空性非异于色，色即是空性，空性即是色。乃至识亦如是。何以故？此即是说，所谓菩萨名、所谓菩萨、所谓般若波罗蜜多、所谓菩提、所谓色乃至所谓识，皆唯是名，以自性不生不灭，非染非净。
行般若波罗蜜多的菩萨不见生，乃至不见清净。何以故？因为于假立名后，观察诸法，以暂时之名而作言说故。如何言说即如何执著。菩萨不见一切名。由不见故无所执著。
其中，为对治无事分别而说'菩萨性是有'等，因为'有'字表示事物之义。为对治有事分别而说从'不见菩萨'乃至'不见无所行'，为遮遣补特伽罗和法的实有性故。为对治增益分别而说'如是名以自性空'等，为遮遣非真实遍计所执自性故。为对治损减分别而说'然不为空性所空'等，因为彼名与遍计所执自性相离而遍一切故。

།གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་ པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་གཞན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པར་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བརྗོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཡང་དག པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་གློ་བུར་གྱི་མིང་གིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་ འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་དོ། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་མི་མཐོང་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆོག་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་གང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཉིད་འགའ་ཞིག་ལས་བརྩམས་ ནས་སེམས་པ་མཐར་ཁྲིད་དེ།འདི་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འབྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་དེ་ནི་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ ཐོས་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ནི་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཙམ་དེ་ཡང་སྤྲོས་པར་རིག་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བཤིག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་ཞི་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ གི་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་དེ་སྐད་བྱ་བ་ནི། དེས་ན་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་། ར་རོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྟེ་ཡང་དག་པར་འདས་པས་དེ་སྐད་བྱ་ན་ནི་དེས་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དང་འགལ་ལོ།།ཇི་སྟེ་རྣམ་པར་ཞི་བས་དེ་སྐད་བྱ་ན་ནི། དེས་ན་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེར་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

为对治执一性分别，从'色之空性即非色'乃至'识之空性即非识'等所说。由非是异体性故，色等是遍计所执性，空性是圆成实性。
为对治执异性分别，说'空性非异于色，色即是空性，空性即是色'乃至识等。因为是遍计所执性的相，离彼则无彼故。
为对治执实性分别，说'如是色乃至识，唯是名称'。除言说外无所说之实性故。
为对治差别分别，说从'自性不生'乃至'清净亦不见'等。因为遮遣生等差别相故。
为对治如名执义分别，说'于假立名称观察诸法，以暂时名称随行施设'等。
为对治如义执名分别，说'菩萨于彼一切名皆不见，由不见故无执著'。如实不见名则无执著故。
无分别有三种：即知足无分别等。其中凡夫依无常性等某些法性而思维，最终确定'此即如是'而获得满足，彼等之此即名为知足分别性。言无分别者，是断除一切分别相续故。
声闻为对治蕴中常等颠倒，如实于色等观察唯法性，以出世间智了知无我，故彼等之此名为无颠倒无分别性。
菩萨了知色等唯法性亦是戏论，摧毁一切法相，以最寂静出世间胜智证悟遍一切处真如，故彼等之此名为无戏论无分别性。
若问云何名为无戏论无分别？若谓无作意故称此者，则睡眠、醉酒等亦应成无分别性，因彼等无法相作意故。
若谓超越故称此者，则第二禅等一切亦应成无分别性，因超越寻伺分别故。故'分别之体即是三界心心所'之说与此相违。
若谓寂灭故称此者，则灭受想定亦应成无分别性，因彼中心心所分别寂灭故。是故将成无知。

།ཇི་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་སྐད་བྱ་ན་ནི། དེས་ན་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་དེ་སྐད་བྱ་ན་ནི།དེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་མཚན་མ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པ་ དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་མི་བལྟ་སྟེ།འོན་ཀྱང་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བལྟའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་གདམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་ སུ་མ་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་གོམས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་སོ་སོ་རང་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་སྤྲོས་པ་མེད་ པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དུས་དུས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་སྦྱང་བར་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ པས་དེ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་དུ་ན་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་གྲུབ་བོ།། །། བམ་པོ་བཅུ་པ་སྟེ་ཐ་མའོ། །འབེལ་བའི་གཏམ་གྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་བདུན་ལ་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་དོན་དྲུག་ལས་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས སུ་གྲུབ་པའོ།།རྒྱུའི་དོན་ནི་རྒྱུ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཀུན་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་དང་།འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདིས་མཐར་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་སྲོ་བསྙད་པས་བསྡུས་པས་ཏེ། དེས་བསྒྲུབ་པར་མ་གྲགས་པའི་དོན་སྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་ལྔ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔར་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ། །བདག་ པོའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པའོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའོ། །ལས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་པའོ། །ལྡན་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མང་པོ་ལས་གྱུར་པའི་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁང་པའི་ཤིང་དང་ཕ་གུ་ལ་སོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་འཆིང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡོད་ ན་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲེལ་པར་གྱུར་པའི་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པའོ།

如果说是以自性如此，则色也将成为无分别性，因为它是无分别的自性。如果说是因为对所缘无有加行而如此，则有分别性本身将成为无分别性，因为'这是无分别'这种加行是有相分别的特征。因此不应以这些方式观待无分别性，而应观待对所缘无有加行性。
怎样呢？当菩萨依止随顺性的教授，观想一切法的相都是自性不成就，由于修习此分别的力量，以无有自加行性如实安住于无戏论法界一切法如是性中，这称为他的无戏论无分别性。
前面说菩萨本性是利根，那么他如何在不同时期修习诸根呢？应知是以钝根等三种自类根性从低到高逐渐成就而修习。否则，若利根种性者的诸根成为一类，则菩萨们的根性差别将不可得，而实际上是可得的，因此如前所说成立。
第十品终。关联语的七种决定中，义的决定应知是从自性义等六义开始。其中自性义是三自性：遍计所执性、依他起性和圆成实性。
因义是三因：生因即因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘等，由此成就一切有为法。起因即无明缘行等乃至集起和灭尽，由此渐次生起杂染和清净。成因即现量所得和不得相等的议论所摄，因为能成立未成立的义。
果义是五果：异熟果即阿赖耶识。等流果即先前所生善等诸法的从其因所生后续善等诸法。增上果即一切有情共业力所成的器世间。士用果即庄稼等。离系果即圣道所断的随眠。
业义即业的杂染的开示。相应义有五种：多法所成相应即房屋的木材砖瓦等。随系所成相应即随眠等因，如此虽不现行但说与烦恼等相应。关系所成相应即亲属之间的互相关系。

།གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པའི་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ ཏེ།།འདི་ལྟར་དེའི་འཕྲལ་དུ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནས། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པའི་དོན་ནི་འཇུག་པ་ལྔ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ལ་འཇུག་པ་ནི་ རྟེན་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་གནས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་འཇུག་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ནང་དང་ཕྱི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་རྣམ་པར་ ངེས་པ་ནི་གང་གིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དོན་དྲུག་པོ་དག་མདོ་སྡེ་སོ་སོར་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའོ།།ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྒོ་བཅུ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནི་གང་ན་མདོ་སྡེ་འབྱུང་བའི་དགོས་པ་དང་། ཚིག་གི་དོན་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། དགོངས་པ་དང་། བརྒལ་བ་དང་། ལན་བརྗོད་པའོ། །དངོས་པོ་ བསྡུ་བའི་སྒོ་ནི་གང་ན་མདོ་སྡེ་བསླབ་པ་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་སྟེ། །དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་འདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་ བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནི་གང་དུ་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ལ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་དལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས་ བདག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚིག་འོག་མ་ལྔ་ལྔས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མི་ཉིད་དང་། ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་སྨིན་པར་མ་གྱུར་པ་དང་། གནས་སུ་གྱུར་པ་ལ་དད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་གནས་པ་དང་། གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནི་གོང་དུ་འོག་མ་ནི གོང་མ་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་སྟོན་པའོ།།དཔེར་ན་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཏེ་འདི་ལྟར་དད་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་ མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱའོ།

暂时性的相应是这样的：即利他等心相续的状态，如此从当下具有快乐，乃至既非痛苦也非快乐之间称为相应。
转变性的相应是这样的：暂时性的烦恼等显现，即如此，当其存在时称为与贪欲等和信心等相应。
趣入的含义有五种趣入：趣入相之趣入是生等有为法的三相，因为它们显现的缘故。依处趣入是依处所依的安住，如此众生依于地。颠倒趣入是烦恼法，因为不如实趣入的缘故。非颠倒趣入是圣道，因为其无颠倒趣入的缘故。
差别趣入是诸法的差别相，如此一切行过去、未来、现在、内外等相趣入的缘故。
决定解说是以何解说诸经的义理，即是随顺地解说应遍知事等六义于各别经中的缘故。其中应遍知事是蕴等。应遍知义是无常性等。应遍知因是持戒和守护根门等。遍知是菩提分法。遍知果是解脱。彻知即是见解脱智。
又有十四种解说门：集解说门即经典生起的目的、词义、关联、密意、诘问、答复。
集事门即经中所说的学处、圣谛、事等，如'诸恶莫作，众善奉行，自净其意，是诸佛教'此偈颂是就三学而言等。
支分与随支分门即以一句所说而余句解说之示现，如说十二圆满暇满中，以'自圆满'与'他圆满'二词依次由后五五句解说，即：人身、生于中土、诸根具足、业际未熟、信仰处所，诸佛出世、演说正法、所说法住、随顺住法、悲悯他人。
渐次成就门即示现下者是上者成就处故如是宣说彼等法，如五根：若有信心则发精进，发精进则正念现前，正念现前则心得等持，心得等持则如实了知。

།སྤོང་བའི་སྒོ་ནི་འདི་ལས་བརྩམས་ནས་འདི་སྤོང་བར་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟེའུ་ཡུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ཟག་པ་ཟད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དང་། ཆོས་འདི་བ་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ཙམ་གྱིས་ ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་།བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའོ། །དགེ་སློང་དག་ང་ནི་ཤེས་བཞིན་མཐོང་བཞིན་དུ་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོའི་ཚིག་གི་དུམ་བུས་དང་པོའི་གང་ཟག་སྤངས་སོ། །སྒོམ་པར་སྦྱོར་བ་ལ་ བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་སྤངས་སོ།།སྟེ་ཡུའི་དཔེས་ནི་གསུམ་པ་སྤངས་སོ། །གྲུའི་དཔེས་ནི་བཞི་པ་སྤངས་སོ། །ཡི་གེ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་དོན་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་གང་མ་དད་བྱས་ མིག་ཟ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆུད་ཟ་བ་དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་རབ་ཏུ་ཆུད་ཟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཐབས་དང་། དེ་གཉི་གའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལེགས་པར་སྐྱེས་ཀྱི་མདོ་ལས་ རབ་ཏུ་ཆུད་ཟ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྫས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ།།དེ་ལ་ཕྱིའི་རྫས་ནི་ཁྱིམ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ནང་གི་རྫས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རབ་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་དེ་གཉི་ག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །རབ་ཏུ་ཆུད་ཟ་བའི་ ཐབས་ནི་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བ་ལ་བག་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཐབས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀྱེ་མ་རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས་པར་སྐྱེས་འདི་ནི་གཉིས་ཀྱིས་མཛེས་ཏེ། གང་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ བར་དང་།གང་ཟག་པ་ཟད་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདིས་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། དེའི་ཐབས་ཉེ་བར་བསྟན་པས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆུད་ཟ་བ་དང་དེའི་ཐབས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུད་མི་ཟ་བར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ། དགེ་ སློང་འདི་ནི་མཛེས་པ་སྟེ།།ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཟག་པ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་དེ་ཡང་། འདོད་ཆགས་བྲལ་ཞིང་བྲལ་བ་སྟེ། །ཉེར་ལེན་མེད་པས་མྱ་ངན་འདས། །བདུད་ཀྱི་སྡེ་ནི་ཕམ་བྱས་ནས། །ལུས་ཀྱི་ཐ་མ་ འཛིན་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྤངས་པ་དང་། ནང་གི་རྫས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་ ཡང་བསྟན་པའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཟད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ཀྱང་འདི་བསྟན་པར་བལྟའོ། །འདི་ལས་བཟློག་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཆུད་ཟ་བའི་བར་དུ་དབྱེ་བ་བསྙད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་གང་ཟག་འདི་སྙེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུ་ལས་གྱུར་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་བདེན་པ་མཐོང་བའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྙད་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དཀར་ པོ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཅུང་ཟད་དཀར་བ་དང་། ཆེར་དཀར་བའོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་བཞིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་སྟེ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ། གསུམ་ནི་སློབ་པའོ། །གཅིག་ནི་མི་སློབ་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་མུ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དྲི་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པ་སྟེ། དཔེར་ ནི་མི་རྟག་པའི་མདོ་ལས་གང་གིས་འདི་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དེས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངམ།གང་གིས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དེས་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའོ།

从断除之门开始讲述此断除，即如同《车轴经》中从漏尽开始，远离外道和此法中仅以闻思为满足者，以及对修行完全失望者，和资粮未圆满者。'诸比丘，我说是在知见的情况下诸漏尽'等经文段落断除了第一种人。'精进于修行'等断除了第二种。以车轴喻断除了第三种。以船喻断除了第四种。
文字转变之门是指将在他处已成立的文字转变到他处，如'何人无信造，眼食'等偈颂。
损失与不损失之门是指宣说完全损失、完全不损失、此二者的方便以及此二者的分类，如《善生经》中说：'完全损失是对外内诸物过分执著。其中外物是指房屋、妻子等的特征。内物是指五取蕴的特征。完全不损失是远离对此二者的过分执著。完全损失的方便是不出家，出家后也不精进于漏尽。与此相反则应视为不损失的方便。'
其中'啊！善生族子，此由二者庄严，即从剃除须发出家乃至漏尽而通达'，以此说明不损失及其方便，由此反显损失及其方便的特征。以偈颂音韵宣说不损失的分类：'此比丘庄严，寂静诸漏尽。'如是宣说出家和漏尽。其漏尽又：'离贪而解脱，无取证涅槃，降伏魔军已，此为最后身。'此说明以世间道离贪后以出世间道断除顺下分结和顺上分结，也说明断除内物。也应视为因果俱尽的情况所说。与此相反则应视为完全损失的分类。
补特伽罗安立之门是指说明依据几种补特伽罗而说此法，如《水喻经》中所说，是依据二、三、四种补特伽罗的分类而说，即凡夫和见谛者。凡夫分为三种：非白、稍白、极白。见谛者分为四种：住于四果者，其中三种是有学，一种是无学。
分类安立之门是指说明四句等问题的含义，如《无常经》中'若见此者是否见一切色？若见一切色者是否善见此？'等四句。

།མུ་དང་པོ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་བདག་ ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ།།མུ་གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ།།མུ་གསུམ་པ་ནི་གཟུགས་ལ་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་རྟག་པ་དང་ གཙང་བ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ། །གཟུགས་ལ་མུ་བཞི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་བྱ་བ་ བྱས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནམ།གང་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །སྨྲས་པ། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའིའོ། །གཉིས་ པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གསུམ་པ་ནི་མི་སློབ་པའིའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའིའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནི་གང་དུ་ཚུལ་དྲུག་གི་ས་བོན་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་། འཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་། བཤད་པའི་ཚུལ་དང་། མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཚུལ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཚུལ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལས་ཚུལ་གོང་མ་གསུམ་ནི་ཚུལ་འོག་མ་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རོ་མྱང་བའི་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ལ་རོ་མྱོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་།སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྤངས་ནས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ། །རོ་མྱང་བ་དང་ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་སོ། །གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྤངས་ཏེ།ཕུང་པོ་ཙམ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་ཟད་ཀྱི་བདག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་ངས་ཇི་ཙམ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ནང་དུ་འདུ་ ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཐོབ་པའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ཡང་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་མདོ་དེ་དག་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།རྣམ་པ་དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་དེ་ལྟར་གསུམ་དུ་བསྒྱུར་བས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ འབྲས་བུ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལྷ་དང་མི་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལས་གྲོལ་བ་ནས་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ནང་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

第一句是对受等四蕴不执著常、净、乐、我的颠倒妄想,应当如实了知和断除。
第二句是对色蕴执著常、净、乐、我的颠倒妄想,不应了知和断除而如实观察。
第三句是对色蕴不执著常、净、乐、我的颠倒妄想,应当了知和断除而如实观察。
第四句是对受等四蕴执著常、净、乐、我的颠倒妄想,不应了知和断除而如实观察。
如同对色蕴的四句,对受等一切蕴也应当广泛运用。
凡是所作已办者,是否都不再知有其他生存?凡是不知有其他生存者,是否都是所作已办者?
回答说:有四句。第一句是终生行善的凡夫。第二句是断见等。第三句是无学。第四句是除此之外的其他。
法门是指阐述六种法门的种子,即:真实义法门、证得法门、解说法门、离二边法门、不可思议法门和密意法门。
这六种法门中,前三种法门应当依次通过后三种法门来理解。
例如在《尝味经》中说:'比丘们,色有味'等,是离开诽谤边和增益边而显示真实义法门。
'有味、过患和出离'这些词是离开诽谤边。
'从色到识'这些词是离开增益边,显示仅有蕴而有染污或清净,并无我的存在。
'比丘们,我直至证得无上正等正觉之间内心都如是了知'这些词是以不可思议法门显示证得法门,因为显示是自己所证知的。
整部经都是解说法门,也应当通过密意法门来理解。
依据所应了知的事物、所应了知的义、了知、了知的果及其通达而宣说这些经。
其中所应了知的事物是色等。所应了知的义是味等,以此方式了知色等事物。
了知是通过将五取蕴如是分为三种而如实通达的智慧。
了知的果是从'从此有天的世间'到'有天人'之间的解脱乃至完全解脱。
通达是内心了知已证得无上正等正觉。

།ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ དང་།གནས་དང་གནས་པར་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་ གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རོ་མྱང་བའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ། དེ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ སོ།།སྤང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་གནས་གྱུར་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལེན་མང་དུ་གནས་པའོ། །རྣམ་ པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔའི་དབྱེ་བ་སྟེ།གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་སྟེ། རོ་མྱང་བ་ལ་རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ལ་ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་ལ་ ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་བར་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་གཞན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འདིར་འདུན་པ་ དང་འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་།འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤང་བ་དང་། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྲལ་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །ལེན་ མང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ།།གནས་དང་གནས་པར་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་གོང་མའི་གནས་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་གསུམ་ དུ་བསྒྱུར་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཉེས་དམིགས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་ གྲོལ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་པའི་བར་དུའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོབས་དང་སྟོབས་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་ཚིག་གཅིག་མ་བརྗོད་ན་དོན་འདི་གོ་བར་མི་འགྱུར་བས་ ཚིག་སོ་སོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནུས་པ་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

遍知等门是指在何处从真实性相开始，遍知相、断除相、现证相、修习相、真实性相等，这些行相差别的性相，以及处所与住处关联的性相，遍知等障碍法的性相，随顺法的性相，未遍知等与遍知等的过患与功德性相来显示义理。
例如在尝味经中所说：其中真实性相是五取蕴所摄的苦谛。遍知相是通过尝味等如实了知其本性。断除相与现证相是从一切世间解脱，因为断除障碍和现证转依的缘故。修习相是以离颠倒心多次安住。
差别分类性相是真实性相五种差别，即从色乃至识。遍知相分为三种：如实了知尝味为尝味、过患为过患、出离为出离。断除相与现证相分为二种：从烦恼解脱和从苦解脱。
其中从'有天世间'乃至从'天人众生'解脱，是因为从诸烦恼解脱的缘故。因此为了区分，说'出离'。如在其他经中说：'何为出离？即是调伏欲贪、断除欲贪、超越欲贪。'
如是离开能成就未来苦的烦恼时，也将从苦解脱，为了区分故说'离'与'解脱'。修习相分为二种：见道与修道。其中'以离颠倒心'是说明见道，'多次安住'是说明修道。
处所与住处关联性相是为显示真实性相等后者是前者的所依。遍知等障碍性相是不如实了知如是三种转变。随顺性相是如实观察色等诸法的过患等。
未遍知等过患性相是从不解脱乃至不现证无上正等正觉。与此相反即应知为功德性相。力与非力门是指若不说某一语词则不能理解此义，故以一切各别语词显示功能，如缘起经中所说：'此有故彼生，此生故彼生，如是无明缘行'等。

།ཚིག་འདི་དག་གི་སོ་སོའི་ནུས་ པ་ནི་ཇི་ལྟར་གང་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བཟླས་ཏེ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་མདོའི་ཚིག་གཅིག་བཟུང་བས་རྒྱ་ཆེར་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆོས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་ཁའི་དབུགས་ཀྱིས་རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་རི་ ཡང་འཐོར་ན་རོ་ལྟ་བུའི་མ་རིག་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པ་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཀུན་དུ་ བསྟེན་པའི་རྒྱུའི་བར་གྱིས་གང་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་དེ་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་དེ་སེམས་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་དེ་སེམས་ལྡང་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཀུན་ དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ལྡང་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་སྤང་བ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་འབྲི་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་ སློང་འབྲི་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཐབས་ལ་ མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་མུ་བཞི་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་སྟེ། མུ་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་དག་གི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་གཞན་བཞི་ལ་སོགས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་མངོན་བར་བསྒྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ སངས་རྒྱས་རྩོམ་པའི་མདོ་ལས།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ཕན་ པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སེམས་དང་།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཞིའི་གཉེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ བཞི་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་།གནོད་སེམས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་སྲེད་པའོ། །རྣམས་གྲངས་གཞན་དུ་ན་ཆོས་དང་པོས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཐེག་པ་དམན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བསྟེན་ ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཛིན་པ་དང་། ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་ཞུགས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་དང་པོས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ བསྟན་ཏེ།ཉེ་བར་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇུག་པ་རྣམ་པ་རེ་རེས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་པས་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་སུའོ།

这些词句各自的功用应当如同缘起性相所说的那样来理解。重复宣说的方式是指在经中抓住一句话就能广泛正确地显示其义，例如：具足六法的比丘，以口气就能吹散雪山王，更何况说像尸体一样的无明。什么是六法？此处说：'在此，诸比丘，比丘善巧于心生起'乃至'善巧于方便'。
在此经中，如何是比丘善巧于心生起？此处比丘远离诸欲乃至圆满第四禅而安住，如是比丘善巧于心生起。如何是比丘善巧于心安住？此处比丘以所依因缘对于衰退分相应的禅定使其安住分相应，如是比丘善巧于心安住。
如何是比丘善巧于心提起？此处比丘以所依因缘使安住分相应的禅定转为殊胜分相应，如是比丘善巧于心提起。如何是比丘善巧于增长？此处比丘对未生起的善法等广修正断，如是比丘善巧于增长。
如何是比丘善巧于减损？对已生起的罪恶不善法以二种正断广修，如是比丘善巧于减损。如何是比丘善巧于方便？此处比丘修习欲三摩地断行成就之神足等四神足广修，如是比丘善巧于方便。
显现成就的方式是指对每一句话都显示四句等，应知在四句等中每一句又以其他四句等无尽地显现成就。例如在《佛所说经》中：'这四法是诸菩萨摩诃萨清净菩提的法，即修习空性、对一切众生无嗔恨心、对诸菩萨常作利益心、以无所求心正说法施。'
这四法是从自他利益出发，为清净菩提而作为四种违品的对治应当了知。四种违品是：等至味著、害心、我慢、贪求利养恭敬。另一种分类：第一法说明对治烦恼的对治。其余诸法以三种因缘显示断除小乘，即以菩提心摄受一切众生、令已入者成熟、令未入者趣入。
另一种分类：第一法显示圆满智慧资粮。三法显示圆满福德资粮，因为以摄受、成熟、趣入每一种都能生起殊胜福德。又应以二因了知：以意乐即是慈心。

།བསྒྲུབ་པས་ནི་ཐོབ་པ་དང་ལུང་ཉེ་བར་སྟོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་སྟེ། ནང་དུ་སེམས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། མོས་པ་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ། འདི དག་གིས་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟེན་ཏོ།།གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལའོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལམ་གྱིས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། སློབ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་མི་འཁྲུགས་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། སྐྱོ་བ་བཟོད་པའོ། །འདིར་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ ལྟར་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་བྱམས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་རྣམ་པར་མི་ འཁྲུགས་པ་དང་།གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་རྩོལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཡོངས་སུ་འཇལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་གདམས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དེས་ཤིང་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ། །འདིར་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟེན་ཏོ། །གང་ལ བརྟེན་ནས་ཤེ་ན།ང་རྒྱལ་བཅག་པ་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དམའ་བ་དང་མཚུངས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་ཟང་ ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏེ།བར་དུ་གཅོད་པ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་བྱིང་བ་སེལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། མགོན་བྱེད་པའི་ཆོས་ལས་དགའ་བའོ། །འདིར་ཡང་གང་ལ་ བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅེ་ན། རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། བདག་དམན་པར་འཛིན་པས་ཞུམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ལ་དགའ་བས་སོ། །དེ ལྟར་བཞི་པ་གཞན་ནི་བཞི་པ་དང་པོའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གཅིག་ནས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནས་ རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་ནི་གང་གིས་ཆོས་གཅིག་ཆོས་ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རེ་རེ་ནས་དྲིས་ནས་དེ་བོར་ཏེ།དེས་གཉིས་པ་ཡང་གཞན་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདྲི་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ནས་ཐམས་ཅད་འདྲི་བ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་ གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ།གང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱར་བའོ། །གང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མུ་བཞིའོ།

应当了知通过修持而获得并宣说教法。菩萨若具足四法则修空性：内心无分别，于胜解生起抉择力，如实了知一切法，从一切障碍中解脱，依此等而修持。
依何而修？依止禅定波罗蜜多。如何修持？以凡夫道闻思生力，以有学道和无学道。
菩萨若具足四法，则具有对一切众生无嗔恨心：修习慈心，修行不动，于相无分别，安忍厌离。此中也显示依何及如何具足无嗔恨心。
依何？依止前世修习慈心。如何具足无嗔恨心？对住于邪行者心不动摇，对加害者不作加害之相的分别，为利益他人而精进不厌。
菩萨若具足四法，则常能饶益诸菩萨：自我衡量，趣入正确教诫，柔和相处安乐，供养利养恭敬承事。此中也显示依何及如何饶益。
依何？依止摧伏我慢。如何饶益？如前所说三种方式对下劣、平等、殊胜菩萨依次而行。
菩萨若具足四法，则以无染心正说法施：善巧了知障碍，善巧断除愚痴沉没，成办悦意，欢喜护法。此中也显示依何及如何正说。
依何？善巧了知利养恭敬是障碍。如何正说？对愚者正说，对放逸者令生欢喜，对自轻而怯弱者令正受持并赞励，对正行者令生欢喜，以自然喜法。
如是其他四法应知是成就第一四法的分别。分别后普遍显示决定，即如前所说蕴等诸法，应随理配合一一了知等。
其中'一一了知'之问即以一法对其余诸法逐一询问后舍弃，再以第二法对其余诸法一起询问。如是逐一询问一切，例如：'具眼处者亦具色处耶？具色处者亦具眼处耶？'此与上文相连。'具眼处者亦具耳处耶？'此有四句。

།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡིད་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འདི་ལ་མུ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ། གང་མིག་ གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་འོག་མ་དང་ཡང་སྦྱར་བའོ།།གང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ ནམ་ཞེས་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གང་རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མུ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རེ་རེ་ནས་གསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་དུ་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བ་གཉིས་གཉིས་པོ་ནི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ལ་བརྩམས་ནས་ཕན་ཚུན་དྲིས་ན་ཆོས་གོང་མ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་བྱ་ཡང་དེའམ། ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ཡང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་ཚིག་གོང་ མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ།ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་བྱ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་གཉིས་དྲིས་པ་ལ་གང་ཕྱི་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པའང་དེའམ།འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུང་བའང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ། འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུང་བ་ཡང་དེའོ། །གཟུང་བ་ཡིན་ལ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།མུ་གཉིས་པ་ནི་གང་དུ་མུ་གཉིས་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་ ཁམས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱང་དེའམ།ཁམས་ཀྱི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་ཕུང་པོའི་གྲངས་ཀྱང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གཉིས་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་གྲངས་ཡིན་ལ་ཁམས་ཀྱི་གྲངས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་ པོའི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དག་གམ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དག་ཁམས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་དོ།།ཁམས་ཀྱི་གྲངས་ཡིན་ལ་ཕུང་པོའི་གྲངས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་གང་དུ་མུ་གསུམ་པ་ཁོ་ན་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ ན་ཕུང་པོའི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱང་དེའམ།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་ཕུང་པོའི་གྲངས་ཀྱང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་གྲངས་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་ པོའོ།།སྐྱེ་མཆེད་ནི་གྲངས་ཡིན་ལ་ཕུང་པོའི་གྲངས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། ཕུང་པོའི་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་གྲངས་ནི་ ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མེད་དོ།།མུ་བཞི་པ་ནི་གང་དུ་མུ་བཞི་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའང་དེའམ། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་བཞི་པ་ སྟེ།མུ་དང་པོ་ནི་མིག་སྐྱེས་ཤིང་མ་ཉམས་ལ་འོན་པའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་རྣ་བ་སྐྱེས་ཤིང་མ་ཉམས་ལ་ལོང་བའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་སྐྱེས་ལ་མ་ཉམས་པའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དྲིས་པ་ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལ་དེ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ།དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

同样地，直至'是否也具有意处'之间，应当按照适当的方式配合。其中'是否也具有法处'这句话应当与上文相配合。凡是具有色处者，是否也具有眼处？凡是具有眼处者，是否也具有色处？这句话也应当与下文相配合。
凡是具有色处者，是否也具有耳处？这句话也应当与下文相配合。同样地，'是否也具有法处'应当按照适当的方式配合。凡是具有耳处者，是否也具有眼处？这句话有四句。同样地，直至法处也应当配合。如此，应当以明确的方式将一切处互相配合。
与上文相配合的两句，是就某些法而言，若互相询问，则依据上法而作答。例如，凡是智者是否也是所知？凡是所知是否也是智？这是与上文相配合。凡是智者也是所知。有是所知而非智者，即其他诸法。
与下文相配合是，同样地对两两询问，依据后者而作答。例如，凡是所取者是否也是能取？凡是能取者是否也是所取？这是与下文相配合。凡是能取者也是所取。有是所取而非能取者，即色等五境以及不相应的法处。
二句是指显示两句的地方，因为除此之外别无其他。例如，依据蕴的建立和界的建立而说，蕴的数量是否也是界的数量？界的数量是否也是蕴的数量？这是二句。有是蕴数而非界数者，即色蕴和识蕴。因为色蕴的全部特征或识蕴的全部特征都不能成为单一界。
有是界数而非蕴数者，即法界。三句是指唯显示三句的地方。例如，蕴的数量是否也是处的数量？处的数量是否也是蕴的数量？这是三句。有是蕴数而非处数者，即色蕴。有是处数而非蕴数者，即法处。有既是蕴数又是处数者，即识蕴和意处。在蕴和处中没有二者都不是的数量。
四句是指显示四句的地方。例如，凡是具有眼根者是否也具有耳根？凡是具有耳根者是否也具有眼根？这是四句。第一句是眼已生且未坏而耳聋者。第二句是耳已生且未坏而眼盲者。第三句是眼耳已生且未坏者。第四句是除去这些情况者。
'如是'是指对所问作答时说'如是'，意思是承许'如是'。

།དཔེར་ན་གང་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་ཡིན་ནམ། འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའམ་ཞེས་དྲིས་པ་ལ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ། །སྤང་བ་ནི་གང་དུ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདེན་པ་གང་དག་གིས་བསྡུས་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དག་མེད་དོ་ཞེས་སྤོང་བའོ། །ཡང་དག་པར་དྲི་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཅི་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།སུ་ཞིག་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཅི་མི་དམིགས་ཤེ་ན་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་གིས་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ མི་དམིགས་ཤེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་མི་དམིགས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལས་སོ། །གང་དག་གི་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །གང་དུ་མི་དམིགས་ཤེ་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུའོ། །རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མི་དམིགས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། སྐྱེས་ནས་འགགས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་དང་། མཛའ་བོའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དང་། ངའོ སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་།ཚོགས་མ་བསགས་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པ་སྟེ། མི་དམིགས་པ་འདི་དག་ནི་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་དང་། རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་བཟང་པོ་དང་། རྒྱང་རིང་ བ་དང་ཐག་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཅི་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་གང་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གང་ཞིག་མི་དམིགས་པ་དང་། གང་དང་། གང་གིས་དང་། གང་གི་ཕྱིར་དང་། གང་ལས་དང་ གང་གི་དང་།གང་དུ་མི་དམིགས་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཅིག་མི་དམིགས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ལམ་བཞི་སྟེ། སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ལ། འདི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སེལ་བར་བྱེད་པའོ།།སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལ་འདི་ནི་ལེགས་པའོ་ཞེས་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་གི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པའམ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་དེ་ དང་དེ་དག་ལ་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་དོན་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕན་ཚུན་དུ་འཚོ་བའི་ཐབས་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་སྒྲུབ་པའོ། །འཇུག་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལས་ཐེག་པ་གང་ལ་འཇུག་པར་ བྱ་ཞིང་ཞུགས་པར་བྱ་ཞེས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ།།མོས་པར་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །རིགས་པས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྔ་ཕྱིའི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་འཇལ་བའོ། །འབེལ་ པའི་གཏམ་གྱིས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་རྣམས་དྲི་བ་དང་ཕྱིར་ཞིང་དྲི་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་ཚུན་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ།།རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེས་བདེན་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ དག་པས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ།དེས་ཉོན་མོང་པ་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་སྟེ། དེས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

例如，当问到'凡是无常的一切都是有为法吗？凡是有为法的一切都是无常吗？'时，应当回答'是这样的'。
遮止是指说'不是'，例如当问到'除五蕴之外的诸行为哪些谛所摄'时，应当遮止说'没有除五蕴之外的诸行'。
正确的询问确定有八种。何者所示，即是：
若问'谁不缘取'，答'获得般若波罗蜜多的菩萨'。
若问'不缘取什么'，答'所取相和能取相'。
若问'以何不缘取'，答'以般若波罗蜜多'。
若问'为何不缘取'，答'为救护一切众生，为证得无上正等正觉'。
若问'从何不缘取'，答'从承事诸佛出世、听闻正法、如理作意、修行随顺法行'。
若问'不缘取何等'，答'一切法'。
若问'于何处不缘取'，答'从胜解行地乃至第十地'。
若问'以几种方式不缘取'，答'十一种，即：已生已灭、未生、现前、从因力生、从善友力生、一切法不可得、空性不可得、有我慢、无我慢、未积资粮、已积资粮。这些不缘取都应当依过去、未来、现在，内外、粗细、劣胜、远近等次第观察'。
如同'何'所示，对于'何等'所示也是如此，即是谁不缘取、何法、以何、为何、从何、何等、于何处不缘取、几种不缘取。
复次，决定道有四种，即破斥等。其中破斥是对他人所说过失，说'这不是好的'而予以遣除。
成立是对自方善说，说'这是好的'而予以安立。
抉择是对他人已生或未生的疑惑给予确定。
令通达是对于彼彼义理愚痴者开示其义。
事业成就决定是成办世间互相生活方便等所需。
趣入决定是于三乘中决定应当趣入何乘而修行。
胜解决定是以闻所生慧如所闻而生信解。
理证决定是以思所生慧衡量前后密意。
相关言谈决定是以问答方式互相圆满享用所闻思法。
现证决定是见道，因为由此现证诸谛。
清净决定是修道，因为由此断除一切烦恼。
成就决定是殊胜道，因为由此成就殊胜功德。

།ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་ངེས་ པ་ནི་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མཐའ་ཡས་སོ།།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྔོན་གྱི་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡང་དོན་ ཐམས་ཅད་ལ་རྩོལ་བའི་མདོ་ལས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་བ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྨྲ་བ་ནི་ཚིག་ཐམས་ཅད་དོ། །རྨད་ཁྱེར་བར་སྨྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ན་རྣམ་པར་སྨྲ་བའོ།།རྩོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའོ། །ཚིག་ངན་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྨད་པར་སྨྲ་བའོ། །མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྨྲ་བའོ། །གདམས་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲ་བའོ། །སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་ནི་གང་དུ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་ ཕོ་བྲང་ནི་གང་ན་རྒྱལ་པོ་ཉིད་བཞུགས་པའོ།།བསྐོས་པ་འདུ་བའི་ས་ནི་གང་དུ་རྒྱལ་པོས་བསྐོས་པ་རྣམས་འདུ་བའོ། །འདུས་པ་ནི་ཚོང་པ་ལ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚད་མར་རུང་བའི་ཟླ་གྲོགས་ནི་གང་དག་གི་ཚིག་སྨྲ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་གས་མི་གཅོད་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ ཟེ་ཆོས་དང་དོན་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ནི་གང་དག་བསྟན་བཅོས་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཚིག་དང་དོན་ལ་བློ་བྱང་བའོ།།སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲུབ་པ་དང་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡོད་དོ་ ཞེའམ།མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་བདག་གི་ཁྱད་པར་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའམ། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པའམ། རྟག་པའམ་མི་རྟག་པའི་གཟུགས་ཅན་ནམ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སུའོ། །དམ་བཅའ་བ་ ནི་བདག་འདོད་པ་སྒྲུབ་པའི་དོན་གཞན་ལ་གོ་བར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པ་མ་སྨོས་ན་བདག་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་ཟིན་པ་ཡང་གཞན་དག་ལ་བསྟན་པར་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་འདོད་པའི་དོན་མ་སྨོས་ན་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཀྱང་དམ་བཅའ་ བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་མ་སྨོས་ན་ནི་གཅིག་པུ་ཡང་ཚིག་དེ་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གོ་བར་མ་སྨོས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་དོན་དེ་བརྡ་སྤྱོད་པ་ཡང་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོན་པ་མ་སྨོས་ན་ནི་ཉན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དེ་མ་ཤེས་ན་ཡང་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཉེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཏན་ཚིགས་ནི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་མ་གྲགས་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་ པར་བསྙད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དོན་འདིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། མ་དམིགས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་འདིས་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་མ་གྲགས་པའི་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེས་ན་དེ་བསྙད་པའི་རྒྱུར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་མ་དམིགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེ་ནི་མཐའ་མཐོང་བ་དང་། མཐའ་མ་མཐོང་བ་མཚུངས་པར་སྦྱར་ཞིང་བསྙད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གྲགས་པའི་ཆ་དང་མ་གྲགས་པའི་ཆ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བསྙད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལྷག་མ་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ་དེའི་ཆོས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་གྱིས་མཐུན་པར་བསྙད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་བསྒྲུབས་ པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྷག་མ་དེ་དང་འདྲ་བ་སྒྲུབ་པ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ཆོས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་གྱིས་མཐུན་པར་བསྙད་ཅིང་རིགས་པ་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

词句的详细分类确定，是通过显现第二、第三、第四等方式宣说法义，其方式无量无边。
任运成就与仅凭精进而成就一切义利的确定，是如来智慧。因为在无有往昔精进的情况下，于一切义利中，从精进的经典中，无有贪著、无有障碍的智慧见解得以趣入。
言说的确定，是指善巧于言说、言说规范等。其中言说是一切语言。
夸大言说是世间中的种种言说。
诤论言说是不和谐的言说。
恶语言说是诽谤的言说。
随顺言说是相应的言说。
教诫言说是为令了解而作的言说。
言说规范是指应当言说之处，即：王宫是国王所居之处。
委任集会处是国王所委任者集会之处。
集会是指商人集会等。
堪为量的同伴是指其言说为辩论双方都不否定者。
精通法义的沙门、婆罗门是指于彼等论典的文义皆已通达者。
言说的基础是言说所依，即成立与已成。
其中自性成立是自我本性与法的本性，即说'有'或'无'。
差别成立是自我差别与法的差别，即遍行或非遍行，常或无常，有色或无色等诸相。
立宗是为向他人显示自己所欲成立的义理。若不说'成立'，则已成立的自宗向他人显示也成为立宗。
若不说'自己所欲的义理'，则成立他宗的语言也成为立宗。
若不说'他人'，则独自的语言也成为立宗。
若不说'显示'，则身体表达义理也成为立宗。
若不说'显示'，则听者不解其义也成为立宗。
如是安立则无此等一切过失，故应知如是安立。
因是于成立本身未知的义理，令生信解之因，即现量所见与不见所说。此中令生信解之因的含义即是因的意义。
如是由现量所见与不见的显示，于彼成立中未知的义理生起信解，由此成为所说的因，故称为因。
现量所见与不见，应知是就自性方式与标志而言。
喻是将已见边际与未见边际相等配合而说。为令了知已知分与未知分而说，此为语词。
比量是为了将彼类余法与彼相似者配合彼法，以理相顺而说。即如以三支成立所立义，如是于余相似的已成立诸法中，为配合成立义之法故。以理相顺而说，显示相似之理，即是比量。

།མཇུག་སྡུད་པས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་བསྙད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པས་ ལེགས་པར་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཇུག་སྡུད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དམ་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་འདི་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྩོད་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་འདི་དམ་བཅའ་བའོ།།ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་པ་ལ་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིག་ཏེ། བདག་དེ་ལ་འདོགས་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དུའམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལའམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའམ། ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་ གདགས་གྲང་ན།དེ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱར་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་རང་དབང་མེད་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། བདག་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འདོགས་ན་ནི་དེས་ན་ཕུང་པོ་ མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་པས་བདག་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་ཕུང་པོ་དག་ལས་གཞན་དུ་འདོགས་ན་ནི་དེས་ན་བདག་ལུས་མེད་ཅིང་སྒྲིམ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མེད་པར་འདོགས་ན་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་གྲོལ་བ་མ་འདྲེས་ པ་ཡིན་པས་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ད་ལྟར་ལ་འདས་པ་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །འདས་པ་དེ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནར་འདོགས་པ་ན་དེ་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། དེ་ལྟར་བྱུང་ངམ་ས་གཞན་དུའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞིག་ཏུ་གདགས་གྲང་ན། དེ་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོགས་ན་ནི་དེས་ན་ད་ལྟར་ནི་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་འདས་པ་ཡང་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ད་ལྟར་ལ་འདོགས་ན་དེས་ན་མ འགགས་པ་ནི་འགགས་པའི་བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་བར་མི་རུང་བས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་ད་ལྟར་ལས་གཞན་དུ་འདོགས་ན་ནི་དེས་ན་ད་ལྟར་བོར་ན་དངོས་པོ་དེ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་འདོགས་པ་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ད་ལྟར་ལ་མི་ལྟོས་ན་ནི་དེས་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ འདས་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།འདས་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ལ་འདོགས་པ་ལ་ཉེས་པ་བཞི་གྲུབ་པ་འདིས། བདག་མེད་པ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་འདོགས་པ་ལ་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ མེད་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ།།དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་བཀག་ནས་རིག་པ་འདིས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མི་རྟག་པ་ནས་བདག་གི་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་དོ། །མངོན་ སུམ་ནི་རང་གི་དོན་ཡོད་ཅིང་སྣང་ལ་མ་ནོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མིག་གི་གཟུགས་སོ། །ཡོད་པ་སྨོས་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་གྲགས་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྟགས་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་སྨོས་ པ་ནི་བསྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ནོར་བ་སྨོས་པ་ནི་མགལ་མེ་བསྐོར་བ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ལྷག་མ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མངོན་སུམ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ངེས་པར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་མཐོང་བ་ལ་སྔར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའོ། །མངོན་སུམ་དེ་ལ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷག་མ་ལ་འདིར་ནི་འདི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ།དཔེར་ན་དུ་བ་མཐོང་བ་ལ་མེ་ལྟ་བུའོ།

所谓'结论说明究竟'是指，由于如此以理证善加成立，因此'此即如是'，应知这是结论。
对于立宗等这些，当略作举例说明。比如，在辩论时，对于有论敌者，无我论者说'无我'这句话是立宗。
'因为在蕴上安立我时观察到四种过失'是因。若要安立彼我，是要安立为蕴的体性，还是安立于诸蕴中，还是安立为异于诸蕴，还是安立为无蕴？
若说是蕴的体性，由于诸蕴是无自主、缘起、具有坏灭性，不应成为我的体性，故成过失。若安立于诸蕴中，则因依于无常的蕴，我将成为无常，故成过失。若安立为异于诸蕴，则我将成为无身且无需努力，故成过失。若安立为无蕴，则因本性解脱无杂染，为求解脱而精进将成无义，故成过失。
'如在现在安立过去'是喻。当安立过去为有体性时，是要安立为现在的体性，还是安立于现在，还是安立为异于现在，还是安立为不依现在？
若安立为现在的体性，则因现在是已生未灭，其体性过去也将成为已生未灭的体性，故成过失。若安立于现在，则因未灭不应与已灭的体性相联，故成过失。若安立为异于现在，则舍弃现在后彼事物将不可得，故在彼上安立彼成过失。若不依现在，则无为法也将成为过去，故成过失。
彼过去因体性已坏，以体性而言已成立为无。因此，由此成立在现在安立有四过，无我未成立也因在蕴上安立观察到四种过失而成立为无。
如是遮破颠倒执我后，以此理亦同样显示常等也无，这是比况。由于如是故，五蕴是无常乃至无我所，这是结论。
'现量是有自境且显现无错'中，自境即如眼之色。说'有'是为了明显世间所谓瓶等实物的现量非是现量，因为仅是假立。说'显现'是为了遮除被障碍等不可得因所致不显现的境。说'无错'是为了遮除旋火轮、幻化、阳焰等。
'比量是对现量余法的确信'中，异于现量者即非现量的余观，必定是与彼共住所见而先前已成立。因此，对于异于彼现量的余法，于此认为'此与彼共住'而生确信，即是以现量为先的比量，如见烟而知火。

།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ནི་དེ་གཉི་ག་དང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྟན་པ་གང་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ འགལ་བ་མེད་ཅིང་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་སྟེ།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲ་བའི་རྒྱན་ནི་གང་དང་ལྡན་ན་སྨྲ་བ་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའོ། །དེ་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ ལུགས་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཚིག་དང་དོན་སྔ་ཕྱི་རྒྱུན་ཆགས་པར་རྣམ་པར་སྟོན་པར་ལྕོགས་པའོ། །ཚིག་ཟུར་ཕྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྒྲ་སྨྲ་བ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་གཏམ་གྱིས་ཉེས་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ཅལ་ ཅོལ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཇིགས་པ་ནི་དུ་མ་བཙུན་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་མཁས་པ་དག་འདུས་པར་སྨྲ་ཞིང་། བག་ཚ་བ་མེད་པ་ལ་འཛེམ་པ་མེད་པའོ། །བརྟན་པ་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཚིག་མཇུག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བསྡད་ནས་ཡིད་དལ་དུ་སྨྲ་བའོ། །མཐུན་པར་བྱེད་པ་ ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བཟང་བས་གཟུ་བོ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་སེམས་དང་མཐུན་པའོ།།སྨྲ་བ་ཆད་པས་བཅད་པ་ནི་གང་གིས་སྨྲ་བ་ཆད་པས་བཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་གཏམ་རྗེས་བཅད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གཏམ་རྗེས་བཅད་པ་ལ་ནི་བདག་གི་ནི་མ་ལེགས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ ནི་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་གྱི་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ཁས་བླང་བའོ།།གཏམ་འཕྲོ་ལུས་པ་ནི་གཞན་ནས་གཞན་དུ་བརྒྱུད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྐལ་པའོ། །གཏམ་གྱི་ཉེས་པ་ནི་ཅལ་ཅོལ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཅལ་ཅོལ་ ནི་གང་སྐབས་བོར་ཏེ།གཏམ་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །འཁྲུགས་པ་ནི་གང་ཁྲོས་པས་གཡེང་བ་དང་། དགའ་བས་གཡེང་བའོ། །བརྡ་ཕྲད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་གང་ཆོས་དང་དོན་འཁོར་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའོ། །རན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་ཚིག་ལྷག་མ་དང་ཟློས་པ་དང་ ཉུངས་པའོ།།དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་མེད་པ་དང་། དོན་དང་བྲལ་བ་དང་། རིགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་མཚུངས་པ་དང་ལྟག་ཆོད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དོན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ངེས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གྲུབ་པ་ཡང་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཚིགས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་སྔར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དེ་ཕྱིས་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱིས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དེ་སྔར་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། མི་རྟག་པ་ནི་གང་དམ་བཅས་ནས་སྨོད་པ་དང་། སྨད་ནས་ཡང་དམ་འཆའ་བ་དང་། མྱུར་ཆེས་པས་ཧ་ཅང་རྟབ་རྟབ་པོར་གྱུར་ཏེ་མི་གསལ་བའོ། །ཚིག་མི་གསལ་བ་ནི་གང་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བ་དང་། ཕྱིར་མ་བཟླས་པར་ལེན་སྨྲས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ལས་བརྩམས ཏེ།ཐ་མལ་པས་མཐར་ཕྱུང་བ་དང་། ཐ་མལ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ལེགས་པར་སྦྱར་བས་མཐར་ཕྱུང་བའོ། །ཚིག་རྒྱུན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། གང་བར་སྐབས་སུ་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་གིས་སྨྲས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སྨྲ་བའི་ ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་བརྟགས་ནས་མི་བྱེད་པས་འབྱུང་བ་ནི་ཆད་པའི་གནས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེད་པས་འབྱུང་བ་ནི་ལྕོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླང་སྟེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་གཞག་པར་མི་ནུས་པའོ། །འཁོར་ཡོན་ ཏན་མེད་པ་ནི་ཚོགས་པ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་དང་། ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཀྱང་མི་མཁས་པ་ནི་སྨྲ་བ་ནས་སྨྲ་བའི་རྒྱན་གྱི་བར་ལ་མ་བྱང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འཁོར་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་ བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་དག་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དགོས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པ་ནི་སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་ཏེ། དེས་གཏམ་གྱི་གཞི་ཐམས་ཅད་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།

可信的教证就是不违背这两者的论述，即对于所显示的内容，在一切方面都不与现量和比量相违背且无错乱，因为可信的教证是为了令人生信。
言说的庄严是指具备何种条件时，在言说之时极为庄严。这也包括了解自他宗义等，其中了解自他宗义是指能够依据自宗和他宗的观点，连贯地阐述文字和意义的前后关系。
语言准确圆满是指通过下文所说的言论避免过失，因为没有杂乱等过失。
无畏是指在众多尊者和执著者贤者聚集处发言时，无有怯懦和顾虑。
稳重是指听完对方的话语后从容地发言。
和谐是指因本性善良而与中立者和对方的心意相合。
言说裁断是指以何种方式裁断言说，这包括后续裁断等。其中后续裁断是指以'我的不好，你的很好'等方式承认自己和他人言说的过失与功德。
言说未尽是指因转向他处等而中断。
言说过失是指杂乱等语言。其中杂乱是指离开论题而广泛谈论各种话题。
混乱是指因愤怒而散乱和因欢喜而散乱。
不能相互理解是指法义、眷属和对方都未能理解。
不适度是指词句冗长、重复和不足。
无意义应当从五个方面来看：无义、离义、无理、证成相等和具诡辩。这是因为：不能获得义理、与义理不相关、不确定、已成立还需要成立、非如理且非集聚产生，以及具有一切言说的缘故。
不当时而说是指应当先说的后说，应当后说的先说。
不稳定是指立宗后又诽谤，诽谤后又立宗，以及因过于急促而变得仓促不清。
语言不清晰是指违背声音特征、未重复而直接回答、从梵语开始而以俗语结束、从俗语开始而以梵语结束。
言语不连贯是指中间词句和辩才停滞断续。
言说所生是指从言说中产生，由于不观察言说的功过而产生的不会成为过失之处，因为是由作为而产生的缘故。
其中不堪能的对方是指无法从不善处引导安置于善处。
眷属无功德是指不适合的集会、执著者和偏袒等。
自己也不善巧是指对从言说到言说庄严之间未熟练。
与此相反的应当理解为眷属堪能等。
言说珍视之法是指对言说必不可少的内容，如精通他人的宗义是言说珍视之法，由此能在一切谈论基础上进行言说。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གོ་སླ་བས་མ་ བཤད་དོ།།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ནས་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སེམས་ཅན་བསྡུས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་ལ་ཕན་པར་སྒྲུབ་པ་ལྷུར་ལེན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་ནི་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་འདི་དག་གི་མཚམས་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།མི་རྩོད་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པ་དཀོན་ན་རྩོད་པས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩོད་པས་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀུན་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱོན་གདགས་པའི་བསམ་པས་སོ།།གཟུ་བོ་གང་དག་གི་མདུན་དུ་དེ་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའམ། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་དག་གོ། །སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཉེས་པ་དྲུག་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ན་ཡང་རེས་འགའ་བྱུང་རྒྱལ་དུ་ཕྱོགས་ངན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཚིག་དོར་དང་ལྟག་ཆོད་དང་། ཆད་པའི་གནས་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་། ཚིག་མཇུག་ཏུ་ཕྱིན་ཕྱིན་དུ་མི་སྡོད་པར་དུས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་ བར་རྩོམ་པ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བས་ལེགས་པར་སྨྲས་ཀྱང་ཁྱད་དུ་གསོད་དེ་སྨོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་བརླང་པོ་ཡང་སྨྲ་བ་སྟེ། དེས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་དང་བདག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སེམས་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་འདི་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་སྨྲ་བ་དཀོན་ནོ། །ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་ལ་ནི་གང་གིས་གཞན་དད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་གི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་བསྲུང་བ་དང་། རང་གི་སེམས་བསྲུང་བ་གཉི་ག་དཀོན་ ནོ།།སྨྲ་བ་ཕལ་ཆེར་ནི་ཇི་ལྟར་ན་བདག་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཕ་རོལ་ཕམ་པར་འགྱུར་སྙམ་པའི་སེམས་དེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡོད་ན་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མ་ཐོབ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕ་དང་མ་ནི་བསད་བྱས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྡིག་ཏོར་རྩི་བ་ད་བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་རྣམ་པར་ དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་གྲགས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་བླ་མ་བསད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་བསད་པའོ། །སྐྱེ་བོ་བླ་མ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་བ་ལ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་གནས་སོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་སྐྱེ་བོ་བླ་མ་ནི་ཕ་དང་མའོ། །སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱལ་པོའོ། །སྦྱིན་གནས་ནི་བྲམ་ཟེ་གཙང་སྦྲ་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསད་ན་ནི་སྐྱེ་བོ་བླ་མ་ བསད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་བསད་པ་ནི་ཡུལ་འཁོར་འཁོར་དང་བཅས་བཅོམ་ནས་ཞེས་བྱ་བའོ། །འཁོར་ནི་བ་ལང་དང་། རྟ་དང་། རྔ་མོ་དང་། མ་ཧེ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其余的容易理解故未说。说到'精进于善法'后宣说'以精进为要义'，是为了显示清净的发心，意思是不是为了利养恭敬等而听闻等精进于善法。
'摄受众生'是为了区别于声闻等，意思是致力于利益他人。
如是趣入自利和利他，即'速得现证无上正等正觉'，应知这是这些文句的关联。
即使不争论而说法，大乘法由于本性甚深故知者稀少，何况争论。
与何人一起争论而说法，说者不是以了知的心而说，而是以挑剔过失的心。
在公正者面前说法的听众也不适合且不应当，或者是执著者。
一切说法大多具有六种过失，即说法时有时任意执持恶见而执著，运用词藻和诡辩，用于处罚之处，言语未尽而不住于非时而欲说，轻视毁谤对方善说的意思。
也说粗暴语言，由此扰乱对方等的心，自己对他们也心生烦恼，具有这六种过失。
寂静者说法稀少。不寂静者则难以使他人生信，具足解脱处，自心平等安住，护他心和护自心二者都稀少。
说法大多生起如何使自己胜利而他人失败的心。有此则为忧恼苦所染污。有此则不能安住于乐。因此不能相续不断地修习善法。
因此对于应得殊胜而未得则会退失。
'已杀父与母'等偈颂，是世间极为罪恶所计之事说明的文字清净圆满转变。
世间所知极为罪恶的是杀害尊者和杀害大人。尊者也有两种：决定的和与世间共同的。
与世间共同的也有两种：养育者和应供处。其中决定的尊者是父母。养育者是国王。应供处是清净的婆罗门，因为他们极为清净著称。杀害这一切称为杀害尊者。
杀害大人是指摧毁国土及眷属。眷属应知是牛、马、骡子、水牛等。

།ཇི་ལྟར་ཡི་གེ་འདི་དག་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ཞེ་ན། མ་ལ་སོགས་པ་བསད་པའི་ཚིག་ནི་ སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྤྱོད་ཡུལ་ དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།མ་ལ་སོགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། །ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། རྒྱུ་འདི་གཉིས་ལས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ཐར་པ་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་དོ། །འདི་གཉིས་གཙང་སྦྲ་ཅན་དང་འདྲ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་རིག པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་མཆོག་དང་འདག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་དང་དམིགས་པའི་དངོས་པོས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་མི་ཆེས་དང་བྱས་མི་གཟོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི། དོན་ངན་པ་བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་ རྣམས་མཆོག་གི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ངན་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ངན་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ངན་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ངན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ངན་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ངན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མི་མཐུན་པས་ཡིད་མི་ ཆེས་པ་སྟེ།།འཇིག་རྟེན་པ་རོལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པས། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མཐུན་པས་བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་སྟེ། སྔོན་ཕན་བཏགས་པ་ལ་མི་ལྟ་བར་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་ངན་པ་ནི་ཁྱིམ་འབིགས་པའི་རྐུན་པོ་སྟེ། འཚོ་བ་ཤིན་ཏུ་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་གི་ལས་ངན་པ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་འཇུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ངན་པ་ནི། ཁྱི་དང་། བྱ་རོག་དང་། ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐྱུགས་པ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཡི་གེ་འདི་དག་མཆོག་གི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ཞེ་ན། ཡིད་མི་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པས་རང་གི་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱིམ་འབིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་སྐབས་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་མ་ལ་འགྲོ་ བ་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱུགས་པ་ཟ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལུས་འཛིན་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྲོག་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་ བྱའོ།།འདིའི་ལུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་རེག་པའོ། །སེར་སྣའི་ཆོས་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སེར་སྣའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་ པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱིན་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་མཆོག་ཏུ་བྱ་དཀའ་བས་ངལ་བར་བྱ་བ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློང་བ་ལ་ཚིག་པ་ཟ་བ་ནི་རང་གིས་ལེན་པར་འདོད་པས་སློང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཅི་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何正确地完全转译这些文字呢？关于杀母等词语，是为了完全转译为断除贪著等的缘故。按照次第，应当观察母等为贪著、业有、具取的识、见、戒禁取见二者、六处及境，因为与彼相似的缘故。
其中贪著是现前成就的因。业有是生的因，应当以熏习习气生起的方式观察其如父。由这两种因产生具取的识。如是生起时，即使希求解脱，也因执著清净为最胜而生信解的两种执取会障碍获得解脱。应当了知这两种如同执著清净，即是如此执著最胜和清净。
应当了知彼识的处所和所缘事为六处及境。'不信与忘恩'这个偈颂，是将表达恶义的文字完全转译为最胜义。
世间有四种恶：意业恶、身业恶、语业恶和受用恶。意业恶又分为两种：对善法趣入不信，因为不信世间布施等而不修行布施等；对不善法趣入相应而忘恩，因为不顾及往昔恩惠而行杀母等恶行也不觉有过。
身业恶是破家盗贼，因为是极为卑劣的生计。语业恶是专事妄语等，因为具有如此过失者不适合进入僧团等。受用恶是如狗、乌鸦、饿鬼等，因为食用呕吐物。
如何将这些文字完全转译为最胜义呢？不信等词语是完全转译为阿罗汉的缘故。其中不信是具有见解脱智见故而自信。忘恩是了知无为涅槃。破家是断除能引生后有结生之因的烦恼。'摧毁机会'是因为未来一切趣处皆不现前苦。食用呕吐物是虽以资具力维持现法之身，但无受用和生命的希求。
'于无实质知实质'这个偈颂的含义应如前解释。此中的内容是依菩萨禅定，以见道和修道二者触证大菩提。
增长悭法性是因断除具习气心的悭垢随眠而现证其真如转依。厌倦布施是因长时以布施为最胜因而发愿行难行之事。对乞者生嗔是因自欲受用而与乞者不相应。有时完全不布施是因为恒常布施一切事物。

།སྦྱིན་པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཉེ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཁྲིག་པ་ལས་གཞན་དུ་ འཁྲིག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་འཚོལ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཁྲིག་པ་སྤོང་བ་ལ་གཡེང་བ་ནི་མི་ཚངས་པར་ སྤྱོད་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་ནི། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲིག་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་སྐྲག་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་ དོན་དུ་རྩོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྦྱོར་བ་ནི། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ཀྱིས་ འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདེན་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྟན་བཅོས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མིང་བཏགས་ཤེ་ན། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་ནས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་མདོར་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་རྣམས་ལས་ཏེ། བསམ་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་དག་པར་མཐོ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་མཛད་པ་ ་རྫོགས་སོ།

远离布施是因为完全舍弃了对亲近者布施等。
所谓具足梵行，意思是具足出世间道。
不寻求从淫欲中解脱淫欲，是因为如实了知其本质后而断除。
其中如实了知，应知是通达其真如。
散乱于断除淫欲，是因为思惟断除不净行的方法。
接受生起的淫欲贪著，是因为内心生起欲贪而于外相断除。
畏惧对治淫欲的法，是因为为度化一切众生而精进修习其对治法。
不间断地二者双运，是因为以止观二者平等趣入世间和出世间二者，以烦恼和清净二者，通过果和因的差别而成为四谛的本质，为此平等趣入世间和出世间二道。
若问为何此论典名为《阿毗达磨集论》，是因为通过词义解释而摄集，意思是菩萨们现证通达真如后而略摄。
所谓遍摄，是从诸阿毗达磨经中，意思是摄集一切思维处。
所谓是真正崇高之处，意思是以无颠倒方便而获得乃至佛果。
《阿毗达磨集论释》，大阿阇黎胜子所造圆满。


D4054

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།[་]@##།།རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨ་ས་མུཙྪ་ཡ་བྱཱ་ཁྱཱ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། མངོན་པ ཆོས་ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ།འཕགས་པ་གསུང་གི་དབང་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྟོགས་པ་ངེས་གནས་དྲི་མེད་དོན། །གང་སྤྱོད་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་གཤེགས། །ཆོས་ཀུན་དབང་ཕྱུག་བསམ་མི་ཁྱབ། །འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ཅན། གཞལ་མེད་ལེགས་གྱུར་ ཡོན་ཏན་ནི།།རང་དང་གཞན་དོན་གཉིས་ལ་བརྟེན། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་འཕགས་པ་ཡི། །ཚོགས་ལའང་དེ་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་།བསྟན་བཅོས་གང་གིས་ཡང་དག་བསྡུ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། །རྟོགས་པར་དཀའ་རྣམས་ཡང་དག་དགྲོལ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ་ཕྱག་མཛད་པ་དང་། མདོ་སྡེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པ་པོར་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་གང་མཛད་པ་རྣམས་བསྟན་བཅོས་གཞན་གྱི་གནས་དེ་རྣམས་ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་རང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟོད་པ་ལ་རབ་ཏུ ཞུགས་ཏེ།དེའི་རྣམ་པ་འདིར་བསྟན་པས་འཕགས་པ་སློབ་པའི་སྡེ་ལ་གནས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེའི་རྣམ་བཤད་མཛད་པ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་གཅིག་བསྟན་ནའང་། བློ་ཆུང་བ་རྣམས་ ཐོས་པ་དང་།བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་བསྟན་བཅོས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་དྲུག་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། འཇུག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།རྟོགས་པ་ངེས་གནས་དྲི་མེད་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུགས་པའི་མཚན ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གང་སྤྱོད་རྒྱ་མ་ཆོའི་ཕ་རོལ་གཤེགས། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བཅུའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་མཐའ་ཡས་པ་དུས་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་རྒྱུས་ངེས་པར་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀུན་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མཐའ་ཡས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པར་གྱུར་པའི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་ཆོས་ཀུན་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།བསམ་མི་ཁྱབ། འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ཅན། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཀུན་ཤེས་པས་འདས་པའི་ཡུལ་ཀུན་བརྗོད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་བཏུལ་ ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞལ་མེད་ལེགས་གྱུར་ཡོན་ཏན་ནི། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྦྱོར་བའི་དོན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡོངས་སུ་ཕན་པའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བླ་ན་ མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་།སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

印度堪布吉那弥札和希兰陀菩提，以及藏译师班智达耶协德翻译、校对并最终确定。